Σχεδόν στην καθημερινή ατζέντα του Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται το τελευταίο διάστημα το Ισραήλ και, κυρίως, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, λόγω των πολλαπλών επιχειρήσεων και μετώπων που έχει ανοίξει το Τελ Αβίβ στη Μέση Ανατολή κατά χωρών και οργανώσεων με τις οποίες η Άγκυρα διατηρεί στενές σχέσεις.
Έχοντας χαρακτηρίσει κατά καιρούς τις επιθέσεις σε στόχους στο Ιράν, στην Παλαιστίνη και στη Δυτική Όχθη σαν χτυπήματα στο σύνολο του μουσουλμανικού κόσμου, ο Ερντογάν προχώρησε μέσα στην εβδομάδα σε νέα κλιμάκωση της ρητορικής του, υποστηρίζοντας ότι οι ισραηλινές ενέργειες στη Συρία και τον Λίβανο συνιστούν άμεση απειλή για την χώρα του. Η δήλωση του Τούρκου προέδρου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ επιδεινώνονται διαρκώς, καθώς τα συμφέροντα των δύο χωρών συγκρούονται σε σειρά κρίσιμων γεωπολιτικών μετώπων, από τη Συρία έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Από την πλευρά του, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έμεινε σιωπηλός και απάντησε με σκληρή γλώσσα, χαρακτηρίζοντας τον Τούρκο πρόεδρο ως έναν «αντισημιτικό δικτάτορα» που «δεν πρέπει να κάνει μαθήματα ήθους στο Ισραήλ». Και στη μέση ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος – διατηρώντας καλές (αν και διαταραγμένες κατά καιρούς) σχέσεις και με τους δύο, όταν ρωτήθηκε στον Λευκό Οίκο, αν ανησυχεί για μια πιθανή αντιπαράθεση μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ… πέταξε τη μπάλα στην εξέδρα, λέγοντας πως δεν έχουν πέσει στην αντίληψή του οι εκρηκτικές δηλώσεις του Ερντογάν, τον οποίο χαρακτήρισε «πολύ καλό του φίλο» και «απουδαίο ηγέτη», για να προσθέσει πως «δεν θα συμβεί τίποτε με την Τουρκία, καθώς τον σέβομαι και με σέβεται».
Οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ βρίσκονται… στα τάρταρα τα τελευταία δύο χρόνια, με τις πρόσφατες δηλώσεις Ερντογάν να θεωρούνται από αναλυτές ως ένα ακόμη βήμα κλιμάκωσης. Παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες δεν αντιπαρατίθενται στρατιωτικά, η σύγκρουση συμφερόντων γίνεται ολοένα και πιο εμφανής.
«Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση αδιάκοπης σύγκρουσης. Η Τουρκία αποτελεί μια πολύ μεγάλη πρόκληση για το Ισραήλ», ανέφερε ισραηλινή πηγή στο τηλεοπτικό δίκτυο N12, προσθέτοντας ότι η τουρκική ρητορική έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της συνήθους διπλωματικής αντιπαράθεσης. «Έχει γίνει ανυπόφορη» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ίδια πηγή εκτιμά ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση με το Ισραήλ, ιδιαίτερα ως μέλος του ΝΑΤΟ, ωστόσο διαθέτει άλλα μέσα πίεσης. «Τα λόγια του Ερντογάν δεν είναι εντελώς καινούργια, είναι παλιά και επαναλαμβανόμενα», σημειώνει η ισραηλινή πηγή για να προσθέσει πως η Τουρκία δεν έχει κανένα συμφέρον να εμπλακεί σε περιφερειακή σύγκρουση με το Ισραήλ, πόσο μάλλον ως μέλος της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, αλλά διαθέτει άλλα μέσα για να δράσει εναντίον της Ιερουσαλήμ. «Ο Ερντογάν έχει τρόπους να αντιμετωπίσει το Ισραήλ. Στον οικονομικό τομέα, σταμάτησε το εμπόριο, στον διεθνή τομέα, όπου μπορούν οι Τούρκοι να μας χτυπήσουν, το κάνουν».
Η Συρία στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Κατά την ομιλία του στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, ο Ερντογάν υποστήριξε ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις στη Συρία και τον Λίβανο έχουν φτάσει σε σημείο που επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια της Τουρκίας.
Η Συρία αποτελεί στρατηγικής σημασίας περιοχή για την Άγκυρα, η οποία επιδιώκει να διατηρήσει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ και την ανάδειξη νέων πολιτικών δυνάμεων στη χώρα.
Ο πρόεδρος και ιδρυτής του ισραηλινού Ινστιτούτου Περιφερειακής Πολιτικής, Mitvim, Νιμρόντ Γκόρεν, εξηγεί ότι η Τουρκία θεωρεί τη Συρία μέρος της δικής της σφαίρας επιρροής και επιδιώκει να διατηρήσει στενούς δεσμούς εξάρτησης με τη Δαμασκό. «Η Τουρκία θεωρεί τη Συρία σφαίρα επιρροής της και θα ήθελε να την έχει ως μια μορφή “μικρής αδελφής”, ένα προτεκτοράτο, κάτι που οι Σύροι δεν επιθυμούν απαραίτητα» σχολίασε, προσθέτοντας πως κατά το παρελθόν Ισραήλ και Τουρκία είχαν καταφέρει να συντονίσουν τις «κόκκινες γραμμές» τους στη Συρία, ώστε να αποφεύγονται συγκρούσεις, όμως το τελευταίο διάστημα η ένταση έχει αυξηθεί αισθητά.
