THE PAPER

Παράταση δύο μηνών και συγκεκριγμένα έως τις 29 Φεβρουαρίου χορηγεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την πληρωμή των τελών κυκλοφορίας, με τις σχετικές ανακοινώσεις να γίνονται άμεσα και πιθανότατα πριν από τα Χριστούγεννα.

Σύμφωνα με την ΕΡΤ, την εν λόγω απόφαση ανακοίνωσε πριν από λίγο ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης, σε μία προσπάθεια να δοθούν ανάσες στα νοικοκυριά που δοκιμάζονται από την ακρίβεια.

Προανήγγειλε νέο σύστημα υποβολής προστίμων για εκπρόθεσμες πληρωμές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και πέρυσι είχε δοθεί προθεσμία πληρωμής των τελών κυκλοφορίας έως το τέλος Φεβρουαρίου.

Εντυπωσιακό φινάλε φέτος για τις μετοχές του Σωκράτη Κόκκαλη, τις Ιντρακόμ, Ιντραλότ και Κλουκίνας Λάππας, με αποδόσεις 75%, 80% και 200% αντίστοιχα.

Ακριβώς ένα χρόνο μετά από την κρίσιμη γενική συνέλευση της Ιντρακόμ ΙΝΤΚΑ 0,30% 3,30 και τη δήλωση του πολύπειρου Σωκράτη Κόκκαλη για τον εταιρικό μετασχηματισμό της Ιντρακόμ με επενδύσεις στον τομέα ακινήτων, ο κ. Κόκκαλης σε μία δήλωση… μανιφέστο δήλωνε στους παριστάμενους μετόχους της Ιντρακόμ ότι «αυτή η νέα κατάσταση, ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, είναι μια μορφή όπου η διαμεσολάβηση αποταμιεύσεων και επενδύσεων μετατρέπεται στην κυρίαρχη λειτουργία της οικονομίας, με ευρύτερες επιπτώσεις στην πολιτική διαδικασία και την κοινωνική εξέλιξη.

Συνεπώς η περαιτέρω παρουσία μας στην παραγωγή δραστηριότητα για τους μετόχους δεν θα ήταν πλέον μια έξυπνη επιλογή».

Η Intracom Holdings μετασχηματίζεται 100% σε εταιρεία επενδύσεων και επικεντρώνεται σε Ελλάδα και εξωτερικό με τοποθετήσεις -μακροχρόνιες και βραχυπρόθεσμες – σε εταιρείες που μπορούν να αποδώσουν μεγαλύτερα κέρδη.

Δίχως να επικεντρωθεί σε συγκεκριμένους τομείς, ο κ. Κόκκαλης μάρκαρε «σε αυτούς που η εταιρεία έχει συγκεντρώσει στα 45 χρόνια λειτουργίας της μια εμπειρία και πιστεύω ότι θα είναι σε θέση με τα ταμειακά της διαθέσιμα και τη μόχλευση κεφαλαίων από την αγορά, συνολικά να προχωρήσει με επενδυτικά κεφάλαια που θα αγγίζουν τα 500 εκατ. ευρώ».

Tον χρόνο αυτό λοιπόν, η Ιντρακόμ απέκτησε το 87,2% της Κλουκίνας Λάππας ΚΛΜ -1,23% 1,61 , φιλοδοξώντας να μετονομαστεί η Ιντρακόμ Properties εκτοξεύοντας τη συνολική αξία των ακινήτων που έχει ο όμιλος στο χαρτοφυλάκιό του σε περισσότερα από 200 εκατ. ευρώ.

Μέσα στον ίδιο χρόνο αποφασίστηκε η αλλαγή στροφής της Ιντραλότ ΙΝΛΟΤ -0,94% 1,05 στην οποία πραγματοποιήθηκε αύξηση κεφαλαίου 135 εκατ. ευρώ, όπου ο ίδιος ο επιχειρηματίας και η Ιντρακόμ ελέγχουν το 27% των μετοχών.

Τα βήματα που σχεδιάζει η Intralot µετά την ολοκλήρωση της αύξησης κεφαλαίου προβλέπουν την έκδοση κοινοπρακτικού δανείου από τέσσερις ή πέντε τράπεζες, το οποίο βρίσκεται στην τελική φάση των εγκρίσεων.

Ταυτόχρονα, η εταιρεία ύστερα και από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων ενεαμήνου θα προχωρήσει στην έκδοση οµολόγου, η οποία προγραμματίζεται, κατά τις τελευταίες πληροφορίες για τον Ιανουάριο.

Υπολογίζεται ότι η χρηματοδότηση που θα εξασφαλιστεί µέσω του κοινοπρακτικού δανείου και του οµολόγου θα είναι ύψους 220-230 εκατ. ευρώ.

Η στρατηγική της Intralot προβλέπει τη διάθεση του µμεγαλύτερου τμήματος των ταμειακών ροών στην περαιτέρω μείωση του δανεισμού.

Όπως και την εστίαση στη διεκδίκηση συμβολαίων τεχνολογίας, λοταρίας και έργων σε ανεπτυγμένες αγορές.

Η εισηγμένη, όπως ανέφεραν τα στελέχη της, έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να αυξήσει σημαντικά στο 38%, από 11% πριν από μερικά χρόνια, το περιθώριο λειτουργικής κερδοφορίας και να µειώσει τη µόχλευση στο 3,7%, ποσοστό που εκτιμάται ότι θα συρρικνωθεί περαιτέρω σε περίπου 2,6% µετά την ολοκλήρωση της αύξησης κεφαλαίου.

Η μετοχή της Κλουκίνας Λάππας, αλλά και της Ιντρακόμ βρίσκονται πλέον σε υψηλό 14άρων ετών και της Ιντραλότ σε υψηλό πέραν της πενταετίας.

Λίγα λεπτά μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης εναντίον της UEFA, η ευρωπαϊκή Super League ανακοίνωσε ότι η μετάδοση των αγώνων της θα είναι δωρεάν για όλους τους φιλάθλους!

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε την Πέμπτη ότι οι κανόνες της UEFA σχετικά με την έγκριση ποδοσφαιρικών διοργανώσεων, όπως η Super League, που φιλοδοξεί να αποτελέσει μία… απόσχιση από το Champions League, είναι αντίθετοι με την νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

Το δικαστήριο διευκρινίζει, ωστόσο, ότι το σχέδιο της Super League, με επικεφαλής αρκετούς από τους πλουσιότερους συλλόγους, «δεν πρέπει απαραίτητα να εγκριθεί», τονίζοντας ότι διέπει γενικά τους κανόνες της FIFA και της UEFA και όχι για το συγκεκριμένο έργο.

Οπως προκύπτει από την απόφαση, οι ποδοσφαιρικοί φορείς UEFA και FIFA παραβίασαν την νομοθεσία της ΕΕ όταν εμπόδισαν τον σχηματισμό της ευρωπαϊκής Super League (ESL).

Η εταιρεία αθλητικής ανάπτυξης A22, που ιδρύθηκε για να βοηθήσει στην δημιουργία της ESL, είχε ισχυριστεί ότι η UEFA και η FIFA, κατείχαν μονοπωλιακή θέση, που παραβίαζε τον νόμο περί ανταγωνισμού και ελεύθερης κυκλοφορίας της ΕΕ.

«Κερδίσαμε το δικαίωμα να αγωνιζόμαστε. Το μονοπώλιο της UEFA τελείωσε. Το ποδόσφαιρο είναι δωρεάν. Τα κλαμπ είναι πλέον απαλλαγμένα από την απειλή των κυρώσεων και ελεύθερα να καθορίσουν το μέλλον τους» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της A22, Μπερντ Ράϊχαρτ και πρόσθεσε:

«Ένα μήνυμα για τους φιλάθλους: θα μεταδίδουμε όλα τα παιχνίδια της Super League δωρεάν. Kαι ένα για τους συλλόγους: τα έσοδα είναι εγγυημένα».

Ολοταχώς για μεγάλες αλλαγές οδεύει το παγκόσμιο ποδόσφαιρο μετά την απόφαση του δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έκανε δεκτή την προσφυγή της «Α22», που εκπροσωπεί τη European Super League, κατά του μονοπωλίου των UEFA και FIFA.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε ότι UEFA και FIFA δεν πρέπει να έχουν το δικαίωμα να εγκρίνουν εκείνες οποιαδήποτε διασυλλογική διοργάνωση. Σύμφωνα με την απόφαση, οι κανονισμοί των UEFA/FIFA είναι αντίθετες με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι πλέον οι ομάδες έχουν το δικαίωμα να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε διοργάνωση, χωρίς την άδεια από UEFA/FIFA και χωρίς την αιγίδα των δύο ομοσπονδιών. Με βάση την απόφαση, η UEFA δεν μπορεί να τιμωρήσει ομάδες όπως η Μπαρτσελόνα και η Ρεάλ που πρωτοστατούν σε αυτή την κίνηση σε περίπτωση που δεν συμμετέχουν στο Champions League.

Η απόφαση αναφέρει πως το υπάρχον πλαίσιο δεν εξασφαλίζει πως οι δύο ομοσπονδίες είναι διαφανείς, αντικειμενικές, χωρίς διακρίσεις. Από σήμερα, η European Super League ή οποιαδήποτε άλλη διασυλλογική διοργάνωση είναι απολύτως εφικτή, χωρίς να ζητάει άδεια από UEFA/FIFA.

Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει παλαιότερα ο Μπερντ Ράιχαρτ, Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρίας Α22, που είναι υπεύθυνη για την προώθηση και το μάρκετινγκ της λίγκας, το πλάνο προϋποθέτει τη δημιουργία μία ανοιχτής λίγκας, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει από 60 έως και 80 ομάδες διαφόρων κατηγοριών.

Δεν θα υπάρχουν μόνιμα μέλη στη λίγκα, ενώ οι ομάδες θα παίζουν τη σεζόν τουλάχιστον 14 αγώνες.

