Παρασκευή, 20 Σεπτεμβρίου, 2019

Οι τρεις μήνες που θα κρίνουν τα πάντα για τις τράπεζες

Της Νένας Μαλλιάρα

Με εξαντλημένα όλα τα περιθώρια διορθωτικών παρεμβάσεων μέχρι σήμερα, το εγχώριο τραπεζικό σύστημα υποχρεώνεται, στα τέλη του 2018, να προχωρήσει σε ριζοσπαστικές «λύσεις» μέσα στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους, προκειμένου να αντιμετωπίσει το δικό του «ή ταν ή επί τας» του τεράστιου όγκου των «κόκκινων» δανείων.

Οι απαιτήσεις από τους εποπτικούς θεσμούς (SSM, EKT) αλλά και από τις χρηματιστηριακές αγορές είναι πλέον ανελαστικές, καθώς το περιβάλλον −οικονομικό και πολιτικό− εν όψει δεν επιτρέπει περιθώρια άλλων καθυστερήσεων.

Πηγές στην ΤτΕ επισημαίνουν ότι τα «εργαλεία» που έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα για την απομείωση των NPLs και NPEs έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή για να ανατρέψουν την υπάρχουσα κατάσταση και να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα.

Και απαιτούν αλλαγή κατεύθυνσης, η οποία θα πρέπει να δρομολογηθεί έμπρακτα μέσα στους επόμενους λίγους μήνες.

– Γιατί τους επόμενους μήνες; Γιατί, όπως επισημαίνεται αρμοδίως, πέραν της ζωτικής ανάγκης άμεσης χρηματοδότησης της οικονομικής δραστηριότητας που μπλοκάρεται από την ασφυκτική πίεση των NPLs, αλλάζει τόσο το εγχώριο όσο και το διεθνές περιβάλλον.

Και μέσα σ” αυτό θα πρέπει να κινηθούν οι διοικήσεις των τραπεζών για να αντιμετωπίσουν την απειλή της ωρολογιακής βόμβας των «κόκκινων» δανείων.

Η ιταλική κρίση παραμένει ανοιχτό ζήτημα με άμεσες συνέπειες στις ελληνικές τράπεζες, η ΕΚΤ δρομολογεί την αναστροφή της νομισματικής της πολιτικής σε ένα περιβάλλον «εκλογικής» αβεβαιότητας και οι αγορές κεφαλαίων δείχνουν να «πνίγονται» από την αυξανόμενη βεβαιότητα της επιβράδυνσης της οικονομίας.

Σε αυτό το περιβάλλον της εσωτερικής και εξωτερικής αστάθειας οι ελληνικές συστημικές τράπεζες, αν δεν ανατρέψουν άμεσα και με ορατό τρόπο την κατάσταση με τα ΝPLs, απειλούνται να βυθιστούν και να… σβήσουν ως χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί –για άλλη μία φορά– μέσα στην παγίδα της κρατικής χρηματοδότησης.

– Γιατί μέχρι τον Μάρτιο; Γιατί το χρονικό αυτό διάστημα κρίνεται ότι είναι το τελευταίο περιθώριο στο οποίο οι διοικήσεις των τραπεζών, αλλά και η κυβέρνηση, μπορούν να δρομολογήσουν νέες πρωτοβουλίες, με τις οποίες «έμπρακτα» να αποδεικνύουν τη δυνατότητα να ξεφύγουν από τον «φαύλο κύκλο» της κεφαλαιακής ανεπάρκειας που θα αναδυθεί με βίαιο τρόπο μέσα στη διετία 2019-2020.

Πέραν αυτού, όμως, στο χρονικό αυτό διάστημα κρίνεται ότι θα δοκιμαστούν οι «αντοχές» και η «πειστικότητα» των νέων πρωτοβουλιών που, όπως έχει αποδειχθεί, «ωρίμαζαν» τους τελευταίους μήνες, ως αποτέλεσμα της διαπίστωσης της ανεπάρκειας των προσπαθειών για την απομείωση των NPLs.