Διαφορετική είναι η προσέγγιση της Άγκυρας στον Λίβανο. Όπως επισημαίνει ο Γκόρεν, η χώρα δεν αποτελεί παραδοσιακή ζώνη τουρκικής επιρροής, ενώ η Χεζμπολάχ δεν διατηρεί στενές σχέσεις με τον Ερντογάν. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τούρκος πρόεδρος «εκμεταλλεύεται» την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ έχει περιορίσει τη δράση του λόγω πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεχόμενο, ταυτόχρονα, και έντονη διεθνή κριτική για τις δραστηριότητές του εκεί.
Η Ανατολική Μεσόγειος ως πεδίο ανταγωνισμού
Πέρα από τη Συρία και τον Λίβανο, ο Ερντογάν έστρεψε τα βέλη του και προς τις ισραηλινές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Βλέπουμε πρωτοβουλίες που καθοδηγούνται από το Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Κανείς δεν πρέπει να αναζητά περιπέτειες στην περιοχή. Η απάντησή μας θα είναι σαφής και ισχυρή εάν παραβιαστούν τα δικαιώματα των Τούρκων και των Τουρκοκυπρίων», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ένα πολύ πιο απαιτητικό πεδίο για εμάς και τους Τούρκους», αναφέρει η ισραηλινή πηγή στο N12. «Από την πλευρά της Τουρκίας, υπάρχει μια ανοιχτή σύγκρουση με την Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο, όσον αφορά την κυριαρχία επί νησιών και θαλάσσιων περιοχών, και η Τουρκία διαθέτει πολύ ισχυρές δυνατότητες ναυτικής πολεμικής δράσης» λέει και προσθέτει ότι η Κύπρος είναι επίσης ζωτικής σημασίας ζήτημα για την Τουρκία.
Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται άμεσα με την ενίσχυση των σχέσεων του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο. Στα τέλη του 2025, οι ηγέτες των τριών χωρών συναντήθηκαν στο Ισραήλ και ανακοίνωσαν περαιτέρω εμβάθυνση της πολιτικής και αμυντικής συνεργασίας τους, εξέλιξη που παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία η Άγκυρα.
«Η Τουρκία διαπιστώνει ότι η αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο μετά τον πόλεμο, αποτελεί μηχανισμό που χρησιμοποιείται εναντίον της. Και επιδιώκει να επιδείξει τη δύναμή της στην περιοχή», αναφέρει ο εμπειρογνώμονας, χαρακτηρίζοντας αυτή την τριμερή συμμαχία ως «στρατηγικό πρόβλημα» για την Τουρκία.
Η ισραηλινή πηγή κατέστησε, πάντως, σαφές ότι σε κανένα από τα μέτωπα δεν αναμένεται η σύγκρουση να κλιμακωθεί σε στρατιωτικό επίπεδο, αλλά ότι «αν εξετάσει κανείς το φάσμα των πιθανοτήτων και των κινδύνων, αυτό είναι μεγαλύτερο στην Ανατολική Μεσόγειο απ’ ό,τι στη Συρία και το Λίβανο». Σύμφωνα με τον ίδιο, σε αυτό το μέτωπο υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να συμβεί κάποιο «λάθος» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση.
Οι φιλοδοξίες του Ερντογάν και ο παράγοντας Τραμπ
Τα τελευταία χρόνια ο Ερντογάν επιχειρεί να αναδείξει την Τουρκία σε κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη. Στο πλαίσιο αυτό, το Ισραήλ αντιμετωπίζεται από την Άγκυρα τόσο ως ανταγωνιστής όσο και ως μέσο ενίσχυσης της δικής της γεωπολιτικής θέσης.
«Είναι μέρος της πολιτικής της Τουρκίας να διαφοροποιηθεί από άλλες αραβικές χώρες και να είναι η πιο αποφασιστική και προληπτική χώρα απέναντι στο Ισραήλ», λέει ο Γκόρεν, εξηγώντας ότι αυτή είναι μια κίνηση που αποσκοπεί στο να ενισχύσει τη θέση της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή. Ταυτόχρονα, όμως, οι δηλώσεις του Ερντογάν απευθύνονται και στο εγχώριο ακροατήριό του, το οποίο στην πλειονότητά του είναι εχθρικό προς το Ισραήλ.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η σχέση της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις, η ισχύς του Ερντογάν ενισχύεται από τις καλές σχέσεις που διατηρεί με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. «Ο Ερντογάν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους Αμερικανούς. Η πηγή της δύναμής του είναι η εμπιστοσύνη που του δείχνει ο Τραμπ», λέει η ισραηλινή πηγή, που εκτιμά πως η ρητορική κλιμάκωση του Τούρκου ηγέτη θα συνεχιστεί, αλλά δεν θα οδηγήσει απαραίτητα σε πραγματική αλλαγή πολιτικής: «Οι Αμερικανοί μπορούν εύκολα να περιορίσουν την οξύτητα στο επίπεδο ρητορικής των Τούρκων. Όσο, όμως, δεν θέτουν κόκκινες γραμμές, τότε η ανυπόφορη ρητορική θα παραμείνει και θα ενταθεί».