Γεμάτη εταιρείες – φαντάσματα που υπάρχουν μόνο «στα χαρτιά» είναι η Βόρεια Ελλάδα με το ποσοστό των ουσιαστικά ανενεργών μεταποιητικών επιχειρήσεων (ΑΕ και ΕΠΕ) σε ορισμένες περιοχές του λεγόμενου βορειοελλαδίτικου τόξου να ξεπερνά και το 80% επί του συνόλου.
Η αποβιομηχάνιση της Ελλάδας είναι εμφανής μόνο και μόνο από την πορεία της συμμετοχής του μεταποιητικού κλάδου στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της χώρας, η οποία από το 15% που έφθανε το 1995 έχει πέσει σήμερα στο μόλις 9%. Όπως, το πραγματικό και μέχρι κάποιο βαθμό «κρυφό» μέγεθος της αποβιομηχάνισης που έχει υποστεί η ελληνική οικονομία αποκαλύπτεται σε έρευνα του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος και της ΕΤΒΑ – ΒΙΠΕ.
Στην έρευνα αυτή καταγράφηκαν οι πραγματικά ενεργές ΑΕ και ΕΠΕ μεταποιητικές επιχειρήσεις. Ο όρος ενεργές αποδίδεται στις εταιρείες που έχουν πραγματική δραστηριότητα και παραγωγή. Και αυτό διότι όπως φαίνεται η μεγάλη πλειοψηφία των επιχειρήσεων του μεταποιητικού κλάδου απλά έχουν ενεργό ΑΦΜ και εμφανίζουν κινήσεις στο ΓΕΜΗ (διενέργεια Γενικών Συνελεύσεων, ορισμός ΔΣ κλπ).
Η ύπαρξη των μόνο τυπικά ενεργών επιχειρήσεων αποδίδεται από την έρευνα στο γεγονός ότι πολλές φορές οι μέτοχοι κρατούν «εν ενεργεία» της επιχείρησή τους για τους δικούς τους λόγους αλλά κυρίως για γραφειοκρατικούς λόγους καθώς η λύση μιας ΑΕ στην Ελλάδα είναι χρονοβόρα και κοστοβόρα.
Κεντρική Μακεδονία: Κιλκίς και Θεσσαλονίκη «πρωταθλητές» της αποβιομηχάνισης
Το Κιλκίς και η Θεσσαλονίκη είναι οι δυο Περιφερειακές Ενότητες που έχουν πληγεί περισσότερο από την αποβιομηχάνιση. Από τις 320 καταγεγραμμένες ΑΕ και ΕΠΕ του Κιλκίς μόλις οι 89 (ή 28%) είναι ενεργές επιχειρήσεις και οι υπόλοιπες 231 ή το 72% υπάρχουν μόνο «στα χαρτιά». Αντίστοιχα στη Θεσσαλονίκη ενεργές είναι μόνο 1.157 επιχειρήσεις από τις συνολικά 3.779. Δηλαδή σχεδόν 2 στις 3 μεταποιητικές ΑΕ και ΕΠΕ στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας είναι «εταιρείες – φαντάσματα».
Η εξήγηση, σύμφωνα με την έρευνα, προέρχεται από την ουσιαστική συρρίκνωση του κλάδου της ένδυσης, ο οποίος μέχρι και τις αρχές του 2000 κυριαρχούσε και στις δύο εν λόγω περιφερειακές ενότητες. Τα ποσοστά παύσης εργασιών που σημειώνονται στις υπόλοιπες περιφερειακές ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας δεν είναι ευκαταφρόνητα, και αγγίζουν σχεδόν το 50%, γεγονός που από μόνο του συνιστά πολύ σημαντικό εύρημα για την αποβιομηχάνιση στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
Δυτική Μακεδονία: Μικρή αλλά… αντέχει
Τα ποσοστά ανενεργών επιχειρήσεων είναι αρκετά μικρότερα στη Δυτική Μακεδονία, η οποία ωστόσο δεν διαθέτει πολλές μεταποιητικές επιχειρήσεις καθώς δεν έχει «παράδοση» στην μεταποιητική δραστηριότητα. Στο σύνολο της η Περιφέρεια διαθέτει 282 μεταποιητικές ΑΕ και ΕΠΕ, οι 183 εκ των οποίων είναι ενεργές.