Άλλωστε, όπως αναφέρουν σε σχόλιά τους Έλληνες τραπεζίτες στους οποίους απευθύνθηκε το «Κεφάλαιο» για να διατυπώσουν τις προβλέψεις τους για το 2019, με τον νέο χρόνο οι ελληνικές συστημικές τράπεζες ή θα «λύσουν» το πρόβλημα ή πολύ γρήγορα θα βρεθούν σε χειρότερη θέση και θα υποχρεωθούν σε «βίαιη» ανακεφαλαιοποίηση, με όρους που θα οδηγούν είτε στην αχρήστευσή τους (κρατικοποίηση) είτε σε συγχωνεύσεις είτε στην ανάγκη προσφυγής στο νεόκοπο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης Τραπεζών (SRF)…

Το χρονοδιάγραμμα αυτό, άλλωστε, συμπίπτει όχι τυχαία με το γεγονός ότι τέλη Μαρτίου ο SSM θα διατυπώσει τους νέους στόχους που θα πρέπει να αποδείξουν οι διοικήσεις των τραπεζών ότι μπορούν να πετύχουν…

Το σπιράλ των εξελίξεων στο επόμενο τρίμηνο για τις συστημικές τράπεζες έχει δρομολογήσει η αναπάντεχη κίνηση της Eurobank για την απορρόφηση της Grivalia και η μεταφορά μη εξυπηρετούμενων δανείων σε SPV προς τιτλοποίηση και πώληση.

Με προσδόκιμο στόχο την άμεση και δραστική μείωση των NPLs, η κίνηση της Eurobank έχει δρομολογήσει πυρετό σχεδιασμών και επαφών σε Ευρώπη και ΗΠΑ και από τις άλλες συστημικές τράπεζες, που αναζητούν ανάλογης λογικής διεξόδους ταχείας μείωσης των NPLs, υπό την πίεση SSM και χρόνου.

Ο χρόνος πιέζει και την κυβέρνηση, που έχει καταθέσει, μέσω του ΤΧΣ, πρόταση για μείωση των NPLs με βάση το ιταλικό μοντέλο παροχής κρατικών εγγυήσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Κ», δεν αποκλείεται μέσα στον Ιανουάριο το υπουργείο Οικονομικών να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ανακοινώσεις για το προτεινόμενο σχήμα συλλογικής λύσης των NPLs, με προοπτική αυτό να είναι έτοιμο να λειτουργήσει τον Σεπτέμβριο του 2019.

Το σχέδιο του ΤΧΣ, κατά το πρότυπο του ιταλικού μοντέλου κρατικών εγγυήσεων (GACs), προβλέπει τη μεταβίβαση σε SPV μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία θα τιτλοποιηθούν για να πωληθούν σε επενδυτές.

Το ύψος των δανείων που θα μεταφερθούν στο SPV, το ύψος των εγγυήσεων του Δημοσίου που θα τα συνοδεύουν και η τιμολόγηση των τίτλων που θα εκδοθούν προβλέπεται ότι θα προσδιοριστούν σταδιακά και σύμφωνα με τις συνθήκες στην αγορά.

Οι εγγυήσεις θα παρασχεθούν ξεχωριστά για κάθε τράπεζα, ανά κατηγορία μη εξυπηρετούμενων δανείων και αναλόγως του ποσοστού προβλέψεων που έχουν σχηματιστεί.

«Ζυμώσεις» βρίσκονται σε εξέλιξη και πολύ πιθανώς να οδηγήσουν σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες πριν από τον Μάρτιο και για το μοντέλο πρότασης που έχει καταθέσει η TτE.