Ο CEO της Α22 Sports Management, της εταρείας που βρίσκεται πίσω από την ESL τόνισε πως: «Έχουμε κερδίσει το δικαίωμα να διαγωνιστούμε. Το μονοπώλιο της UEFA τελείωσε. Το ποδόσφαιρο είναι ελεύθερο. Οι ομάδες είναι τώρα ελεύθερες από απειλές για τιμωρίακαι ελεύθερες να αποφασίσουν το μέλλον τους. Για τους οπαδούς, προτείνουμε δωρέαν θέαση όλων των αγώνων της λίγκας. Για τις ομάδες, εισοδήματα και έξοδα αλληλεγγύης που θα είναι εγγυημένα».

Πολιτική συμφωνία που ισοδυναμεί με αναβάθμιση επιπέδου «ανάκτησης επενδυτικής βαθμίδας» για την Ελλάδα, πέτυχε χθες στο Συμβούλιο των Ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών της Ευρώπης η κυβέρνηση. Βρίσκει δικαίωση έτσι το πάγιο εθνικό αίτημα δεκαετιών -πριν και μετά τα Μνημόνια- να εξαιρούνται από τον «στενό κορσέ» και τις κυρώσεις του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος, οι μεγάλες δαπάνες που είναι υποχρεωμένη να κάνει η Ελλάδα για να ενισχύσει την εθνική της Άμυνα.

Η δικαίωση όμως ήταν διπλή: γιατί την ίδια ακριβώς στιγμή που μια μακρά και σκληρή προσπάθεια για ανάπτυξη και ασφάλεια με δημοσιονομική σταθερότητα έφτανε στο στόχο της, ο Economist επέλεγε να τιμήσει διεθνώς την Ελλάδα ως «χώρα της χρονιάς» για το 2023, σε μια δύσκολη πορεία μάλιστα μέσα από διαδοχικές διεθνείς κρίσεις στις οποίες «λύγισαν» ακόμα και οι πιο ισχυρές οικονομίες του πλανήτη: «μετά από χρόνια επώδυνης αναδιάρθρωσης, η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της ετήσιας κατάταξής μας για τις οικονομίες του πλούσιου κόσμου το 2023» τονίζει στο άρθρο του.

Και παρουσιάζει την διακυβέρνηση της χώρας ως «φάρο» για την ενδεδειγμένη οικονομική πολιτική στις σύγχρονες δημοκρατίες, πριν ή μπροστά από τις κάλπες: «Η κεντροδεξιά κυβέρνησή της επανεξελέγη τον Ιούνιο (…) Η Ελλάδα δείχνει ότι από το χείλος της κατάρρευσης είναι δυνατόν να θεσπιστούν σκληρές, λογικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, να ανασυγκροτηθεί το κοινωνικό συμβόλαιο, να επιδειχθεί συγκρατημένος πατριωτισμός -και να κερδίσει και τις εκλογές. Με τον μισό Κόσμο να πρόκειται να ψηφίσει το 2024, οι απανταχού δημοκράτες θα πρέπει να δώσουν προσοχή σε αυτό» αποφαίνεται στη δημοσίευσή του ο Economist.

Στο σχόλιό του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε: «Πριν από μερικά χρόνια, ποιος θα περίμενε ότι η Ελλάδα θα ονομαζόταν @TheEconomist χώρα της χρονιάς; Κι όμως αυτό ακριβώς συνέβη. Αναγνώριση των προσπαθειών του ελληνικού λαού, των συνεχιζόμενων μεταρρυθμίσεων και της προόδου της χώρας μας».

Υπενθυμίζεται ότι λίγα 24ωρα νωρίτερα, ο Economist είχε κατατάξει την Ελλάδα πρώτη σε λίστα 35 χωρών για την επίδοση της στην οικονομία του 2023. «Δεν είναι όμως μόνο ο Economist που αναγνωρίζει τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει. Είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι ο ΟΟΣΑ, οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι συνάδελφοι μου στο Eurogroup και το ECOFIN. Είναι όμως πρωτίστως οι ίδιοι οι Έλληνες πολίτες που έδωσαν για δεύτερη φορά ισχυρή εντολή διακυβέρνησης στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Και που βλέπουν τα εισοδήματά τους να αυξάνονται, όπως αποτυπώνεται με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο στη σημαντική ενίσχυση των αποταμιεύσεων, στην ιδιωτική κατανάλωση και στην αύξηση των μισθών τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Τι συνέβη άραγε; Όλοι οι παραπάνω συμμετέχουν σε μια διεθνή συνομωσία υπέρ της κυβέρνησης και εναντίον της αντιπολίτευσης;» σχολίασε, μεταξύ άλλων, σε ανάρτησή του ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης.

Τι αλλάζει με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο

Στο δρόμο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων, με οικονομική σταθερότητα, προστασία των συνόρων αλλά και με κοινωνικό πρόσωπο, θα μπορεί να κινείται η Ελλάδα και στα επόμενα χρόνια, με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο που συμφωνήθηκε χθες από τις κυβερνήσεις.

Με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο που διαδέχεται τους κανόνες του Προγράμματος Σταθερότητας ίσχυαν για δεκαετίες στην ΕΕ, απελευθερώνονται αναπτυξιακοί πόροι 1% του ΑΕΠ και αποφεύγεται ο κίνδυνος κυρώσεων και νέας λιτότητας.

Οι δημοσιονομικοί κανόνες που συμφωνήθηκαν χθες, θα ισχύσουν πανευρωπαϊκά από το 2025 και μετά, αλλά με ξεχωριστούς στόχους για κάθε κράτος μέλος -και όχι «οριζόντια» όπως επιβάλλετο για όλους ως τώρα.

Το «κοστούμι» έτσι δεν θα είναι ίδιο για όσους δεν τους ταιριάζει και κάθε χώρα θα καλείται να καταρτίσει δικό της σχέδιο που θα συνδυάζει «μάζεμα» αλλά και ανάπτυξη, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητές της.

Το μόνο που έχει απομείνει ίδιο ουσιαστικά από το παλαιό Σύμφωνο σταθερότητας είναι οι δύο βασικές προβλέψεις για το δημοσιονομικό έλλειμμα (3% του ΑΕΠ) και το δημόσιο χρέος (60% του ΑΕΠ) που παραμένουν αμετάβλητες.

Ωστόσο επέρχονται σημαντικές αλλαγές:

– στον τρόπο με τον οποίο ελέγχεται η τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων από τις εθνικές κυβερνήσεις (το λεγόμενο «προληπτικό σκέλος») αλλά και

– στον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιείται και θα λειτουργεί η λεγόμενη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείματος – δηλαδή η ένταξη σε «καθεστώς επιτήρησης» (το λεγόμενο «διορθωτικό σκέλος»).

Ειδικά για την Ελλάδα, με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο που διαδέχεται τους κανόνες του Προγράμματος Σταθερότητας ίσχυαν για δεκαετίες στην ΕΕ, απελευθερώνονται αναπτυξιακοί πόροι 1% του ΑΕΠ και αποφεύγεται ο κίνδυνος κυρώσεων και μέτρων λιτότητας.

Αυτό θα συμβεί με 5 τρόπους:

1) Ειδική μεταχείριση επενδύσεων στην άμυνα

Κατόπιν αιτήματος αρκετών κρατών μελών, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα κατείχε εξέχουσα θέση, οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες προβλέπουν ότι όταν σημειώνεται υπέρβαση των ορίων για το έλλειμμα και το χρέος, θα συνυπολογίζεται κατά πόσο αυτή οφείλεται στην πραγματοποίηση υψηλών δαπανών για επενδύσεις στην άμυνα.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εισάγεται η δυνατότητα αν ένα κράτος-μέλος έχει υψηλότερες επενδύσεις σε άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ή προβαίνει σε μια σημαντική αύξηση των επενδύσεων του στην άμυνα, οι δαπάνες αυτές να μην λαμβάνονται υπόψη για την ένταξη ή μη του κράτους μέλους σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος.

Έτσι, οι επενδύσεις στην άμυνα δύνανται για πρώτη φορά να λειτουργούν ως κατηγορία δαπανών που θα εξαιρούνται από τον υπολογισμό του (υπερβολικού) ελλείμματος. Οι επενδύσεις στην άμυνα είναι η μοναδική κατηγορία δαπανών για την οποία εισάγεται ρητά αυτή η πρόνοια.

Ως «επενδύσεις» όμως για τις οποίες η αύξηση δαπανών δεν θα υπολογίζονται για τη λήψη μέτρων και κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης των γενικών ή ειδικών ορίων ελλείμματος, δεν εννοούνται πχ οι αυξήσεις μισθών των ενστόλων, αλλά δαπάνες όπως η προμήθεια ή κατασκευή νέων αεροπλάνων, φρεγατών ή υποβρυχίων, η τεχνολογική έρευνα για ανάπτυξη της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας (κατασκευή drones ή συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου κλπ), η δημιουργία νέων στρατιωτικών βάσεων κλπ.

2) Σταδιακός περιορισμός των ελλειμμάτων και του χρέους

Με τους υφιστάμενους κανόνες κάθε κράτος-μέλος που έχει χρέος άνω του 60% του ΑΕΠ είναι υποχρεωμένο να μειώνει κάθε χρόνο το χρέος του κατά το 1/20 του υπερβάλλοντος ποσού. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ετήσια μείωση χρέους 4,5%-5% τα επόμενα χρόνια.

Με τους νέους κανόνες, για κράτη με πολύ υψηλό χρέος όπως η Ελλάδα (άνω του 90% του ΑΕΠ) η μέση μείωση χρέους ως ποσσοτό του ΑΕΠ κατά 1 μονάδα ετησίως. Αυτό δεν ανησυχεί όμως την Αθήνα διότι τα τελευταία τρία χρόνια (2021-2023) η Ελλάδα μειώνει το λόγο χρέος προς ΑΕΠ κατά περισσότερες από δέκα μονάδες ετησίως. Και για τα επόμενα χρόνια προβλέπεται μείωση του Χρέους κατά περίπου 11 μονάδες το 2024, άλλες 8 το 2025 και 7,5 μονάδες το 2026.

