Κυριακή, 20 Οκτωβρίου, 2019

Οι επιλογές του Τζόνσον για το Brexit

Ο Μπόρις Τζόνσον, ο διάδοχος της Τερέζα Μέι στην ηγεσία των Τόρις και νέος πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, έχει βάλει ένα επικίνδυνο στοίχημα για το Brexitυποσχόμενος μία έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς απώλειες για το Ηνωμένο Βασίλειο, παρά τις αμφιβολίες των Βρυξελλών.

Ο Τζόνσον διατηρεί την απειλή ενός Brexit χωρίς συμφωνία την 31η Οκτωβρίου, αλλά θέλει ταυτόχρονα να πιστεύει στην δυνατότητα εξεύρεσης κοινού τόπου με τις Βρυξέλλες.

Σχέδιο Α (το απαγορευτικό)

Ιδανικά, ο Μπόρις Τζόνσον θα ήθελε να επιτύχει μία νέα συμφωνία αποχώρησης που θα αντικαταστήσει το κείμενο που υπέγραψε με την Ευρωπαϊκή Ένωση η Τερέζα Μέι και το οποίο απορρίφθηκε τρεις φορές από την Βουλή των Κοινοτήτων.

Ο ίδιος παραδέχεται ότι αυτή η εκδοχή είναι απίθανη, δεδομένων των θερινών διακοπών του κοινοβουλίου, της αντικατάστασης των ηγετικών επιτελείων των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της αλλαγής της ηγεσίας στην Βρετανία.

Το χρονικό διάστημα που θα έμενε για διαπραγμάτευση θα ήταν στην καλύτερη περίπτωση λίγων εβδομάδων, την στιγμή που η συμφωνία αποχώρησης υπήρξε αντικείμενο 17μηνων εντατικών και δύσκολων διαπραγματεύσεων που οδήγησαν σε ένα κείμενο-ποταμό 585 σελίδων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση άλλωστε επαναλαμβάνει με επιμονή ότι δεν υπάρχει περίπτωση αλλαγών στην συμφωνία διαζυγίου, αλλά μόνο στην πολιτική διακήρυξη περί των μελλοντικών σχέσεων που την συνοδεύει.

Σχέδιο Β (σαλαμοποίηση και «δημιουργική ασάφεια»)

Το άλλο ενδεχόμενο που εξετάζει ο Μπόρις Τζόνσον είναι η επικύρωση από το κοινοβούλιο των «καλύτερων τμημάτων» της συμφωνίας της Τερέζα Μέι.

Αυτό θα περιελάμβανε τα λιγότερα επίμαχα τμήματα, όπως είναι αυτό που ρυθμίζει τα δικαιώματα των ευρωπαίων πολιτών, θέματα ασφαλείας και διπλωματικής συνεργασίας.

Εκτός της διευθέτησης αυτής θα βρισκόταν το backstop, η ασφαλιστική δικλείδα για την αποφυγή την επιστροφής ενός «σκληρού συνόρου» ανάμεσα στην Βόρεια Ιρλανδία και την Δημοκρατία της Ιρλανδίας.

Ο Μπόρις Τζόνσον «επενδύει» σε μία στρατηγική «δημιουργικής ασάφειας» κυρίως ως προς τον λογαριασμό του Brexit ύψους 39 δισεκατομμυρίων λιρών που το Λονδίνο πρέπει να πληρώσει στο πλαίσιο του διαζυγίου.

Αυτό το ποσόν μπορεί να χρησιμεύσει ως εργαλείο πίεσης ώστε να επιτύχει μία συμφωνία διατήρησης του status quo, δηλαδή των ισχυόντων εμπορικών κανόνων μέχρι την υπογραφή νέας συμφωνίας.

Για να αποφύγει κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου επιστροφή των συνόρων στην Ιρλανδία, ο Τζόνσον καταφεύγει σε ορισμένες λύσεις τεχνολογικού χαρακτήρα ή σε εξαιρέσεις.

Είναι δε βέβαιος ότι όλα μπορούν να διευθετηθούν μέχρι τις επόμενες (προγραμματισμένες) βουλευτικές εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Μάιο 2022.

Σχέδιο Γ (το ανέφικτο)

Μένει για τον Μπόρις Τζόνσον να προσπαθήσει να εξασφαλίσει την ευνοϊκή και επιεική στάση των ευρωπαίων ηγετών.

Οι Βρυξέλλες, όμως, θέλουν να αποφύγουν να προχωρήσουν σε μεγάλες παραχωρήσεις, γεγονός που θα δημιουργούσε προηγούμενο στα μάτια των ευρωσκεπτικιστών της Ευρώπης.

Εδώ βρίσκεται το νόημα του εκβιασμού για ένα Brexit χωρίς συμφωνία, με το οποίο απειλεί ο Μπόρις Τζόνσον.

Αυτό το σενάριο, το οποίο φοβούνται οι επιχειρηματικοί κύκλοι, θα είχε ωστόσο πολύ βαρύτερες συνέπειες για το Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία διαθέτει μία πολύ μεγαλύτερη και διαφοροποιημένη οικονομία.

Η λύση αυτή κινδυνεύει να απειλήσει την ιρλανδική ειρηνευτική συμφωνία, πέραν του γεγονότος ότι θα αποτελέσει ηχηρή διπλωματική ήττα για το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η στρατηγική του Μπόρις Τζόνσον μπορεί να δώσει αποτελέσματα;

Η στάση του Τζόνσον δημιουργεί μεγάλη ανησυχία, που τροφοδοτείται από πρόσφατες δηλώσεις.

Ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι μία αποχώρηση από την ΕΕ στις 31 Οκτωβρίου, ακόμη και χωρίς συμφωνία, δεν θα επέφερε αμέσως την επιβολή νέων δασμών. Αυτό, όμως, θα προϋπέθετε σχετική συμφωνία ανάμεσα στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες. Και αυτό δεν το γνώριζε ο Μπόρις Τζόνσον και το παραδέχθηκε.

Επιμένει ότι η ΕΕ έχει συμφέρον να συνεργασθεί, αλλά επιμένει ότι είναι έτοιμος να κόψει απότομα τις γέφυρες στις 31 Οκτωβρίου.

«Το έχουμε αποδεχθεί», είπε την περασμένη εβδομάδα.

By