Πέμπτη, 18 Ιουλίου, 2019

Financial Times: Ο Ρέντζι πρέπει να «μονομαχήσει» με την Μέρκελ

Για να πετύχει ο Matteo Renzi θα χρειαστεί δεξιότητες, διαύγεια, αποφασιστικότητα και πάνω απ’ όλα, τύχη

Renzi-Merkel

Ο νέος πρωθυπουργός της Ιταλίας, Matteo Renzi, πιο φιλόδοξος από ποτέ, καλείται να κρατήσει τη χώρα εντός νομισματικής ένωσης, αφενός, βάζοντάς τα με τις τράπεζες και αφετέρου, με την γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ. 

Σύμφωνα με το μεταφρασμένο δημοσίευμα του Wolfgang Münchau στους Financial Times, αναδημοσιευμένο στο euro2day.gr, ο Matteo Renzi θα χρειαστεί για να τα καταφέρει γερές δόσεις υπομονής, επιμονής, διαύγειας, αποφασιστικότητας και πάνω απ όλα τύχης.

Ο Matteo Renzi βρίσκεται πολύ κοντά στην επίτευξη της μεγάλης φιλοδοξίας του, το ερώτημα όμως τώρα είναι το τι πρόκειται να ακολουθήσει. Ο νέος πρωθυπουργός της Ιταλίας θα έχει την πιο δύσκολη δουλειά στην Ευρώπη, καθώς μόλις λάβει την εντολή, θα ηγηθεί μιας χώρας με τεράστιο χρέος, δίχως ανάπτυξη, η οποία συγχρόνως αποτελεί μέλος μιας δυσλειτουργικής νομισματικής ένωσης.

Αν δεν επιστρέψει η Ιταλία σε ανάπτυξη, το χρέος θα γίνει ακόμα ποιο δυσβάσταχτο και η παραμονή στην Ευρωζώνη δεν θα είναι εφικτή. Η δουλειά του πρωθυπουργού μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί: Να αλλάξει ένας από αυτούς τους τρεις συντελεστές, χωρίς να αφήσει πίσω το χάος.

Φυσικά, οι απόψεις για το τι πρέπει να γίνει είναι διφορούμενες. Υπάρχει κάποια συναίνεση για το ότι η απερχόμενη κυβέρνηση δεν έκανε αρκετά. Ποτέ δεν σταμάτησε να με εντυπωσιάζει η φλεγματική προσέγγιση του Enrico Letta προς τις μεταρρυθμίσεις. Έχει περάσει ένας χρόνος από τις ιταλικές εκλογές και 10 μήνες αφότου ανέλαβε ο κ. Letta,σε αυτό το διάστημα όμως δεν έγινε σχεδόν τίποτα.

Ο κ. Renzi έχει πει πολλές φορές ότι η κυβέρνηση Letta δεν δούλεψε σωστά. Το ερώτημα είναι κατά πόσον ο κ. Renzi έχει σαφή και πλήρη αντίληψη του τι πρέπει να γίνει και αν έχει επαρκή κοινοβουλευτική πλειοψηφία που θα τον στηρίζει μέσα στον βάλτο των μέτρων οικονομικής μεταρρύθμισης.

Η στάνταρ απάντηση για το τι πρέπει να κάνει η Ιταλία είναι ένας συνδυασμός από οικονομικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική προσαρμογή. Στην Ιταλία η ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι τεράστια, αλλά αμφιβάλεται αν θα επαρκέσουν. Αρκεί να σκεφτεί κανείς την τεράστια κλίμακα «υποαπόδοσης» της ιταλικής οικονομίας. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, το ιταλικό ΑΕΠ βρίσκεται σήμερα 15% χαμηλότερα από την μέση τάση της δεκαετίας του 1990. Δεν είναι η χρηματοπιστωτική κρίση που ζημίωσε την Ιταλία. Είναι το ίδιο το ευρώ.