Επιπλέον με τους υφιστάμενους κανόνες, κάθε χώρα θα πρέπει να θέτει στόχους για δημοσιονομικό έλλειμμα πολύ πιο φιλόδοξους από το ανώτατο όριο 3% που ορίζει η Συνθήκη. Υπάρχουν δύο τέτοια ανώτατα όρια, τα οποία στην περίπτωση της Ελλάδας συνεπάγονται μέγιστο έλλειμμα 0,5% του ΑΕΠ και 0,7% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Με τους νέους κανόνες όμως, τα όρια αυτά καταργούνται και στην θέση τους τίθεται ένα ενιαίο και λιγότερο “αυστηρό” όριο ελλείμματος, ύψους 1,5% του ΑΕΠ.

3) “Εθνικό” σχέδιο τετραετίας

Με αρχή από το 2025, επιστρέφουν τα εξατομικευμένα εθνικά σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής τετραετούς διάρκειας που ίσχυαν ως το 1997.

Τα Σχέδια πρέπει να ακολουθούν τους συμφωνημένους κοινούς κανόνες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδίδει για κάθε κράτος μια τεχνική πρόταση (“technical trajectory”). Αλλά κάθε κράτος θα μπορεί να προτείνει και αυτό την δική του πρόταση δημοσιονομικής προσαρμογής. Αναγνωρίζεται μάλιστα ρητά ότι η πορεία εξέλιξης των δημοσίων δαπανών θα μπορεί να αποκλίνει από αυτήν που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εφόσον αυτό τεκμηριώνεται επαρκώς

Επίσης αναγνωρίζεται η δυνατότητα αναθεώρησης των τετραετών σχεδίων πριν την ολοκλήρωσή τους, είτε σε περίπτωση κυβερνητικής αλλαγής είτε όταν επέλθουν μεταβολές που καθιστούν την εφαρμογή τους αδύνατη. Με αυτόν τον τρόπο αφενός αναγνωρίζεται το δικαίωμα των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων να ενσωματώνουν στα Σχέδια Προσαρμογής τις δικές τους οικονομικές προτεραιότητες, τηρώντας όμως πάντα το γενικό πλαίσιο των συμφωνημένων κανόνων. Και παράλληλα διασφαλίζεται ότι όταν συμβαίνουν απρόβλεπτα γεγονότα (πόλεμοι ή κρίσεις κλπ) τα κράτη δεν θα είναι δέσμια ανεπίκαιρων σχεδίων.

4) Περισσότερη ανάπτυξη με λιγότερη λιτότητα

Με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες δημιουργείται περισσότερος δημοσιονομικός χώρος για την πραγματοποίηση επενδύσεων που έχουν αναπτυξιακό χαρακτήρα. Κράτη που δεσμεύονται να πραγματοποιήσουν ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων θα μπορούν να αιτηθούν μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής (έως 7 αντί για 4 έτη) προκειμένου να πετύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους.

Τέτοιες δαπάνες και επενδύσεις θα είναι πχ για ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, ενεργειακή ασφάλεια, οικονομική ανθεκτικότητα, κοινωνική συνοχή και την Άμυνα.

Αυτό δεν σημαίνει πλήρη εξαίρεσή τους από τον υπολογισμό του ελλείμματος και του χρέους. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν άλλωστε εφικτό δεδομένου ότι και αυτές οι δαπάνες από κάπου θα πρέπει τελικά να πληρωθούν.

5) Ρήτρες διαφυγής

Στο νέο πλαίσιο αναγνωρίζεται ρητά η δυνατότητα παρεκκλίσεων από τις προβλέψεις των τετραετών Σχεδίων Προσαρμογής, είτε σε περίπτωση που επέλθει σοβαρή οικονομική ύφεση στη ζώνη του ευρώ ή την ΕΕ («Γενική Ρήτρα»), είτε σε εξαιρετικές περιστάσεις που βρίσκονται εκτός του ελέγχου των εθνικών κυβερνήσεων και έχουν σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά τους, όπως πχ η Ενεργειακή κρίση («ειδική ρήτρα»).

Η απόφαση θα λαμβάνεται από το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών, κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με πρόταση της Ελλάδας η οποία έγινε δεκτή, τα κράτη μέλη τα οποία θα υποβάλουν αίτημα ενεργοποίησης της «ρήτρας διαφυγής» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν κρίνουν πως τους είναι αναγκαίο.

Για τη δημιουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα μίλησε στον ΑΝΤ1 ο υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης, αναφερόμενος σε βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου που προετοιμάζεται.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι, η μεταρρύθμιση αυτή γίνεται «ετεροχρονισμένα», τη στιγμή που «40.000 Έλληνες φεύγουν για να σπουδάσουν, ενώ η Ελλάδα μπορεί να γίνει περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης».

Υπογράμμισε πως, στις προβλέψεις του νομοσχεδίου είναι και η αύξηση των κονδυλίων για τα δημόσια πανεπιστήμια, κοντά το 1 δισ. ευρώ. «Τα περισσότερα άρθρα του νόμου αφορούν τα δημόσια πανεπιστήμια», είπε σχετικά και συμπλήρωσε πως, πρέπει να «απελευθερώσουμε τα δημόσια πανεπιστήμια από τα «δεσμά» της γραφειοκρατίας. Χρειάζεται υπογραφή υπουργού για 1 ευρώ δαπάνης από τον προϋπολογισμό των πανεπιστημίων».

Εξήγησε ότι, «τα μεγάλα ξένα πανεπιστήμια θα έρθουν στη χώρα μας μέσω των δημοσίων πανεπιστημίων», φέρνοντας ως παράδειγμα ότι, «το Yale θα μπορεί να κάνει μεταπτυχιακό μέσα στο ΕΚΠΑ».

«Ανοίγουμε το «παιχνίδι» και βάζουμε κι άλλους μέσα. Αντί να πάνε στη Βουλγαρία, την Κύπρο, θα μείνουν εδώ. Η πολιτική των ανοικτών συνόρων έχει αλλάξει τη ζωή» είπε, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του πρωθυπουργού κατά τη χθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού Συμβουλίου ότι, «ο νόμος θα είναι σκληρός, στα παραρτήματα θα ελέγχεται και θα αδειοδοτείται και από την ελληνική ανεξάρτητη αρχή».

Στις προϋποθέσεις για τον ερχομό ενός πανεπιστημίου στην Ελλάδα θα είναι οι καθηγητές του να έχουν διδακτορικά και το ίδρυμα να έχει πραγματοποιήσει έρευνα.

Ερωτηθείς σχετικά με το ποιες Σχολές θα διαθέτουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που θα δημιουργήσουν παραρτήματα στη χώρα μας, απάντησε πως, «ο στόχος είναι για τον Σεπτέμβρη του 2025. Από εκεί και πέρα δεν θα κάνουμε εμείς τη στόχευση για τις σχολές. Η δουλειά μας είναι να δημιουργήσουμε το πλαίσιο, να ανοίξουμε το παιχνίδι» και συμπλήρωσε ότι, «απευθυνόμαστε στους Έλληνες καθηγητές της διασποράς».

«Πρέπει να κρατήσουμε τα παιδιά μας εδώ και να κάνουμε ό,τι μπορούμε να φέρουμε πίσω τους Έλληνες της διασποράς», ανέφερε σχετικά.

«Είναι μια ασφαλής ρύθμιση. Μία σύγχρονη αλλαγή του Συντάγματος», σημείωσε ερωτηθείς για το αν υπάρχει περίπτωση αντισυνταγματικότητας του νόμου.

Στις προβλέψεις του νόμου είναι και τα κτηριακά κριτήρια. «Δεν μπορεί ένα πανεπιστήμιο να είναι ένας όροφος. Επίσης, προβλέπεται τα δευτερεύοντα κτήρια να είναι εντός του ίδιου νομού».

«Έχουμε συναινετική πρόθεση, θα γίνει πυλώνας της χώρας μας και εκπαιδευτικά και αναπτυξιακά», ανέφερε σχετικά με το πολιτικό κομμάτι και την αντιπολίτευση και υπογράμμισε πως, «η Ελλάδα θα μπορούσε να είναι παγκόσμιο κέντρο για να διδάσκεται η φιλοσοφία ή τα μαθηματικά».

«Δίνουμε έναν δεύτερο προϋπολογισμό στα δημόσια πανεπιστήμια, φτιάχνουμε εστίες», είπε ο υπουργός Παιδείας, καταλήγοντας πως, «πρέπει η Ελλάδα να ανοιχτεί στον κόσμο».

Αναλυτικά, οι ερωταπαντήσεις για το νομοσχέδιο

Eρώτηση: Τι σηματοδοτεί το «Eλεύθερο Πανεπιστήμιο» όπως τιτλοφορείται το σχέδιο νόμου;

Με τον όρο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» περιγράφεται η διπλή «απελευθέρωση» που επιδιώκουμε για το ελληνικό πανεπιστήμιο: Αφενός, η ενίσχυση και πρόσθετη αυτονομία των δημόσιων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και αφετέρου η αποδέσμευση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από ένα αναχρονιστικό κρατικό μονοπώλιο.

Eρώτηση: Τι αλλάζει στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο;

Αλλάζουν πάρα πολλά: Από τη διευκόλυνση ενός πανεπιστημίου να ιδρύει νέα τμήματα έως την δημιουργία μηχανισμού χρηματοδότησης καινοτόμων ιδεών. Η δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση απαλλάσσεται από τη γραφειοκρατία που λειτουργεί ως τροχοπέδη για εκπαιδευτικούς και φοιτητές.

Eρώτηση: Ποιες παρεμβάσεις θα γίνουν για τη μείωση της γραφειοκρατίας;

Απλουστεύονται όλες οι διαδικασίες που επιβαρύνουν την καθημερινή λειτουργία των ιδρυμάτων. Για παράδειγμα, καταργείται η μέχρι σήμερα απαραίτητη υπογραφή του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ακόμη και σε μικρής κλίμακας αναθεωρήσεις των προϋπολογισμών. Επίσης απλοποιούνται οι διαδικασίες όσον αφορά στους Ειδικούς Λογαριασμούς Καινοτομίας και Έρευνας.