Ανατολική Μακεδονία – Θράκη: Ο Έβρος αρνητικός πρωταγωνιστής
Ο Έβρος παραμένει «αρνητικός πρωταγωνιστής» στο κλείσιμο μεταποιητικών ΑΕ και ΕΠΕ, με ποσοστό 62% και ακολουθεί η Ροδόπη με ποσοστό 52%. Η Καβάλα και η Δράμα κινούνται σε ποσοστά άνω του 40%, ενώ αξιοσημείωτη αντοχή δείχνει η Ξάνθη με ποσοστό 31%. Σε συνολικό επίπεδο, διαπιστώθηκε ότι το 46% των μεταποιητικών ΑΕ και ΕΠΕ με έδρα την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης δεν υφίσταται. Παρόλα αυτά, περισσότερες από 500 ΑΕ και ΕΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν στη συγκεκριμένη Περιφέρεια.
Ήπειρος: Ανενεργή μια στις δύο μεταποιητικές επιχειρήσεις στη Πρέβεζα
Η τέταρτη Περιφέρεια του Βορειοελλαδικού Τόξου, η Περιφέρεια Ηπείρου, εμφανίζει παρόμοια ποσοστά αποβιομηχάνισης, όπως και οι υπόλοιπες τρεις περιφέρειες του Βορειοελλαδικού Τόξου. Σημειώνουμε την αξιοσημείωτη «αντοχή» της μεγαλύτερης βιομηχανικής συγκέντρωσης της Ηπείρου, αυτής του Νομού Ιωαννίνων, για τον οποίο το ποσοστό αποβιομηχάνισης είναι στο 40%. Μεγαλύτερη αποβιομηχάνιση εμφανίζουν η Πρέβεζα σε ποσοστό 53% και η Άρτα 51%. Η Θεσπρωτία, Νομός που κι αυτός δεν εμφανίζει ισχυρή μεταποιητική βάση, εμφανίζει το μικρότερο ποσοστό αποβιομηχάνισης, και συγκεκριμένα 33%.
«Αντέχουν» οι επιχειρήσεις στις ΒΙ.ΠΕ.
Τα στοιχεία για το σύνολο των εγκατεστημένων επιχειρήσεων στις βιομηχανικές περιοχές ανά Περιφέρεια του Βορειοελλαδικού Τόξου, δείχνουν μια μεγαλύτερη «αντοχή» των μεταποιητικών επιχειρήσεων στην οικονομική κρίση που είναι εγκατεστημένες στους οργανωμένους υποδοχείς (Βιομηχανικές Περιοχές).
Οι οργανωμένοι υποδοχείς στις είκοσι Περιφερειακές Ενότητες του Βορειοελλαδικού Τόξου είναι συνολικά δεκατρείς εκ των οποίων οι δώδεκα έχουν ως διαχειριστή την ΕΤΒΑ – ΒΙΠΑ, ενώ η Βιομηχανική Περιοχή του Κιλκίς έχει δικό του – αυτόνομο, φορέα διαχείρισης.
Στην Κεντρική Μακεδονία, το 66% των μεταποιητικών επιχειρήσεων με έδρα τις ΒΙΠΕ εξακολουθεί να είναι ενεργό, Αξιοσημείωτη είναι η αντοχή – σε συνολικό – περιφερειακό επίπεδο – στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, όπου οι ενεργές επιχειρήσεις φθάνουν σε ποσοστό το 51%, σε μια παραμεθόρια και ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωπολιτικά περιφέρεια της χώρας μας, με τα γνωστά προβλήματα με τις γειτονικές χώρες Τουρκία και Βουλγαρία.
Στην Ήπειρο, το 51% των μεταποιητικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες σε ΒΙΠΕ είναι ενεργό, ενώ, τέλος, Στη Δυτική Μακεδονία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 76%, με μικρό όμως αριθμό εγκατεστημένων επιχειρήσεων στους εκεί οργανωμένους υποδοχείς.
Από την περαιτέρω μελέτη των στοιχείων προκύπτει κατ’ αρχήν ότι στους οργανωμένους υποδοχείς η μεταποιητική δραστηριότητα είναι κυρίαρχη, με ποσοστά εγκατεστημένων μεταποιητικών επιχειρήσεων εντός των βιομηχανικών περιοχών που ξεπερνούν πάντοτε το 70%, με τη μεγαλύτερη τιμή να βρίσκεται στο 85% των διαχρονικά εγκατεστημένων επιχειρήσεων σ’ αυτές (ΒΙΠΕ Δυτικής Μακεδονίας).