Αν έχει χαθεί το 15% από κάτι, πρέπει να αναπτύσσεσαι περίπου 18% για να επιστρέψει κανείς από εκεί όπου ξεκίνησε. Είναι σαν να προσπαθείς να ανέβεις σε τρένο που τρέχει. Αυτός ο αριθμός είναι χοντρικά ένα μέτρο της κλίμακας του άθλου που καλείται να επιτύχει κ. Renzi.

italikes trapezes

Ο Wolfgang Münchau τονίζει πως δεν είναι δυνατόν να αυξήσει ο νέος πρωθυπουργός το ιταλικό ΑΕΠ κατά αυτό το ποσοστό στα επόμενα 4 χρόνια, αλλά μπορεί να επαναφέρει την χώρα σε μια πορεία η οποία εντέλει θα κλείσει το χάσμα ή το μεγαλύτερο μέρος του. Ακόμη κι έτσι, βέβαια, το έργο είναι τεράστιο, καθώς η προσαρμογή είναι μεγαλύτερη από εκείνη που έχει περάσει η Γερμανία ή που μόλις αρχίζει η Γαλλία.

Πόσα μπορούν να καταφέρουν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις; Ένας αισιόδοξος θα υποδείκνυε μελέτες όπως εκείνες των Lusine Lusinyan και Dirk Muir του ΔΝΤ. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, το ΑΕΠ τελικά θα αυξανόταν κατά 13% περισσότερο απ’ όσο σε διαφορετική περίπτωση. Εχει ενδιαφέρον ότι, σε αντίθεση με όσα πιστεύει ο κόσμος, οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας έχουν λιγότερη σημασία από τα μέτρα στην αγορά προϊόντων, όπως η απελευθέρωση των υπηρεσιών.

Ο Wolfgang Münchau εκφράζει την αμφιβολία του για το ότι μπορούν να επιτευχθούν αυτά τα μεγέθη. Κατ’ αρχήν οι μεταρρυθμίσεις ποτέ δεν εφαρμόζονται εξ ολοκλήρου, πόσο μάλλον από μια κυβέρνηση συνασπισμού στην Ιταλία. Ακόμη και στην Γερμανία πριν 10 χρόνια οι μεταρρυθμίσεις δεν εφαρμόστηκαν έτσι όπως είχαν σχεδιαστεί.

Επιπλέον, οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις είναι πάντα «τζόγος». Δεν μπορεί να είναι κανείς βέβαιος ότι η οικονομία θα συμπεριφερθεί όπως στο παρελθόν, τώρα που τα επιτόκια βρίσκονται κοντά στο μηδέν και ο τραπεζικός κλάδος δυσλειτουργεί. Μακροχρόνιοι συσχετισμοί μεταξύ οικονομικών παραγόντων μπορεί να αρχίσουν να διαλύονται.

Οι μεταρρυθμίσεις, αν και είναι απαραίτητες, δεν μπορούν να τα σηκώσουν όλα μόνες τους. Για να κρατήσει την Ιταλία στην ευρωζώνη, ο κ.Renzi θα χρειαστεί επίσης βοήθεια από την ΕΚΤ. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μεταβάλλει την μακροοικονομική συζήτηση εντός της Ε.Ε.

Τέσσερα πράγματα πρέπει να γίνουν, που δεν είναι όλα υπό τον έλεγχο του κ. Renzi. Πρώτον, ο πληθωρισμός της ευρωζώνης δεν πρέπει να αφεθεί να μένει μόνιμα κάτω από τον στόχο, όπως συμβαίνει πρόσφατα. Δεύτερον, η Ιταλία χρειάζεται χαμηλότερα επιτόκια στην αγορά, κάτι για το οποίο απαιτούνται πρόσθετα αντισυμβατικά μέτρα. Τρίτον, οι προβληματικές τράπεζες πρέπει να αναδιοργανωθούν, οι «κλονισμένες» να κλείσουν και να δημιουργηθεί μια «κακή τράπεζα» για να διαχειριστεί τα αποκαΐδια. Τέταρτον, τα ογκώδη πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας και της Ολλανδίας πρέπει να μειωθούν. Αυτά τα πλεονάσματα καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη και επίπονη την προσαρμογή της περιφέρειας. Ο κ. Renzi θα πρέπει να δρομολογήσει το επαναστατικό του πνεύμα για να θέσει το ζήτημα στους βόρειους γείτονες.

Για να επιστρέψει η ιταλική οικονομία σε βιώσιμη πορεία ανάπτυξης εντός της ευρωζώνης, ο κ. Renzi πρέπει να ξεκαθαρίσει με τις τράπεζες και να ορθώσει το ανάστημά του στους Ευρωπαίους εταίρους. Οι προκάτοχοί του ίσως καθυστέρησαν υπερβολικά. Ίσως να είναι απλά αδύνατον να φέρει εις πέρας την αποστολή του.

By