Eρώτηση: Προβλέπονται ψηφιακές δράσεις στα πανεπιστήμια;

Ο στόχος είναι όσο το δυνατόν γρηγορότερα τα Πανεπιστήμιά να είναι πλήρως ψηφιακά σε ό,τι αφορά στη διοικητική τους λειτουργία. Ανάμεσα σε πολλά άλλα, προβλέπεται ο ανασχεδιασμός των διαδικασιών και πλήρης ψηφιοποίηση των ΕΛΚΕ των ΑΕΙ . Επίσης η οργάνωση ψηφιακού συστήματος για την διασύνδεση των Πληροφοριακών Συστημάτων των ΕΛΚΕ με τις ψηφιακές πλατφόρμες αναφορών και πιστοποίησης των δαπανών των διαχειριστικών αρχών ΕΣΠΑ, ΕΛΙΔΕΚ και Ταμείου Ανάκαμψης. Στόχος είναι η απόλυτη διαφάνεια στις δαπάνες.

Eρώτηση: Θα υπάρξουν αλλαγές στον τρόπο εκλογής των διοικήσεων;

Εισάγονται πρόνοιες ώστε να αποφεύγεται η προσφυγή σε δεύτερη εκλογική διαδικασία. Μία εξ αυτών είναι πως σε περίπτωση αδυναμίας, λόγω ισοψηφίας, των έξι εσωτερικών μελών να εκλέξουν τα πέντε εξωτερικά, η ψήφος του πρώτου σε σειρά εκλογής θα μετράει διπλή.

Eρώτηση: Τι αλλάζει ως προς τη δυνατότητα και τη διαδικασία ίδρυσης νέων τμημάτων;

Τα Πανεπιστήμια αποκτούν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την ίδρυση, συγχώνευση και κατάργηση τμημάτων με τη σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ. Τα ΑΕΙ θα εισηγούνται στην ΕΘΑΑΕ, παρουσιάζοντας πλήρη ακαδημαϊκό και επιχειρησιακό φάκελο. Η ΕΘΑΑΕ θα αξιολογεί την πρόταση με κριτήρια ποιότητας και βιωσιμότητας. Το Υπουργείο Παιδείας διατηρεί τον εποπτικό του ρόλο, ωστόσο τα πανεπιστήμια κερδίζουν μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας.

Eρώτηση: Πώς ενισχύεται η διεθνοποίηση των Πανεπιστημίων;

Περισσότερα από 60 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης θα κατευθυνθούν στην περαιτέρω ενίσχυση της διεθνοποίησης των Πανεπιστημίων.

Στην κατεύθυνση αυτή θεσμοθετούνται:

-Η δυνατότητα των δημοσίων πανεπιστημίων να συνάπτουν συμφωνίες δικαιόχρησης (franchise), επικύρωσης (validation) και πιστοποίησης (accreditation) με αναγνωρισμένα πανεπιστήμια του εξωτερικού.
-Η δημιουργία και χρηματοδότηση κοινών προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων.
Η Ελλάδα μπορεί να γίνει πόλος έλξης για χιλιάδες φοιτητές που μπορούν να εγγραφούν στα αγγλόφωνα ή ελληνόγλωσσα προπτυχιακά ή μεταπτυχιακά προγράμματα. Για την προσέλκυσή τους απλουστεύεται το σύστημα χορήγησης άδειας εισόδου και διαμονής.
Η σύμπλευση των ελληνικών ΑΕΙ με καταξιωμένα διεθνή πανεπιστήμια θα αναβαθμίσει το ακαδημαϊκό τους έργο και θα ανοίξει νέους ορίζοντες.

Eρώτηση: Ποιους αφορά η δημιουργία μηχανισμού χρηματοδότησης νεοφυών επιχειρήσεων στα ΑΕΙ;

Αφορά αποκλειστικά φοιτητές ή ερευνητές. Το κονδύλι που έχει προβλεφθεί αγγίζει τα 50 εκ. ευρώ.

Οι δικαιούχοι ανήκουν σε δύο κατηγορίες:

α) Η 1η αφορά φοιτητικές ομάδες, κατά προτίμηση διατμηματικές ή διαπανεπιστημιακές, που έχουν αναπτύξει μία καινοτόμα επιχειρηματική ιδέα (business concept), και έχουν κάνει τα πρώτα βήματα ελέγχου και έρευνας αγοράς (business validation).
β) Η 2η αφορά μεμονωμένους ερευνητές ή ερευνητικές ομάδες που έρχονται με μία ιδέα για την επιχειρηματική αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων (research commercialization concept).

Eρώτηση: Σε τι ωφελούνται οι φοιτητές των δημοσίων πανεπιστημίων από τις αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;

Τα οφέλη είναι πολλαπλά. Πρώτα από όλα οι ακαδημαϊκοί αποδεσμεύονται από τη γραφειοκρατία και μπορούν να αφιερώσουν πλέον το χρόνο τους στη βασική τους προτεραιότητα που είναι η διδασκαλία και η πρόοδος των φοιτητών. Τα κονδύλια για έρευνα και λειτουργία του πανεπιστημίου θα εκταμιεύονται πολύ πιο γρήγορα προς όφελος των φοιτητών. Η διεθνοποίηση των δημοσίων πανεπιστημίων και η όσμωση τους με τα ξένα ακαδημαϊκά ιδρύματα θα ενισχύσει τη θέση τους στον παγκόσμιο εκπαιδευτικό χάρτη.

Eρώτηση: Θα αυξηθούν οι τακτικές δαπάνες για την τριτοβάθμια εκπαίδευση;

Το δημόσιο πανεπιστήμιο θα ωφεληθεί αθροιστικά με περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο ευρώ από τον Τακτικό Προϋπολογισμό , το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Την ίδια ώρα βρίσκονται σε εξέλιξη προγράμματα ύψους περίπου 700 εκ. ευρώ για κατασκευή και συντήρηση φοιτητικών εστιών.

Ακολουθεί πλήρης ανάλυση των ποσών:

-Η τακτική χρηματοδότηση για το 2024 θα είναι αυξημένη κατά 11 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με φέτος, δηλαδή από τα 116 εκατομμύρια το 2023 θα πάμε στα 127 εκατομμύρια ευρώ. Προβλέπεται, επιπλέον, ένα εκατομμύριο ευρώ για την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.
-Ο σχεδιασμός του ΥΠΑΙΘΑ προβλέπει μια σειρά από επιπλέον χρηματοδοτικά εργαλεία για τα Πανεπιστήμια. Ειδικότερα:
• Έκτακτη χρηματοδότηση για το 2023: 16.100.000 ευρώ, αυξημένο σε σύγκριση με το αντίστοιχο κονδύλι του 2022, που (αφαιρουμένου του ενεργειακού σκέλους) ανερχόταν στα 7,5 εκατομμύρια ευρώ. Σημειώνεται ότι η έκτακτη χρηματοδότηση για το 2023 αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο του ταμειακού αποθέματος του ΥΠΑΙΘΑ.
• Έργο «Πανεπιστήμια Αριστείας»: χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες. Τα 132 εκατομμύρια ευρώ του έργου θα κατανεμηθούν σε όλα τα πανεπιστήμια με κριτήρια που θα διαμορφωθούν σε συνεργασία με την ΕΘΑΑΕ. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν «δεύτερο προϋπολογισμό», που θα μπορεί να κατευθυνθεί κυρίως σε ερευνητικό εξοπλισμό, αλλά και σε ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο φάσμα δράσεων και έργων.
• Πρόγραμμα «Εμπιστοσύνη στα αστέρια»: έχει εκδοθεί η προδημοσίευση του έργου, που ανέρχεται σε 93 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για νέους ερευνητές και συμπράξεις ερευνητών από διαφορετικά ΑΕΙ.
• Πρόγραμμα «Συμπράξεις ερευνητικής αριστείας»: από το Ταμείο Ανάκαμψης θα κατευθυνθούν 90.700.000 ευρώ για 70 συνεργατικές δράσεις.
• «Ερευνώ – Καινοτομώ»: για σκοπούς έρευνας και καινοτομίας θα κατευθυνθούν από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας 182 εκατομμύρια ευρώ + επιπλέον 60 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΛΙΔΕΚ (ακόμα υπό διαπραγμάτευση).
• Νέο ερευνητικό πρόγραμμα: συνεργασία με Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας για ένα επιπλέον ερευνητικό πρόγραμμα με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ συνολικού ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ.
• Clusters για Competence Centers (Κέντρα Ικανοτήτων)

Τακτικός προϋπολογισμός 2024: 127.030.000,00 € αυξημένος κατά 10.910.000 €
Έκτακτη Χρηματοδότηση 2023: 16.100.000,00 € αυξημένη κατά 8.600.000,00€

Εργα ΤΑΑ (475εκ):

• Πανεπιστήμια Αριστείας: 132 εκ για αγορά ερευνητικού εξοπλισμού και ενίσχυση καινοτομικής δραστηριότητας
• Διεθνοποίηση ΑΕΙ: 60εκ για joint Μεταπτυχιακά με ξένα πανεπιστήμια
• Εμπιστοσύνη στα αστέρια: 97εκ (Ερευνητικά έργα σε Μεταδιδακτορικούς φοιτητές και ερευνητές)
• Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας: 90,7 εκ (Συμπράξεις ΑΕΙ με επιχειρήσεις για εκπόνηση Ερευνητικών Έργων)
• Βιομηχανικά Διδακτορικά: 21,5 εκ
• Επισκέπτες καθηγητές: 59,7 εκ
• e-University – Ψηφιακές υπηρεσίες Ακαδημαϊκών Ιδρυμάτων: 13,5€

Εργα ΕΣΠΑ

Ενταγμένα (193 εκ):