Η συγκεκριμένη πρόταση, παρότι κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση (χρησιμοποιεί ως «εγγύηση» τον αναβαλλόμενο φόρο) από εκείνη της πρότασης του ΤΧΣ, έχει τεθεί, σύμφωνα με στελέχη της ΤτΕ, σε συζήτηση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Ο συνολικός σχεδιασμός της εφεξής μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα πρέπει να αποτυπωθεί σε συγκεκριμένους στόχους που θα υποβάλουν οι τράπεζες στον SSM στα τέλη του προσεχούς Μαρτίου.

Οι στόχοι αυτοί θα συνοδεύονται για πρώτη φορά και από πλάνο δράσης για τα ακίνητα που θα σωρεύσουν από τους πλειστηριασμούς οι τράπεζες.

Σε συνδυασμό με τη διαδικασία εποπτικού ελέγχου και αξιολόγησης (έλεγχος SREP), που θα ολοκληρωθεί στα τέλη του τρέχοντος έτους και θα λειτουργήσει συμπληρωματικά ως προς το αποτέλεσμα των stress tests του Μαΐου, οι απαιτήσεις του SSM από τις τράπεζες εντός του προσεχούς τριμήνου θα κρίνουν κυριολεκτικά το μέλλον τους.

Και αυτό διότι, αν οι επιδόσεις των τραπεζών στη μείωση των NPEs κριθούν ανεπαρκείς, ο δρόμος για την επιστροφή τους σε πλήρη κανονικότητα, έτσι ώστε να ανακτήσουν τον ρόλο του χρηματοδότη της οικονομίας, ενισχύοντας την πιστωτική επέκταση, θα έχει κλείσει οριστικά.

Οι εξελίξεις του προσεχούς τριμήνου έχουν ως κατευθυντήριο άξονα την τιτλοποίηση των στεγαστικών δανείων.

Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται το πρώτο βήμα, ήτοι η ύψους 2 δισ. ευρώ τιτλοποίηση που έχει ανακοινώσει η Eurobank, αλλά και η μεταφορά και τιτλοποίηση μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων 7 δισ. ευρώ στο όχημα ειδικού σκοπού (SPV) που προβλέπεται από τη συμφωνία συγχώνευσης με την Grivalia.

Το κρίσιμο στοιχείο στην κίνηση αυτή, που δεν αφορά μόνο τη Eurobank, είναι το ότι τόσο η τιτλοποίηση των στεγαστικών NPLs, πολλώ δε μάλλον η τιτλοποίηση των δανείων που θα μεταφερθούν στο SPV, αποτελεί πανευρωπαϊκή πρώτη από πλευράς δομής και στόχων συναλλαγής και θα διαμορφώσει μια νέα τιμολόγηση για τα NPLs των ελληνικών τραπεζών.

Η τιμολόγηση αυτή, η οποία εκτιμάται ότι θα δώσει καλύτερο rating στους τίτλους των NPLs από αυτό του ελληνικού Δημοσίου, θα ανοίξει τον δρόμο για εκτεταμένες τιτλοποιήσεις από τις τράπεζες.

Μάλιστα, οι τιτλοποιήσεις θα αποτελέσουν το όχημα για να «ξεφορτωθούν» οι τράπεζες τη δύσκολη κατηγορία των στεγαστικών μη εξυπηρετούμενων δανείων, όπου οι πωλήσεις, για προφανείς λόγους, δεν είναι επιθυμητές.

Τιτλοποιήσεις για στεγαστικά και για δάνεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μαζί με τις πωλήσεις NPLs, θα χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη του 50% του στόχου μείωσης των «κόκκινων» δανείων κατά περίπου 55 δισ. ευρώ μέχρι το 2021.

Εφόσον, δε, προχωρήσει και η πρόταση του ΤΧΣ για την παροχή κρατικών εγγυήσεων στο senior κομμάτι των τιτλοποιήσεων NPLs, τότε τα ομόλογα των «κόκκινων» δανείων που θα διαθέσουν σε επενδυτές ή θα κρατήσουν οι ίδιες οι τράπεζες θα περιορίσουν εξαιρετικά τον κίνδυνο ελλιπών αποδόσεων, ενισχύοντας, αντίθετα, την ελκυστικότητα και τις αποδόσεις τους για τους επενδυτές.

