Ο Ηλίας Κασιδιάρης έσπευσε από τα πρώτα λεπτά της αποφυλάκισής του να καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει ενεργό πολιτικό ρόλο, μιλώντας για επιστροφή στην «πρώτη γραμμή» και προαναγγέλλοντας νέο πολιτικό φορέα.
Έτσι το πρωί της Δευτέρας ανακοίνωσε ότι στηρίζει τη «Συμμαχία Ελλήνων», έναν πολιτικό σχηματισμό με νόμιμο εκπρόσωπο τον ανεξάρτητο βουλευτή Γιάννη Δημητροκάλλη.
Όσο για το αν θα είναι υποψήφιος ο ίδιος στις εκλογές, στο βίντεο με το οποίο γνωστοποίησε τη στήριξη του είπε «το αν θα είμαι υποψήφιος βουλευτής στις λίστες κόμματος ή αν θα είμαι ανεξάρτητος υποψήφιος σε εκλογική περιφέρεια ή αν θα επιλέξω μία άλλη νομική φόρμουλα καθόδου στις εκλογές. Αυτό θα το μάθετε την ημέρα που θα κατατεθούν οι υποψηφιότητες στο Α1 τμήμα του Αρείου Πάγου».
Με εκπεφρασμένη λοιπόν την πρόθεσή του να επαναδραστηριοποιηθεί στην πολιτική αναδύονται δύο βασικά ερωτήματα: Μπορεί κόμμα που έχει στις τάξεις του πρόσωπο καταδικασμένο για εγκληματική οργάνωση να συμμετέχει στις εκλογές; Θα μπορούσε ένα ενδεχόμενο κόμμα Κασιδιάρη να φέρει και στην Ελλάδα το κύμα ανόδου της Ακροδεξιάς που κλυδωνίζει την Ευρώπη;
Το θεσμικό ανάχωμα
Ολες οι απόψεις που έχουν κατατεθεί δημοσίως από έγκριτους νομικούς και έμπειρους συνταγματολόγους συγκλίνουν στο ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης θα παραμείνει εκτός της εκλογικής διαδικασίας τουλάχιστον έως το 2033, με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο να αποτελεί το βασικό στοιχείο για την απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα. Υπενθυμίζεται ότι το 2023, μετά τις αποκαλύψεις ότι ο Κασιδιάρης, ενώ βρισκόταν κρατούμενος, εξακολουθούσε να ασκεί ουσιαστική επιρροή στην ηγεσία του κόμματος των Σπαρτιατών, η κυβέρνηση προχώρησε στην κατάθεση τροπολογίας με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου που διέπει την κατάρτιση των εκλογικών συνδυασμών.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση, η οποία εγκρίθηκε με ευρύτατη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ορίζει μεταξύ άλλων ότι η στέρηση του δικαιώματος κατάρτισης εκλογικών συνδυασμών ισχύει για όλο το χρονικό διάστημα της επιβληθείσας ποινής, με την περίοδο να υπολογίζεται από την ανακοίνωση της οριστικής καταδικαστικής απόφασης. Παράλληλα, προβλέφθηκε ρητά ότι ούτε η έκτιση της ποινής ούτε η παραγραφή της μεταβάλλουν τον υπολογισμό της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. Με αυτόν τον τρόπο, ο υπολογισμός του χρόνου κράτησης αποσυνδέθηκε ουσιαστικά από τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται άλλες έννομες συνέπειες της ποινής.
Υπό αυτά τα δεδομένα, ο κ. Νίκος Αλιβιζάτος υποστηρίζει ότι κρίσιμος είναι ο χρόνος της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο και όχι ο πραγματικός χρόνος παραμονής στη φυλακή. Στην ίδια κατεύθυνση, οι συνταγματολόγοι Νίκος Παπασπύρου και Ξενοφών Κοντιάδης τοποθετούν τη λήξη των σχετικών περιορισμών στο 2033, επισημαίνοντας ότι η πρόωρη ή ευεργετική έκτιση της ποινής δεν αλλάζει τον υπολογισμό. Περισσότερο σύνθετη είναι η περίπτωση της μεμονωμένης υποψηφιότητας.
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Σπύρος Βλαχόπουλος εκτιμά ότι ο Κασιδιάρης μπορεί τυπικά να κατέλθει ως ανεξάρτητος υποψήφιος σε μία περιφέρεια, πλην όμως η εκλογή του καθίσταται σχεδόν αδύνατη, καθώς υπάρχει η απαίτηση του 3% πανελλαδικά. Σε κάθε περίπτωση, τον τελικό λόγο θα έχει το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου όταν θα κληθεί να αξιολογήσει τους εκλογικούς συνδυασμούς.