• Μονάδες Στρατηγικού Σχεδιασμού Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και Κέντρα Υποστήριξης της Διδασκαλίας και Μάθησης στα ΑΕΙ – 7 εκατ. €
• Δράσεις Διεθνοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης – Υποστήριξη δράσεων Διεθνοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης – 11,36 εκατ. €
• Απόκτηση Ακαδημαϊκής Διδακτικής Εμπειρίας σε Νέους Επιστήμονες Κατόχους Διδακτορικού – 25 εκατ. €
• Πρακτική άσκηση Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης – 150 εκατ. €
Υπο-εξειδίκευση (45,9εκ):
• Αναβάθμιση της ποιότητας των ΑΕΙ, για την αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη λειτουργία τους – Υποστήριξη των ΜΟΔΙΠ – 13,5 εκατ. €
• Υποστήριξη Δράσεων Στήριξης της Επιχειρηματικότητας, Καινοτομίας και Ωρίμανσης για την Αξιοποίηση της Ερευνητικής Δραστηριότητας και των Νέων Προϊόντων και Υπηρεσιών που αναπτύσσονται στα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης – 15 εκατ. €
• Υποστήριξη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης – Εφαρμογή του Συστήματος Διασφάλισης της Ποιότητας στα ΑΕΙ – 10,9 εκατ. €
• Στέγαση των φοιτητών των ΑΕΙ ΠΑΔΑ, ΕΚΠΑ και Δυτικής Μακεδονίας — 6,5 εκατ. €
Υπό εξειδίκευση στα Περιφερειακά Προγράμματα ΠΕΠ (34,5εκ)
• Υποστήριξη παρεμβάσεων ισότιμης πρόσβασης ΑμεΑ και άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στην ανώτατη εκπαίδευση — 34,5 εκατ.
Υπό εξειδίκευση στο Πρόγραμμα “Ψηφιακός Μετασχηματισμός (5,9εκ) –
• Ενιαίος Κόμβος Παροχής Ψηφιακών Υπηρεσιών στα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας– 5,9 εκατ. €

ΣΔΙΤ Εστιών

Πανεπιστήμιο Κρήτης – 255 εκ
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο – 105,4 εκ
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας – 116 εκ
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας – 87,7 εκ
Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής – 64,2 εκ
Μετσόβιο Πανεπιστήμιο – 40εκ
Επιπλέον αιτήματα για συντήρηση και κατασκευή/ αγορά Εστιών από Ιούλιο του 2023 έως σήμερα από Εθνικούς πόρους:
Πολυτεχνείο Κρήτης: 7,5 εκ
Πανεπιστήμιο Πατρών: 4 εκ
Πάντειο Πανεπιστήμιο: 12 εκ
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου: 2,5 εκ

Αιτήματα για κτηριακά θέματα από Ιούλιο 2023 έως σήμερα από Εθνικούς πόρους

ΔΙΠΑΕ: 7 εκ
ΠΑΔΑ: 7,2 εκ
Παν.Θεσσαλίας: 1,9 εκ
Δημοκρίτειο: 50.000€
ΑΠΘ βιβλιοθήκη: 140.000€
ΕΑΠ μετεγκατάσταση εργαστηρίων: 240.000€

Μη Κρατικά Πανεπιστήμια

Σχετικά με την εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα

Ερώτηση: Ποια είναι η νομική λογική της προτεινόμενης ρύθμισης ενόψει των δεδομένων συνταγματικών απαγορεύσεων των παρ. 5 και 8 του άρθρου 16 του Συντάγματος;

Απάντηση: Η Σύγχρονη Συνταγματική Προσέγγιση υποδεικνύει ότι το Σύνταγμα δεν μπορεί να είναι ένα απολιθωμένο σύνολο διατάξεων που ερμηνεύονται στατικά μέσα στο χρόνο. Άλλωστε, η τελολογική ερμηνεία του Συντάγματος προκύπτει από σειρά αποφάσεων των Δικαστηρίων μας (όπως λ.χ. η υπ΄αριθ. 2411/2012 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία έκρινε ως σύμφωνη με το Σύνταγμα την επιβολή διδάκτρων στα μεταπτυχιακά προγράμματα των δημοσίων πανεπιστημίων παρά την πρόβλεψη της παρ. 4 του άρθρου 16 για δωρεάν εκπαίδευση από τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα όλων των βαθμίδων ή η υπ΄αριθ. 705/2010 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, η οποία έκρινε ως σύμφωνη με το Σύνταγμα την επιβολή διδάκτρων σε προπτυχιακό επίπεδο από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο). Με βάση τα παραπάνω μια σύγχρονη και επίκαιρη ανάγνωση του άρθρου 16 του Συντάγματος, υπό το φως του ενωσιακού δικαίου επιτρέπει τη λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων με την εγγύηση και εποπτεία του κράτους. Η ορθότητα δε της προτεινόμενης προσέγγισης προκύπτει από γνωμοδοτήσεις έγκριτων καθηγητών Συνταγματικού Δικαίου (ενδ. Σκουρής/Βενιζέλος, Αλιβιζάτος, Μανιτάκης, Σπυρόπουλος κ.α.).

Ερώτηση: Γιατί μπορούν να εγκατασταθούν στην Ελλάδα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων;

Απάντηση: Οι απαγορευτικές εκ πρώτης όψεως διατάξεις του Συντάγματος εισάγουν ρητή εξαίρεση από τον γενικό κανόνα της διάταξης του άρθρου 16 παρ.1 Σ., που καθιερώνει «την ελευθερία της τέχνης, της επιστήμης, της έρευνας και της διδασκαλίας». Και ως εξαιρετικές επιβάλλεται να ερμηνεύονται τελολογικά. Οι διατάξεις αυτές που καθιερώνουν το κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση αποτελούν παγκόσμιο νομικό κατάλοιπο καθώς σε καμία απολύτως προηγμένη χώρα δεν απαγορεύεται η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.

Η σωστή ερμηνευτική προσέγγιση των επίμαχων συνταγματικών διατάξεων επιβάλλεται να είναι, κατά πρώτον, εναρμονισμένη με το ενωσιακό δίκαιο και, κατά δεύτερον, τελολογική, να οδηγεί δηλαδή στην παραδοχή ότι η απαγόρευση που προβλέπεται από αυτές αφορά μόνο «τη σύσταση» σχολών από ιδιώτες και όχι την εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων άλλης χώρας. Ομοίως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου πρέπει να είναι σύμφωνα με το Σύνταγμα όσα πανεπιστήμια ιδρύονται αυτοτελώς στην Ελλάδα.

Μια διαφορετική ερμηνεία που θα επεξέτεινε το εύρος της απαγόρευσης και στην εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα θα ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με τις θεμελιώδεις ελευθερίες της ευρωπαϊκής ένωσης, την ελεύθερη εγκατάσταση και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, τις διατάξεις του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. (ιδίως του άρθρου 14 «ελευθερία ίδρυσης ακαδημαϊκών ιδρυμάτων») αλλά και διατάξεις διεθνών συμβάσεων, τις οποίες έχει επικυρώσει η Ελλάδα, όπως της Γενικής Συμφωνίας για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα 1 B της Συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου (General Agreement on Trade in Services – εφεξής «GATS»).

Το Σύνταγμα δεν είναι λοιπόν ένα απολιθωμένο σύνολο διατάξεων, η ερμηνεία των οποίων γίνεται με μια στατική προσέγγιση που ίσχυε πριν από 50 σχεδόν χρόνια, τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία η ΕΕ προωθεί με ταχύτατους ρυθμούς την οικοδόμηση ενός ενιαίου ακαδημαϊκού χάρτη.

Οι συνταγματικές διατάξεις, όπως αυτές που μας απασχολούν, πρέπει να ερμηνεύονται με το νόημα που αποκτούν κατά τη συνδυαστική εφαρμογή τους με το ενωσιακό δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες τις οποίες έχει επικυρώσει η χώρα μας. Επομένως, καλούμαστε να ερμηνεύσουμε τις εθνικές διατάξεις υπό το πρίσμα του ενωσιακού δικαίου, επιδιώκοντας την εναρμονισμένη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία των εθνικών κανόνων.

Θα πρέπει να σημειωθεί ακόμη, ότι η χώρα μας έχει στον πρόσφατο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση (ν.4957/2022) προβλέψει στο άρθρο 6 τη δυνατότητα ίδρυσης στην αλλοδαπή παραρτήματος ελληνικού πανεπιστημίου. Εάν η Ελλάδα επιτρέπει την ίδρυση παραρτημάτων των πανεπιστημίων της στην αλλοδαπή πώς μπορεί να αρνείται κατά παράβαση της αρχής της αμοιβαιότητας την εγκατάσταση στην Ελλάδα αλλοδαπών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων;

Ερώτηση: Γιατί επιλέγετε το μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των παραρτημάτων;

Απάντηση: Οι διαδοχικές προτάσεις συνταγματικής αναθεώρησης του άρθρου 16 της Νέας Δημοκρατίας προέβλεπαν την άρση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση με την ίδρυση μη κερδοσκοπικών μη κρατικών πανεπιστημίων. Θεωρούμε ότι αυτό το θεμελιώδες βήμα συνιστά μια ασφαλή ερμηνεία του άρθρου 16 υπό το φως του ενωσιακού δικαίου.

Ερώτηση: Ποια διαδικασία θα πρέπει να ακολουθήσει η χώρα για να επιτραπεί η εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων;

Απάντηση: Θα προχωρήσουμε στην ψήφιση νόμου, με τον οποίο θα ρυθμίζεται η εγκατάσταση και λειτουργία αναγνωρισμένων αλλοδαπών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων . Ο νόμος θα προβλέπει ακόμη, ότι η εγκατάσταση στην επικράτεια της Ελλάδας παραρτήματος πανεπιστημίου άλλης χώρας θα υπόκειται σε ιδρυματική και τμηματική αξιολόγηση καθώς και σε πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών του.

Η πιστοποίηση των παραρτημάτων των αλλοδαπών πανεπιστημίων θα γίνεται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης σύμφωνα με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια εναρμονισμένα με τις Αρχές και τις κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διασφάλιση της Ποιότητας στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕSG 2015).