Σημειώνεται ότι οι στόχοι που κατέθεσαν οι τράπεζες στον SSM στις 30 Σεπτεμβρίου περιλαμβάνουν τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων 10-15 δισ. ευρώ την τριετία 2019-2021.

Η κίνηση της Eurobank, που συνδυάζει μείωση των NPEs, κεφαλαιακή ενίσχυση της τράπεζας με έμμεση αύξηση κεφαλαίου κατά 900 εκατ. ευρώ και χειρισμό του προβλήματος του αναβαλλόμενου φόρου, βάζει πολύ ψηλά τον πήχη και για τις άλλες τράπεζες.

Ωστόσο, δύσκολα φαίνεται να μπορεί να ακολουθηθεί ως γενικής κατεύθυνσης «τεχνική» από τις άλλες τράπεζες (με εξαίρεση την Alpha Bank, η οποία διαθέτει την περίσσεια κεφαλαίων που χρειάζεται ένα αντίστοιχο deal) και αναδεικνύει, τελικώς, το ατού του βασικού μετόχου (Prem Watsa) και της μακροπρόθεσμης τοποθέτησής του στη Eurobank.

Η εξέλιξη του σχεδίου της Eurobank και τα πρώτα δείγματα από την τιτλοποίηση των στεγαστικών NPLs, που θα ολοκληρωθεί τον Μάρτιο, θα παρακολουθούνται στενά από τον SSM, ο οποίος θα θέλει να διαπιστώνει αυξανόμενη ανακτησιμότητα των δανείων αυτών.

Παράλληλα, ο επόπτης αναμένει τις πρωτοβουλίες των υπολοίπων τραπεζών για την επιτάχυνση των στόχων μείωσης των NPEs.

Όπως προαναφέρθηκε, η Alpha Bank, η οποία διαθέτει σήμερα την υψηλότερη κεφαλαιακή επάρκεια (18,50%), αλλά και υψηλό ποσοστό συμμετοχής στην Cepal, θα μπορούσε να τιτλοποιήσει μη εξυπηρετούμενα δάνεια ακολουθώντας ένα παρεμφερές μοντέλο με αυτό της Eurobank.

Περαιτέρω, αφού θα είχε καταφέρει να μειώσει δραστικά τα NPEs, θα μπορούσε να βγει στις αγορές με έκδοση συμπληρωματικών ή και βασικών κεφαλαίων, εξυγιαίνοντας τον ισολογισμό και ενισχύοντας την κεφαλαιακή της θέση μέχρι τα τέλη του 2021.

Για την Εθνική Τράπεζα, ένα σχέδιο ταχύτερης μείωσης των NPEs μέσω τιτλοποιήσεων θα απαιτούσε πρώτα ενίσχυση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας από την ολοκλήρωση του πλάνου αναδιάρθρωσης (οι πωλήσεις θυγατρικών σε Κύπρο, Ρουμανία, FYROM και η Εθνική Ασφαλιστική θα ενισχύσουν τον δείκτη CET 1 κατά 150-200 μ.β., φέρνοντάς τον στο 17,50%-18%).

Όσο για την Τράπεζα Πειραιώς, η οποία είναι η τέταρτη στην σειρά όσον αφορά τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας, αναζητά εναλλακτικές για την ενίσχυση των κεφαλαίων της, μετά την απαγορευτική, λόγω διεθνούς κλίματος, ομολογιακή έκδοση Tier II capital.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «K», η τράπεζα κινείται σε αναζήτηση «εξωτερικής» συνεργασίας για την ενίσχυση των κεφαλαίων της άμεσα.

Συγκεκριμένα, βρίσκεται σε συζητήσεις με το fund Cerberus για την πώληση και τιτλοποίηση NPLs με ταυτόχρονη κάλυψη από το fund της έκδοσης του Tier II, ύψους 500 εκατ. ευρώ.

By