Η αυτοπαραγωγή ενέργειας επιχειρεί να μπει στην καθημερινότητα των νοικοκυριών με τη νέα υπουργική απόφαση για το net billing, η οποία θεσπίζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τα μικρά φωτοβολταϊκά με ρευματολήπτη, τα λεγόμενα plug-in συστήματα ή «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού».
Παράλληλα, η απόφαση ανοίγει ένα δεύτερο παράθυρο για όσους δεν διαθέτουν φωτοβολταϊκό ή κατάλληλο χώρο για την εγκατάστασή του τόσο για οικιακή χρήση, όσο και για επιχειρήσεις και τη βιομηχανία. Με το νέο άρθρο 8Α ο καταναλωτής δεν παράγει ρεύμα, ωστόσο μπορεί να τοποθετήσει μεμονωμένα συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες που φορτίζουν από το δίκτυο και χρησιμοποιούνται αργότερα για την κάλυψη ιδίων αναγκών, χωρίς να επιστρέφουν ενέργεια στο σύστημα.
Ειδικότερα και σε ό,τι αφορά τα οικιακά φωτοβολταϊκά, η ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα σε καταναλωτές να εγκαθιστούν μικρά συστήματα εντός ή επί κτιρίων —σε μπαλκόνια, ταράτσες ή άλλους κατάλληλους χώρους— για την άμεση κάλυψη των αναγκών της παροχής τους. Η λογική είναι να περιοριστεί η κατανάλωση ρεύματος από το δίκτυο στις ώρες ηλιοφάνειας, χωρίς τη δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία που ακολουθεί ένα συμβατικό φωτοβολταϊκό στη στέγη.
Η αγορά, όμως, δεν ανοίγει χωρίς όρους. Η υπουργική απόφαση διατηρεί τεχνικές ασφαλιστικές δικλίδες, υποχρεωτική δήλωση στον ΔΕΔΔΗΕ και έλεγχο από εγκαταστάτη ή μηχανικό, ενώ αφήνει στον Διαχειριστή τη δυνατότητα να βάλει φρένο σε συγκεκριμένα τμήματα του δικτύου όπου δεν υπάρχει δυνατότητα απορρόφησης πρόσθετης παραγωγής.
Τα όρια ισχύος και ο ρόλος της μπαταρίας
Για τα μικρά ηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη τίθεται ανώτατο όριο 800 Watt στην ισχύ παραγωγής και 1.000 Watt στην εγκατεστημένη ισχύ. Τα όρια ισχύουν συνολικά ανά παροχή κατανάλωσης. Ένα νοικοκυριό, δηλαδή, δεν μπορεί να εγκαθιστά διαδοχικά μικρά πακέτα plug in στην ίδια παροχή υπερβαίνοντας το επιτρεπόμενο όριο.
Τα συστήματα μπορούν να συνδυάζονται με μπαταρία, κάτι που ενισχύει την πρακτική τους αξία. Με τον τρόπο αυτό η ενέργεια που δεν καταναλώνεται αμέσως μπορεί να αποθηκεύεται και να αξιοποιείται αργότερα, αντί να χάνεται.
Σήμερα, οι τιμές για ένα αντίστοιχο σύστημα ποικίλλουν σημαντικά και στην αγορά μπορούν να ξεκινούν από περίπου 500 ευρώ, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα 1.000 ευρώ. Διεθνώς, τα συστήματα αυτά διακινούνται με τη λογική του do-it-yourself, ως μια προσιτή λύση για διαμερίσματα που δεν διαθέτουν ταράτσα ή τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε μια πλήρη εγκατάσταση φωτοβολταϊκού.
Ειδικοί του κλάδου εκτιμούν ότι, ανάλογα με το προφίλ κατανάλωσης ενός νοικοκυριού, τον προσανατολισμό του μπαλκονιού και τις συνθήκες εγκατάστασης, τα συστήματα μπορούν να καλύπτουν κατά μέσο όρο έως περίπου το 25% των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια. Η απόσβεση υπολογίζεται σε τέσσερα έως πέντε χρόνια, ενώ η διάρκεια ζωής τους μπορεί να φθάνει τα 20 έως 25 χρόνια.
Η υπουργική απόφαση αναφέρει ρητά ότι τα συστήματα προορίζονται αποκλειστικά για ιδία κατανάλωση. Αν παρ’ όλα αυτά υπάρξει έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο, αυτή δεν αποζημιώνεται. Άρα ο καταναλωτής δεν αποκτά ένα εργαλείο πώλησης ενέργειας, αλλά έναν μηχανισμό μείωσης της αγοράς ρεύματος από τον προμηθευτή του.