Eρώτηση: Θα υπάρχουν προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες θα γίνεται η εγκατάσταση των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα;

Απάντηση: Μια σειρά προϋποθέσεων θα ρυθμίζει την αδειοδότηση των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημίων προκειμένου να επιτευχθεί η υψηλότερη δυνατή ποιότητα των παρεχόμενων εκπαιδευτικών υπηρεσιών και η βέλτιστη αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών οικονομικών και κοινωνικών αναγκών της χώρας. Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘ.Α.Α.Ε.) θα είναι αρμόδια για τον έλεγχο των προϋποθέσεων εγκατάστασης και αδειοδότησης των ξένων παραρτημάτων, για την αξιολόγηση αυτών και την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών τους.
Για την αδειοδότηση παραρτήματος ξένου πανεπιστημίου θα πρέπει να αποτελείται από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας από τρεις τουλάχιστον πανεπιστημιακές σχολές.

Επιπροσθέτως το παράρτημα του ξένου πανεπιστημίου θα πρέπει μεταξύ άλλων:

– να είναι αναγνωρισμένο στη χώρα από την οποία προέρχεται, πιστοποιημένο από την αντίστοιχη της ΕΘ.Α.Α.Ε. διαπιστευμένη Αρχή για την παροχή προγραμμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και τη χορήγηση τίτλων σπουδών,
– τα επιμέρους προγράμματα σπουδών που οδηγούν στην απονομή τίτλων σπουδών θα πρέπει επίσης να έχουν πιστοποιηθεί από τη διαπιστευμένη Αρχή του κράτους προέλευσης,
– οι τίτλοι σπουδών που θα εκδίδονται στην Ελλάδα θα είναι οι ίδιοι με τους τίτλους σπουδών που θα είχαν χορηγηθεί εάν η εκπαίδευση των φοιτητών είχε πραγματοποιηθεί εξ ολοκλήρου στο κράτος προέλευσης του πανεπιστημίου,
– οι τίτλοι σπουδών που θα εκδίδονται στην Ελλάδα θα προσδίδουν τα ίδια ακαδημαϊκά και επαγγελματικά δικαιώματα με αυτά που ισχύουν στο κράτος προέλευσης,
– τα μέλη του διδακτικού και εκπαιδευτικού προσωπικού του να έχουν διδακτορικό τίτλο ενώ το ειδικό διδακτικό προσωπικό του δεν μπορεί να ξεπερνά σε ποσοστό το 20% του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού του,
– σε περίπτωση ανάκλησης για οποιοδήποτε λόγο της άδειας του παραρτήματος το μητρικό ίδρυμα θα είναι από κοινού υπεύθυνο με το παράρτημά του για την ολοκλήρωση των σπουδών των φοιτητών του τελευταίου και την απονομή σε αυτών τίτλων σπουδών,
– να διαθέτει άδεια εκπαιδευτηρίου σύμφωνα με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό που ισχύει σήμερα, οι δε κτιριακές υποδομές του θα πρέπει να είναι αυτοτελείς, να διαθέτει βιβλιοθήκη, χώρους εργαστηρίων, αίθουσες πολυμέσων, επαρκή υλικοτεχνικό εξοπλισμό κοκ.,
– να διαθέτει οικονομική αξιοπιστία και ευρωστία, η οποία θα προκύπτει και από πενταετή οικονομοτεχνική μελέτη βιωσιμότητας, την οποία θα βεβαιώνει αξιόπιστη ελεγκτική-συμβουλευτική εταιρεία,
– να προσκομίζει εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης αξιόχρεης τράπεζας ύψους 500.000 ευρώ για κάθε σχολή και να πληρώνει παράβολο ύψους 500.000 ευρώ για τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας και εγκατάστασης.

Ερώτηση: Και τι θα κερδίσει επιτέλους η Ελλάδα από την εγκατάσταση των παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στο έδαφός της;

Απάντηση: Πρώτον, θα προσελκύσει ένα μέρος της υπερχειλίζουσας παγκόσμιας ζήτησης για πανεπιστημιακές σπουδές σε άλλη χώρα από αυτή που κατοικεί ο ενδιαφερόμενος. Προηγμένες χώρες όπως, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Ολλανδία, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Δανία, η Ελβετία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Αυστραλία κ.λπ. προσελκύουν εκατοντάδες χιλιάδες αλλοδαπών φοιτητών στα πανεπιστήμιά τους. Πρόκειται για εξαγωγικές χώρες εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Τέτοιες στην Ευρώπη είναι ακόμη η Ιρλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Τσεχία, η Εσθονία και η Λετονία και η Κύπρος. Σε όλες αυτές τις χώρες κατευθύνεται η παγκόσμια ζήτηση και ο ανταγωνισμός μεταξύ τους για την προσέλκυση φοιτητών είναι πολύ έντονος. Στον έντονο αυτό ανταγωνιστικό αγώνα έχουν μπει με αξιώσεις η Κίνα και η Ινδία. Στα πανεπιστήμια της Κύπρου φοιτούν 40.000 περίπου ξένοι φοιτητές ενώ ακόμη και στη γειτονική μας Βουλγαρία 15.000 περίπου ξένοι φοιτητές φοιτούν στα πανεπιστήμιά της.

Δεύτερον, θα καλυψει και την μεγάλη διαρκώς αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση για πανεπιστημιακές σπουδές. Το έλλειμμα στην αγορά ανώτατης εκπαίδευσης καλύπτεται σε μεγάλο ποσοστό από τα πανεπιστήμια του εξωτερικού ή τα κολέγια. Στην περίπτωση των πανεπιστημίων του εξωτερικού οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία, το δημογραφικό ζήτημα κ.λπ. είναι προφανείς. Ειδικότερα, σε πανεπιστήμια του εξωτερικού σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία φοιτούν περίπου 40.000 Έλληνες. Το κόστος για το ισοζύγιο πληρωμών της χώρας ανερχόταν περίπου σε 1 δισ. €. Η Ελλάδα των 10 εκ. κατοίκων έχει περισσότερους σε απόλυτο νούμερο και ως ποσοστό του πληθυσμού φοιτητές στο εξωτερικό από την Ισπανία (35.348) των 46 εκ κατοίκων, το Ηνωμένο Βασίλειο (33.109) των 66 εκ. κατοίκων, την Αυστρία (17.501) των 9 εκ. κατοίκων ή την Πορτογαλία (12.951) των 10 εκ. κατοίκων.

Εκτός από τις άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και στον προϋπολογισμό των οικογενειών των φοιτητών, η κατάσταση αυτή επηρεάζει αρνητικά και την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας. Στο μέτρο δηλαδή που οι απόφοιτοι των ξένων πανεπιστημίων παραμείνουν στο εξωτερικό η επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο, καινούργιες γνώσεις, ιδέες, τεχνολογίες θα παραμείνουν στις χώρες υποδοχής και δεν θα επιστρέψουν στην Ελλάδα.

Ερώτηση: Άλλες θετικές επιπτώσεις για τη χώρα θα υπάρξουν;

Απάντηση: Είναι σίγουρο. Οι χώρες που μέχρι σήμερα έχουν αντιληφθεί τη σημασία της διεύρυνσης των διεθνών αγορών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, της εξαγωγής υπηρεσιών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και την ενισχύουν, βελτιώνουν συνεχώς τους δείκτες της οικονομικής τους ανάπτυξης.

Τα άμεσα και ορατά όφελη για την οικονομία των χωρών αυτών προέρχεται κυρίως:

α) από τις δαπάνες διαβίωσης των ξένων φοιτητών στη χώρα υποδοχής
β) από τη δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας, εκπαιδευτικού και διοικητικού προσωπικού, αλλά και πολλών ακόμη συναφών επιστημονικού-ερευνητικού χαρακτήρα επαγγελμάτων
γ) από την ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων και συνακόλουθα της κατασκευαστικής αγοράς
δ) από τον εκπαιδευτικό τουρισμό των ίδιων των φοιτητών, καθώς και συγγενών και φίλων τους, που συνοδεύει σχεδόν πάντοτε την εξαγωγή υπηρεσιών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης
ε) από τους φόρους που επιβάλλουν τα κράτη αυτά στο παραγόμενο εισόδημα και στις πάσης φύσεως συναφείς συναλλαγές
στ.) από την ανάσχεση σε μεγάλο βαθμό της τάσης εκπατρισμού των δικών τους νέων για προπτυχιακές ή μεταπτυχιακές σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού με άμεσες επιπτώσεις στο ισοζύγιο πληρωμών τους
ζ) από τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και στην έρευνα, οι οποίες σε πολλές χώρες συναγωνίζονται ή και ξεπερνούν τις επενδύσεις στη βιομηχανία, στις νέες τεχνολογίες, στην ενέργεια, στον τουρισμό κ.λπ.
η) από τον επαναπατρισμό Ελλήνων ακαδημαϊκών και επιστημόνων που θα έχουν την ευκαιρία να εργαστούν σε αξιοπρεπές πανεπιστημιακό περιβάλλον στη χώρα τους.

Ερώτηση: Μήπως όμως τα ξένα πανεπιστήμια οδηγήσουν σε υποβάθμιση τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας;

Απάντηση: Αντιθέτως, τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας μόνο να κερδίσουν μπορούν. Το «επιχείρημα», ότι η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα μπορεί μεν να οδηγήσει σε οικονομική ανάπτυξη, σε σημαντική ανάσχεση του ρεύματος εξόδου Ελλήνων σε πανεπιστήμια του εξωτερικού και να καταστήσει την Ελλάδα διεθνή εκπαιδευτικό προορισμό αλλά θα υποβαθμίσει τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας δεν ευσταθεί και δεν έχει συμβεί σε κανένα άλλο κράτος του κόσμου. Παντού η συνύπαρξη δημόσιων και μη κρατικών πανεπιστημίων ωφελεί και τα δημόσια και αμβλύνει σημαντικά τις ανισότητες και ενισχύει τον ανταγωνισμό. Σε πολλές χώρες άλλωστε η ίδρυση ή η περαιτέρω ανάπτυξη μη κρατικών πανεπιστημίων συνετέλεσε σημαντικά στην αύξηση τόσο της πρόσβασης των παιδιών των ασθενέστερων οικονομικά οικογενειών στην ανώτατη εκπαίδευση όσο και της κοινωνικής κινητικότητας.