Συνομιλίες
Πάντως, παρά τις σαφείς συνταγματικές προσεγγίσεις, στο παρασκήνιο φαίνεται πως διαμορφώνεται ένας πρώτος κοινοβουλευτικός πυρήνας υποστηρικτών, από τους Γιάννη Δημητροκάλλη, Γιώργο Μανούσο και Διονύση Βαλτογιάννη, τριών νυν ανεξάρτητων βουλευτών που είχαν εκλεγεί το 2023 με τους Σπαρτιάτες. Παράλληλα, υπάρχουν πληροφορίες για επαφές με τον ανεξάρτητο, προερχόμενο από τη Νίκη Νίκο Παπαδόπουλο, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συμφωνία μαζί του. Για πρώην βουλευτές δημοσιεύματα αναφέρουν ότι έχουν γίνει συνομιλίες με πρόσωπα του ευρύτερου δεξιού χώρου, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει αντίστοιχη επώνυμη και δημόσια δέσμευση συμμετοχής.
Σε κάθε περίπτωση, το ερώτημα που προκύπτει είναι αν όλοι αυτοί με επικεφαλής τον Κασιδιάρη μπορούν να αναδιατάξουν την ελληνική πολιτική σκηνή, ασχέτως της τελικής δικαστικής κρίσης.
Σύμφωνα με έμπειρους πολιτικούς αναλυτές, η αποφυλάκιση Κασιδιάρη μπορεί να συμπίπτει χρονικά με την ισχυρή άνοδο κομμάτων της ριζοσπαστικής και άκρας Δεξιάς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ελληνικό πολιτικό σκηνικό αποτελεί πιστό αντίγραφό τους. Στη Γερμανία το AfD διεκδικεί πλέον ποσοστά κοντά στο 30% και στη Γαλλία το Rassemblement National κινείται πάνω από το 30% στις προεδρικές μετρήσεις.
Στην Ελλάδα, αντιθέτως, η εκλογική δεξαμενή δεξιότερα της Ν.Δ. παραμένει πολυδιασπασμένη. Ο Κασιδιάρης διαθέτει έναν υπαρκτό και, όπως έδειξε ήδη η περίπτωση των Σπαρτιατών το 2023, κινητοποιήσιμο πυρήνα ψηφοφόρων. Μέχρι στιγμής, όμως, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν καταδεικνύουν ένα φαινόμενο αντίστοιχης έκτασης με εκείνο της AfD ή του γαλλικού RN. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι επομένως αν έχει εκλογική επιρροή, αλλά πόσο μπορεί να τη διευρύνει πέρα από έναν συγκεκριμένο, πολιτικά συγγενή πυρήνα και εις βάρος ποιων κομμάτων.
Οι δημοσκοπήσεις
Προς το παρόν δεν υπάρχει δημοσιευμένη επώνυμη δημοσκόπηση που να μετρά επίσημα ένα νέο κόμμα Κασιδιάρη. Στον Τύπο, ωστόσο, καταγράφονται πληροφορίες για ιδιωτικές μετρήσεις και εκτιμήσεις δημοσκόπων που τοποθετούν τη δυνητική επιρροή του στην περιοχή του 5%-7%, ενώ η δικηγόρος του Βάσω Πανταζή έχει κάνει λόγο ακόμη και για 7%-8%. Πρόκειται, όμως, για αριθμούς που δεν συνοδεύονται μέχρι σήμερα από δημοσιοποιημένα στοιχεία δείγματος και μεθοδολογίας και, συνεπώς, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως κανονική δημοσκόπηση.
Περισσότερο ασφαλές στοιχείο αποτελεί το exit poll του 2023. Από όσους ψήφισαν τότε Σπαρτιάτες (4,68%), το 19,5% είχε ψηφίσει Ελληνική Λύση στην προηγούμενη κάλπη και το 16,5% Νίκη, ενώ από τη Ν.Δ. προερχόταν μόλις το 1,5%. Επιπλέον, 17% προερχόταν από την αποχή. Τα στοιχεία εκείνα εξηγούν γιατί η συζήτηση για ενδεχόμενη νέα παρουσία Κασιδιάρη αφορά πρωτίστως τις ισορροπίες μεταξύ Ελληνικής Λύσης, Νίκης, Φωνής Λογικής και ενός πιθανού κόμματος Σαμαρά, γενικότερα των σχηματισμών που απευθύνονται στο εκλογικό ακροατήριο δεξιότερα της Ν.Δ.
Ασφαλή δεδομένα για την εκτίμηση της δυναμικής ενός ενδεχόμενου κόμματος Κασιδιάρη αποτελούν και τα επίσημα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών του 2023. Ο συνδυασμός Ελεύθεροι Αθηναίοι με επικεφαλής τον έγκλειστο τότε στις Φυλακές Δομοκού κατέγραψε 8,33%, με περίπου 11.500 σταυρούς. Το ποσοστό δεν ήταν αμελητέο, απείχε όμως από τις προσδοκίες που έτρεφαν οι ίδιοι, αλλά και από τα διπλάσια απόλυτα νούμερα που είχαν πιάσει στις αυτοδιοικητικές του 2019.