Χωρίς τα 370 ευρώ του τέλους σύνδεσης
Το βασικό κίνητρο είναι η απλοποίηση. Για τα plug-in φωτοβολταϊκά δεν απαιτείται σύναψη σύμβασης σύνδεσης με τον ΔΕΔΔΗΕ, άλλη άδεια ή έγκριση, ούτε καταβολή τέλους σύνδεσης.
Η εξαίρεση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ίδια υπουργική απόφαση προβλέπει για τις συνήθεις αιτήσεις σύνδεσης σταθμών αυτοκατανάλωσης τέλος 370 ευρώ, το οποίο καλύπτει τα διαχειριστικά έξοδα αξιολόγησης και το κόστος σύνδεσης. Στα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού το κόστος αυτό δεν επιβάλλεται, ακριβώς επειδή δεν ακολουθείται η διαδικασία σύμβασης σύνδεσης και δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου.
Η απαλλαγή δεν σημαίνει ότι ο καταναλωτής μπορεί απλώς να αγοράσει ένα πάνελ και να το συνδέσει αυθαίρετα. Κατά την αγορά του συστήματος θα δηλώνει, στον προμηθευτή την παροχή όπου θα γίνει η σύνδεση. Ο προμηθευτής οφείλει στη συνέχεια να ενημερώνει άμεσα τον ΔΕΔΔΗΕ.
Πριν από την εγκατάσταση, σύνδεση και λειτουργία, ο ενδιαφερόμενος θα εισέρχεται με κωδικούς Taxisnet στην ειδική ψηφιακή πύλη που θα δημιουργήσει ο ΔΕΔΔΗΕ. Θα δηλώνει τα στοιχεία του, την παροχή κατανάλωσης, τη διεύθυνση εγκατάστασης, τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος και τα στοιχεία του υπεύθυνου εγκαταστάτη ή μηχανικού.
Οι αλλαγές μετά τη διαβούλευση
Το τελικό κείμενο είναι πιο ευέλικτο από το σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούλιο. Στο προσχέδιο προβλεπόταν η υποβολή νέας Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη, η οποία θα έπρεπε να ανανεώνεται κάθε δύο χρόνια. Η υποχρέωση αυτή απαλείφθηκε. Στην τελική απόφαση ζητείται απλώς να υπάρχει ΥΔΕ σε ισχύ στην παροχή.
Επίσης, αφαιρέθηκε η πρόβλεψη για υποχρεωτική εγκατάσταση αισθητήρα κατεύθυνσης, ο οποίος θα διασφάλιζε ότι δεν πραγματοποιείται έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας προς το δίκτυο. Αντί της τεχνικής απαγόρευσης, η τελική ρύθμιση ορίζει ότι η τυχόν εγχεόμενη ενέργεια δεν θα αποζημιώνεται.
Οι υποχρεώσεις ασφαλείας, πάντως, δεν εξαφανίζονται. Ο καταναλωτής θα πρέπει να διαθέτει ενεργή ΥΔΕ, ενώ ο υπεύθυνος εγκαταστάτης ή μηχανικός θα υποβάλλει δήλωση ότι τηρούνται οι ειδικές προδιαγραφές εγκατάστασης, σύνδεσης και λειτουργίας.
Προδιαγραφές, τηλεμέτρηση και έλεγχοι
Ο ΔΕΔΔΗΕ καλείται έως τις 31 Οκτωβρίου να αναρτήσει, σε συνεργασία με τον ΕΛΟΤ, τις τεχνικές προδιαγραφές για τα plug-in συστήματα. Θα αφορούν τόσο την ασφάλεια των εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων όσο και την προστασία του δικτύου.
Μετά την ηλεκτρονική ενημέρωση από τον ενδιαφερόμενο, ο ΔΕΔΔΗΕ θα ενημερώνει τον προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας και θα εγκαθιστά σύστημα τηλεμέτρησης για την καταγραφή των δεδομένων της παροχής. Προβλέπονται επίσης δειγματοληπτικοί έλεγχοι για την τήρηση των προϋποθέσεων.
Ο Διαχειριστής διατηρεί δικαίωμα να ανακοινώνει γραμμές δικτύου στις οποίες δεν θα επιτρέπεται η σύνδεση νέων συστημάτων, αν υπάρχει ζήτημα ασφάλειας ή περιορισμένης δυνατότητας απορρόφησης. Στα μη διασυνδεμένα νησιά, αντιθέτως, η απόφαση προβλέπει ότι δεν θα είναι δυνατή η απόρριψη σύνδεσης των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού από τον ΔΕΔΔΗΕ, παρότι η ισχύς τους θα προσμετράται στο διαθέσιμο περιθώριο ΑΠΕ του αντίστοιχου ηλεκτρικού συστήματος.