Ερώτηση: Τα κολέγια που λειτουργούν σήμερα στην χώρα θίγονται από την εξέλιξη αυτή;

Απάντηση: Τα κολέγια, είναι εκπαιδευτικοί φορείς μη τυπικής μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Λειτουργούν στην Ελλάδα βάσει συμφωνιών πιστοποίησης, επικύρωσης ή δικαιόχρησης που έχουν συνάψει με πανεπιστήμια του εξωτερικού. Οι τίτλοι σπουδών των συνεργαζόμενων ξένων πανεπιστημίων που χορηγούν τα κολέγια οδηγούν στην αναγνώριση μόνο επαγγελματικής ισοδυναμίας με τα πτυχία των ελληνικών πανεπιστημίων.

Στα κολέγια που συνεργάζονται με ξένα πανεπιστήμια και παρέχουν πτυχία που αναγνωρίζονται από το νόμο και οδηγούν σε επαγγελματική αναγνώριση έχει διοχετευτεί όλα αυτά τα χρόνια ένα σημαντικό μέρος της ζήτησης για σπουδές ανώτατης εκπαίδευσης. Σ΄αυτά φοιτούν σήμερα χιλιάδες Έλληνες σπουδαστές, οι οποίοι επιλέγουν ένα διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ειδικοτήτων.

Το καθεστώς λειτουργίας των κολεγίων δεν μεταβάλλεται από την εισαγωγή του νέου θεσμικού πλαισίου, ούτε αποκλείεται κανένας υπό την προϋπόθεση ότι θα πληροί τις προϋποθέσεις που θα ισχύουν για τα μη κερδοσκοπικά παραρτήματα των ξένων πανεπιστημίων.

Με ένα λαμπερό μίνι φόρεμα, η Φαίη Σκορδά πρωταγωνιστεί σε ένα διαφημισρικό σποτ, σχετικό με την προώθηση ενός μοντέλου αυτοκινήτου της Audi.

Η παρουσιάστρια μοιράστηκε το διαφημιστικό βίντεο, αλλά και μερικά σχετικά στιγμιότυπα από τη φωτογράφιση που έκανε στο Instagram. Η Φαίη Σκορδά δείχνει το αυτοκίνητο και ποζάρει μπροστά από αυτό, φορώντας στο κεφάλι της την κουκούλα του αστραφτερού φορέματός της.

Η δημοσίευσή της απέσπασε χιλιάδες likes από τις πρώτες ώρες, ενώ πολλοί την αποθέωσαν στα σχόλια για την εντυπωσιακή της εμφάνιση.

Περισσότερα από εκατό πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ακολουθούν τη μακρά διαδρομή γύρω από την Νότια Αφρική για να αποφύγουν τη βία στην Ερυθρά Θάλασσα, δημιουργώντας πρόσθετο κόστος και καθυστερήσεις, καθώς οι ΗΠΑ εξετάζουν πώς θα ανταποκριθούν στην τελευταία απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την logistics Kuehne+Nagel, 103 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αλλάζουν διαδρομή από την Ερυθρά Θάλασσα γύρω από την Αφρική. Οι εταιρείες αρχίζουν επίσης να εξετάζουν τη χρήση σιδηροδρομικών και αεροπορικών διαδρομών αντί αυτών, καθώς η πλωτή οδός της Ερυθράς Θάλασσας μέσω της οποίας μεταφέρεται το 12% του παγκόσμιου εμπορίου θεωρείται πολύ επικίνδυνη.

Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων από τους μαχητές Χούτι που εδρεύουν στην Υεμένη κλιμακώνονται. Οι Χούτι ενεργούν προς υποστήριξη της Χαμάς – αρχικά στοχοποιώντας πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ – και οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να βρουν τον καλύτερο τρόπο να αντιδράσουν χωρίς να επιδεινώσουν τη βία.

Η ναυτιλία προετοιμάζεται για εβδομάδες αναστάτωσης. Τα ασφάλιστρα αυξάνονται, οι τιμές των ναύλων αυξάνονται, το ίδιο και οι τιμές του πετρελαίου – όλοι πιθανοί παράγοντες για περισσότερο πληθωρισμό.

Οι επιθέσεις έχουν δημιουργήσει δυνητικά μια χειρότερη -και πιο διαρκή- ναυτιλιακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης από την παύση λειτουργίας της διώρυγας του Σουέζ το 2021, όταν ένα πλοίο που είχε κολλήσει για μια εβδομάδα, μπλόκαρε το παγκόσμιο εμπόριο για μήνες. Η διακοπή έρχεται επίσης την ώρα που η άλλη κύρια αρτηρία, η Διώρυγα του Παναμά, επιβραδύνεται λόγω ξηρασίας.

«Πιθανότατα, η αναδρομολόγηση θα σημάνει υψηλότερες τιμές – ειδικά για τις χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από το θαλάσσιο εμπόριο μέσω της διώρυγας του Σουέζ – αλλά με πολύ μικρότερο αντίκτυπο από την αιχμή της εποχής της Covid 19 στις τιμές των μεταφορών και της ενέργειας», επισημαίνουν αναλυτές.

Ο Κωνσταντίνος Πλεύρης και η Τζόρτζια Σιακαβάρα παντρεύτηκαν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, τη Δευτέρα 18 Δεκεμβρίου.

Ο γάμος τους τελέστηκε στην Ιερά Μονή των Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης στη Φυλή και σύμφωνα με την εφημερίδα On Time, οι καλεσμένοι δεν ξεπερνούσαν τους δέκα. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν, πως τα παιδιά του Κωνσταντίνου Πλεύρη δεν παρέστησαν. Απούσα ήταν και η μητέρα της νύφης λόγω προβλημάτων υγείας. Κουμπάρος έγινε στενός φίλος του 84χρονου νομικού.

Τον Νοέμβριο, ο Κωνσταντίνος Πλεύρης είχε πει στην εφημερίδα On Time: «Η Γεωργία σημαίνει μια μικρή λεξούλα για μένα με τρία γράμματα. Το παν. Η πρόταση γάμου έχει γίνει εδώ και καιρό και ο γάμος θα γίνει άμεσα, πριν από το τέλος του 2023. Θα γίνει στο σπίτι που έχω στην Παιανία, όπου εκεί υπάρχει το ερημοκλήσι του Αγίου Θωμά. Αυτή είναι η σκέψη μου. Τώρα μένουμε στο σπίτι μου, στον Διόνυσο, και αυτή την περίοδο ψάχνουμε να αγοράσουμε σπίτι στο Παλαιό Ψυχικό» και πιο μετά, επιβεβαίωσε ότι θα παντρευόταν την πρώην παίκτρια του «My Style Rocks» πριν την αλλαγή του χρόνου.

Όταν η Τζόρτζια Σιακαβάρα ρωτήθηκε από ρεπόρτερ σχετικά με το αν έχει λάβει μονόπετρο στον αρραβώνα της με τον 84χρονο, εκείνη απάντησε: «Όχι δεν μου αρέσουν τα μονόπτερα, υπάρχουν βέρες ωραίες, λεπτές, μικρές, που απλώς έχουν ένα νόημα, για μένα» και στη συνέχεια αποκάλυψε ότι: «Θα βάλω το νυφικό της μητέρας μου».

Με σαρκαστική διάθεση, ο Κωνσταντίνος Πλεύρης είχε δηλώσει την ίδια μέρα: «Με προστατεύει διότι λόγω ηλικίας, μιας και είναι πολύ μεγαλύτερή μου, έχει το μητρικό φίλτρο. Ο γάμος είναι ένα απαραίτητο γεγονός για τη διαιώνιση του είδους. Ο γάμος μας είναι κάτι βέβαιο».

Στην ερώτηση για το πώς έκανε την πρόταση γάμου στη σύντροφό του, ο 84χρονος είπε στο ίδιο ύφος: «Πήγα με το άλογό μου, κατέβηκα έβγαλα το σπαθί, με λουλούδια, είχε μια σκάλα ανέβηκα επάνω».

Τους τελευταίους μήνες η σχέση τους είχε απασχολήσει ιδιαίτερα τις ψυχαγωγικές εκπομπές, με το ζευγάρι να μην κρύβει τον έρωτά του και να ανταλλάσσει πολλές φορές δημόσια, φιλιά.

Σε αναφορά του για την πλέον σύζυγό του, ο Κωνσταντίνος Πλεύρης, είχε δηλώσει «ερωτευμένος», τονίζοντας μάλιστα στους ρεπόρτερ «δεν το βλέπετε; Έγινα πάλι 25 ετών».

Ο ίδιος είχε πει στο «Super Κατερίνα» τον Οκτώβριο: «Είμαι ερωτευμένος, δεν φαίνεται; Ζω μια περίοδο που είμαι ευτυχής. Βγαίνουμε, πηγαίνουμε σε διάφορα κέντρα, διασκεδάζουμε. Με τις συζητήσεις που κάνουμε, είδαμε ότι συμφωνούμε σε πολλά πράγματα ουσιώδη και έτσι αποφασίσαμε να είμαστε μαζί. Πήγα να την απολαύσω από κοντά στη σκηνή και μου άρεσε πολύ, ήταν πολύ καλή» και δήλωσε «ανανεωμένος, έγινα 25 ετών». Στη συνέχεια, κλήθηκε να κάνει το σχόλιό του και για τα δημοσιεύματα που τονίζουν την ηλικιακή τους διαφορά. Όπως είπε: «Δεν με ενοχλούν τα δημοσιεύματα που γράφουν για τη μεγάλη διαφορά ηλικία γιατί είναι αλήθεια».

