Ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός Lukoil -που ελέγχει το διυλιστήριο Neftohim Lukoil, το μοναδικό της Βουλγαρίας και το μεγαλύτερο των Βαλκανίων- βρίσκεται στο επίκεντρο της επιτυχημένης πρωτοβουλίας της Σόφιας να αφαιρέσει από τη λίστα των «στόχων» του νέου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας τον Βαγκίτ Αλεκπέροφ, μεγαλομέτοχο της Lukoil.
Όπως σχολιάζει η γαλλική εφημερίδα Les Echos, με το που ανέλαβε τα καθήκοντά του, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, επιβεβαίωσε την πιο διαλλακτική στάση του απέναντι στη Ρωσία -σε σχέση με τον προκάτοχό του-, απειλώντας να θέσει βέτο στο νέο πακέτο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Μόσχας. Το πακέτο, που παρουσιάστηκε από την Κομισιόν τον περασμένο μήνα, προέβλεπε μεταξύ άλλων την επιβολή κυρώσεων στον Αλεκπέροφ. Τελικά, όπως έγινε γνωστό χθες, η Βουλγαρία κατάφερε να αφαιρεθεί το όνομά του από την ούτως ή άλλως «αποδυναμωμένη» λίστα των κυρώσεων, που αναμένεται να ψηφιστεί το αμέσως επόμενο διάστημα από τους υπουργούς Εξωτερικών των «27»
Δίχτυ προστασίας από τη Σόφια στον Ρώσο μεγαλομέτοχο της Lukoil
Ο Ράντεφ είχε υποστηρίξει ότι το να μπει στη μαύρη λίστα ο Αλεκπέροφ σημαίνει ότι «πυροβολούμε τα πόδια μας», όπως είχε πει χαρακτηριστικά, επικαλούμενος την αποζημίωση ύψους 3 δισ. ευρώ που διεκδικεί ο Ρώσος ολιγάρχης από το βουλγαρικό Δημόσιο, μετά την απόπειρά του τελευταίου να θέσει υπό τον έλεγχό του το διυλιστήριο στο Μπουργκάς υπό την πίεση των ΗΠΑ. Η προηγούμενη κυβέρνηση της Σόφιας έθεσε υπό ειδική διαχείριση το διυλιστήριο τον περασμένο Νοέμβριο, μετά την επιβολή ασφυκτικών κυρώσεων στη Lukoil από τη Ουάσιγκτον, που οδήγησαν τον ρωσικό όμιλο να βγάλει στο σφυρί τα περιουσιακά στοιχεία που διατηρεί στο εξωτερικό, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 72 δισ. δολαρίων.
«Υπάρχει σημαντικός κίνδυνος για τη λειτουργία της Lukoil», υποστηρίζει ο Βούλγαρος πρωθυπουργός, υπονοώντας και πιθανές παρενέργειες στη βουλγαρική οικονομία, με δεδομένο ότι η ρωσική εταιρεία είναι ο κορυφαίος διανομέας καυσίμων της χώρας και εκμεταλλεύεται το μοναδικό διυλιστήριό της στο Μπουργκάς, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, μαζί με ένα εκτεταμένο δίκτυο πρατηρίων. Επί του παρόντος, τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil στη Βουλγαρία καλύπτονται από προσωρινή άδεια των ΗΠΑ, η οποία επιτρέπει τη συνέχιση των συναλλαγών και της λειτουργίας τους έως τις 29 Οκτωβρίου 2026, χωρίς όμως να αίρει το καθεστώς των κυρώσεων.
H ελληνική παράμετρος της υπόθεσης
Η υπόθεση έχει -έστω και «περιφερειακά» ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς στο παρελθόν η Helleniq Energy είχε επιβεβαιώσει ότι παρακολουθεί διακριτικά, τις εξελίξεις με τα assets της Lukoil στη Βουλγαρία, καθώς υπό συγκεκριμένες συνθήκες θα εξέταζε ενδεχομένως την ενίσχυση του δικτύου πρατηρίων της ΕΚΟ στη Βουλγαρία μέσω της εξαγοράς μέρος του δικτύου των πρατηρίων της Lukoil στη γειτονική χώρα. Πολύ πιο επιφυλακτική είχε εμφανιστεί η διοίκηση όσον αφορά το διυλιστήριο στο Μπουργκάς. Υπενθυμίζεται ότι η Helleniq Energy έχει σημαντική δραστηριότητα και επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ στη Βουλγαρία, καθώς και αλυσίδα εφοδιασμού από το διυλιστήριο που διατηρεί στη Θεσσαλονίκη.
Η δικαστική μάχη Lukoil – Βουλγαρίας και το διακύβευμα των 3 δις. ευρώ
Σε κάθε περίπτωση, επιστρέφοντας στον μεγαλομέτοχο της Lukoil, Αλεκπέροφ, και το «δίχτυ προστασίας» που του άπλωσε η κυβέρνηση της Σόφιας, η Les Echos σχολιάζει ότι οι κυρώσεις που στόχευαν στον Ρώσο επιχειρηματία (πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, διακοπή των μερισμάτων που του αναλογούν, απαγόρευση εισόδου στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ήρθαν στην πιο ακατάλληλη στιγμή στα μάτια του Βούλγαρου πρωθυπουργού. Και τούτο διότι η πρωτοβουλία της ΕΕ ήρθε ενώ η Σόφια και η ελβετική θυγατρική της Lukoil, Litasco, ξεκίνησαν, στα τέλη Ιουνίου, συζητήσεις για τη διευθέτηση της δικαστικής διαμάχης που γεννήθηκε από τα μέτρα που έλαβαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις της Βουλγαρίας κατά του ομίλου, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου. Όπως προαναφέρθηκε, η εταιρεία και ο Αλεκπέροφ απειλούν να προσφύγουν σε διεθνές δικαστήριο για να διεκδικήσουν έως και 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε αποζημιώσεις από τη Βουλγαρία.
«Ο Ρούμεν Ράντεφ αφήνει να εννοηθεί ότι οι κυρώσεις κατά του κύριου μετόχου κινδυνεύουν να δώσουν περισσότερο βάρος στη Litasco στις συζητήσεις της με το κράτος. Μα αυτό είναι πολύ συζητήσιμο», σχολιάζει ο Εβγκένι Κάνεφ, διευθύνων σύμβουλος στη Maconis LLC. Θέση που συμμερίζεται και ο Μαρτίν Βλαντιμίροφ, οικονομολόγος στο Center for the Study of Democracy: «Αυτές οι κυρώσεις δεν συνιστούν κανέναν κίνδυνο για τη λειτουργία του διυλιστηρίου: στοχεύουν τα μερίσματα του Βαγκίτ Αλεκπέροφ, όχι τη Lukoil».