Η λειτουργία της ειδικής ψηφιακής πύλης αποτελεί το τελευταίο κρίσιμο βήμα. Ο ΔΕΔΔΗΕ πρέπει έως τις 31 Δεκεμβρίου να ανακοινώσει την ημερομηνία έναρξής της.
Μπαταρία χωρίς φωτοβολταϊκό
Στο μεταξύ με άλλο άρθρο της υπουργικής απόφασης, επιτρέπεται σε φυσικά και νομικά πρόσωπα να εγκαθιστούν σταθερές ή κινητές μπαταρίες, αποκλειστικά χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο.
Πρακτικά, δηλαδή ο καταναλωτής δεν παράγει ρεύμα αλλά θα μπορεί να αποθηκεύει ενέργεια από το δίκτυο και να την αξιοποιεί αργότερα για τις δικές του ανάγκες. Το μοντέλο μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη αξία όσο επεκτείνονται οι έξυπνοι μετρητές και τα δυναμικά τιμολόγια, που επιτρέπουν την προμήθεια ρεύματος στις φθηνότερες ώρες και την κατανάλωσή του όταν οι τιμές ανεβαίνουν.
Η ισχύς του μετατροπέα της μπαταρίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τη συμφωνημένη ισχύ της παροχής. Εάν η υφιστάμενη παροχή δεν επαρκεί τεχνικά, ο καταναλωτής θα πρέπει να ζητήσει επαύξηση ισχύος και να αναλάβει τη σχετική δαπάνη.
Εδώ, σε αντίθεση με τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, η μηδενική έγχυση αποτελεί ρητό τεχνικό όρο. Η απόφαση επιβάλλει αισθητήρα κατεύθυνσης και σύστημα τηλεμέτρησης.
Το κόστος δεν εξαφανίζεται
Για τους καταναλωτές χαμηλής τάσης προβλέπεται εξαίρεση από την υποχρέωση εγγυητικής επιστολής. Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, ωστόσο, συνεχίζουν να υπολογίζονται. Η απόφαση ορίζει ότι οι χρεώσεις δικτύου και συστήματος, οι ΥΚΩ, το ΕΤΜΕΑΡ και οι λοιπές ρυθμιζόμενες επιβαρύνσεις υπολογίζονται με βάση την ενέργεια ή την ισχύ που απορροφάται από το δίκτυο, είτε αυτή καταλήγει απευθείας στην κατανάλωση είτε χρησιμοποιείται για τη φόρτιση της μπαταρίας.
Στα μη διασυνδεδεμένα νησιά, η μηδενική έγχυση θα ελέγχεται από τον ΔΕΔΔΗΕ σε χρονική κλίμακα έως ενός λεπτού. Παράλληλα, η ισχύς των μπαταριών θα προσμετράται στο διαθέσιμο περιθώριο αποθήκευσης κάθε νησιωτικού ηλεκτρικού συστήματος.
Τέλος, η νέα απόφαση οργανώνει και απλοποιεί το σύνολο των σχημάτων αυτοκατανάλωσης, αποσαφηνίζοντας τις διαδικασίες εφαρμογής τους και τους κανόνες για την προσθήκη μπαταριών σε υφιστάμενους ή νέους σταθμούς. Παράλληλα, διευρύνει την πρόσβαση πολιτών, επιχειρήσεων, αγροτών και Ενεργειακών Κοινοτήτων στην αυτοπαραγωγή, ενώ εισάγει ειδική διαδικασία για δήμους, φορείς του δημόσιου τομέα και κοινωφελείς οργανισμούς.
Παπασταύρου: Το κόστος του ρεύματος μπορεί να μειωθεί έως και 30%
«Η αυτοκατανάλωση, είναι μια πρακτική που είναι ήδη πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη» τόνισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας το πρωί της Τρίτης στον ΑΝΤ1.
Όπως περιέγραψε ο κ. Παπασταύρου, το κόστος για την τοποθέτηση ενός φωτοβολταϊκού στην ταράτσα ή στο μπαλκόνι είναι περίπου στα 1.000 ευρώ κι ανεβαίνει εφόσον τοποθετηθεί και μια μπαταρία για την αποθήκευση της ενέργειας όταν δεν καταναλώνεται. Το δε όφελος στη μείωση του κόστους ρεύματος μπορεί να είναι 20% – 30%.
«Θα πρέπει να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας αυτάρκεια και να μειώσουμε την εξάρτηση μας από εξωγενείς κι απρόβλεπτους παράγοντες, όπως ήταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ή η κρίση στη Μέση Ανατολή» συμπλήρωσε.