«Δεν θα μπορούσα να είμαι με μια γυναικούλα που κοιτάει το συμφέρον της»

Σε άλλη αναφορά που έκανε νωρίτερα, είχε πει για τη σύντροφό του «δεν θα μπορούσα να είμαι με μια γυναικούλα» εξηγώντας ότι για τον ίδιο «γυναικούλα» είναι «μια που κοιτάει το συμφέρον της, θέλει να κουκουλωθεί, που δεν έχει οράμα στη ζωή της αλλά ενδιαφέρεται για την καθημερινότητα» και τόνισε επίσης, ότι «έχει παίξει πολύ μεγάλο ρόλο στη ζωή μου η αγάπη» χρησιμοποιώντας για τις γυναίκες μια γερμανική φράση που σημαίνει «η γυναίκα είναι η ωραίοτης της ζωής».

«Δυστυχώς δεν ανήκω σε σε αυτούς που αγαπούν μαντράχαλους» πρόσθεσε με νόημα ο ηλικιωμένος νομικός.

Ειδικά για τη Τζόρτζια Σιακαβάρα αφού είπε ότι «είναι τα πάντα για μένα» στη συνέχεια είπε για τη σχέση τους ότι «ο Κωνσταντίνος Πλεύρης είναι άντρας και η Τζόρτζια Σιακαβάρα είναι μια ωραία γυναίκα που είναι φυσικό να με προσελκυει και κάτι περισσότερο να με σαγηνεύει και να με συναρπάζει. Αυτή τη γυναίκα την αγαπώ και αυτό τα λέει όλα».

Την αποστολή φρεγάτας στην Ερυθρά Θάλασσα ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας.

Σε δήλωσή του ο κ. Δένδιας ανακοίνωσε ότι στο πλαίσιο της Διεθνούς Ναυτικής Επιχείρησης Prosperity Guardian, δηλαδη Διαφύλαξη της Ευημερίας στην Ερυθρά Θάλασσα, η Ελλάδα θα αποστείλει φρεγάτα για την εξασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή, στο πλαίσιο διεθνούς ναυτικής δύναμης που θα συμμετέχει στις εκεί επιχειρήσεις.

Είναι Παρασκευή πρωί, λίγο μετά τα μέσα της δεκαετίας του ‘80 όταν τρεις μαθητές της Γ΄ Λυκείου φτάνουν στον φημισμένο Λέντζο απομεσήμερο.

Τραπέζι ελεύθερο δεν υπάρχει ούτε για δείγμα, και όταν κάποια στιγμή ο κύριος Χρήστος Λέντζος που έτυχε να είναι έξω τους βλέπει και ρωτάει την τριάδα τι θέλει, εισπράττει την κλασσική απάντηση: «Για ένα φραπεδάκι ήρθαμε. Βόλεψε μας κάπου. Πήραμε δυο λεωφορεία για να φτάσουμε από το Γαλάτσι».

Ο «βασιλιάς» του φραπέ χαμογελάει και με αλχημείες τους στριμώχνει σε ένα από τα θρυλικά του τραπέζια μαζί με άλλα δύο αγόρια, παίρνει παραγγελία και χάνεται στο βάθος του θρυλικού του ζαχαροπλαστείου.

Εκεί όπου δόθηκαν άπειρα ραντεβού, γεννήθηκαν ειδύλλια, δόθηκε τέλος σε σχέσεις και χιλιάδες άνθρωποι απόλαυσαν τον μυθικό του φραπέ, αυτόν που έφερνε παρέες από την άλλη άκρη της Αθήνας για να τον πιουν.

Η φυγή του δημιουργεί αναπόφευκτα συνειρμούς για το οριστικό τέλος μιας άλλης εποχής, συνυφασμένης με τζιν, ελβιέλα, πέτσινα μπουφάν και κοπάνες από το Λύκειο που συνοδεύονταν από τη φράση «Πάμε στου Λέντζου για φραπέ».

Από τις Μηλιές στην Αθήνα

Η ζωή την δεκαετία του του ‘40 στις Μηλιές Ηλείας, ήταν κάτι παραπάνω από φτωχική για τις περισσότερες οικογένειες και η φαμίλια του νεαρού τότε Χρήστου Λέντζου, δεν αποτελούσε εξαίρεση.

Σε ηλικία 17 ετών το 1957 παίρνει την απόφαση να φύγει για την Αθήνα που είχε μόλις αρχίσει να συνέρχεται από την Γερμανική κατοχή ενώ η χώρα σπαρασσόταν από τον Εμφύλιο.

Πιάνει δουλειά στο ζαχαροπλαστείο του Παπασπύρου, εκεί που θα γνωρίσει και την σύζυγό του, χωρίς να φαντάζεται ότι ακριβώς απέναντι θα έστηνε χρόνια μετά το μαγαζί που θα έκανε τον καλύτερο φραπέ στην Ελλάδα.

Όταν παίρνει μεταγραφή στην «Αίγλη» του Ζαππείου, έχει ήδη στο μυαλό του την ιδέα να ανοίξει ένα δικό του ζαχαροπλαστείο και όταν το κάνει οι ιδιοκτήτες της «Αίγλης» του είπαν ότι καλύτερα θα ήταν να φύγει από το δικό τους μαγαζί.

Το έκανε αλλά φρόντισε να πάρει άλλους τέσσερις συναδέλφους του μαζί, πρόσθεσε δύο ακόμη άτομα από το χωριό του και εγένετο ο «Λέντζος» στην οδό Βρυάξιδος.

Λίγα χρόνια μετά εξαιτίας μιας άρρωστης υπαλλήλου θα γεννηθεί ο περίφημος καφές του, όταν ο κύριος Χρήστος θα πιάσει το πόστο της και θα αρχίσει τα πειράματα για τον τέλειο κατά τη γνώμη του φραπέ

Αλήθειες και μύθοι

«Η παρασκευή του μείγματος από τον οποίο προέκυπτε ο φραπές κόστιζε πολύ θα πει χρόνια μετά σε μια συνέντευξη του. «Έβαζα τέσσερις κουταλιές της σούπας καφέ. Μία κούπα ζάχαρη και ενάμιση ποτήρι νερό. Αυτά τα έβαζα στο μίξερ κι έβγαζα τέσσερις καφέδες. Τον φραπέ τον είχε φτιάξει κάποιος στη Θεσσαλονίκη με το καλαμάκι. Εγώ ήμουν ο πρώτος που τον έφτιαξε με μίξερ. Έρχονταν άνθρωποι να πιούν τον καφέ μου, όχι μόνο από όλη την Ελλάδα αλλά και τουρίστες απ’ όλο τον κόσμο».

Βγάζει 300 καφέδες με την συσκευασία των δυόμιση κιλών την ώρα που οι άλλοι έβγαζαν 1000 αλλά αυτό είναι κάτι που δεν τον απασχόλησε ποτέ και ας ήταν το κόστος μεγαλύτερο.
Ο «Λέντζος» αποκτάει πολύ γρήγορα την φήμη ότι φτιάχνει τον καλύτερο φραπέ και στις δεκαετίες που θα περάσουν, θα ακουστούν σχεδόν τα πάντα για την περίφημη μυστική συνταγή του.

«Βάζει μπέικιν πάουντερ» ο ένας, «έχει σίγουρα αυγό» ο άλλος, «μάγκες ρίχνει ελάχιστη κρέμα γάλακτος» ο τρίτος και ο κατάλογος των «επιστημόνων» του καφέ για τον μυθικό φραπέ του δεν είχε τέλος.

Η ασκητική φιγούρα του κυρίου Χρήστου πίσω από τον πάγκο, με το γυάλινο μπλέντερ να «βρυχάται» συνέχεια βγάζοντας καφέδες είναι μια εικόνα που θυμούνται χιλιάδες Αθηναίοι.
Το μαγαζί άνοιγε στις πέντε το πρωί και έκλεινε στις δύο τα μεσάνυχτα με τον «βασιλιά του φραπέ» που παρεμπιπτόντως έπινε εσπρέσο, να φεύγει αργά το βράδυ.

Τέλος εποχής

Όλοι οι καφέδες που έβγαιναν ήταν γλυκείς και αν κάποιος τον ήθελε μέτριο ο κύριος Χρήστος προσέθετε άλλη μια ή δύο κουταλιές καφέ πάνω στη περίφημη κρέμα του φραπέ του.
Η τιμή του από διψήφια στην δεκαετία του ‘60 έφτασε τις 700 δραχμές στην δεκαετία του ‘90, όταν η πλατεία Παγκρατίου κατακλυζόταν από κόσμο που ήθελε να τον απολαύσει.
Ο Μανώλης Ρασούλης έβαλε τον Λέντζο σε τραγούδι του, όταν μια μέρα που πήγε για καφέ έπεσε πάνω σε μια πρώην του, που συνοδευόταν πλέον από τον νυν!
Μετά την εμπειρία οι στίχοι «Καθόμουνα στου Λέντζου και έπινα καφέ και βλέπω έναν τύπο μαζί με σένανε…» προέκυψαν αβίαστα από τον σπουδαίο στιχουργό.

Η ιστορία του συγκεκριμένου καφέ αρχίζει να οδεύει προς το τέλος της με τον ερχομό της κρίσης και του φρέντο εσπρέσο και το 2013 το εμβληματικό στέκι κλείνει για πάντα.

Στα 83 του πλέον χρόνια ο κύριος Χρήστος στεναχωρήθηκε πολύ και αποτραβήχτηκε μαζί με τις αναμνήσεις και τις θύμισες από άλλα πιο όμορφα και αθώα χρόνια.

Η φυγή του χθες, σκόρπισε θλίψη κυρίως στις ηλικίες άνω των σαράντα ετών που πρόλαβαν εκείνο το ανθρώπινο «μελίσσι» που κατέκλυζε την πλατεία στο Παγκράτι για την μεσημεριανή ή την απογευματινή ραστώνη.

Αυτή που περιελάμβανε απαραίτητα την ιεροτελεστία του να ανακατεύεις συνέχεια τον φραπέ με το καλαμάκι μιλώντας με κολλητούς ή φλερτάροντας με κορίτσια στην διπλανή παρέα, ενώ η κρέμα του δεν κουνιόταν.