THE PAPER

Το Bitcoin ανέκαμψε πάνω από το επίπεδο των 68.000 δολαρίων, διακόπτοντας ένα σερί τριών πτωτικών συνεδριάσεων, καθώς οι μετοχές κατέγραψαν ήπια κέρδη και το ευρύτερο επενδυτικό κλίμα βελτιώθηκε ενόψει της ανακοίνωσης αποτελεσμάτων της Nvidia.

Το μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα σημείωσε άνοδο άνω του 7%, φτάνοντας περίπου τα 68.700 δολάρια — η μεγαλύτερη ενδοσυνεδριακή άνοδός του από τις 6 Φεβρουαρίου — καθώς οι τεχνολογικές μετοχές ηγήθηκαν μιας συγκρατημένης ανάκαμψης στα πιο ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία. Το Ether ενισχύθηκε περίπου 12% στα 2.074 δολάρια.

Και μικρότερα tokens κινήθηκαν ανοδικά, με το Solana να κερδίζει περίπου 13,5% και το XRP 8%.
Σύμφωνα με την Caroline Mauron της Orbit Markets, η άνοδος πιθανότατα αντανακλά αγορές σε χαμηλά επίπεδα μετά την παρατεταμένη πτώση, ενώ μια επιστροφή του Bitcoin στα 70.000 δολάρια θα μπορούσε να αλλάξει το αφήγημα της αγοράς.
Η ανάκαμψη ήρθε μετά από μια σχετικά ήπια ομιλία του Αμερικανού προέδρου για την Κατάσταση του Έθνους. Οι επενδυτές στρέφουν τώρα την προσοχή τους στη Nvidia, της οποίας τα αποτελέσματα, ως βαρόμετρο της επενδυτικής τάσης γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, μπορούν να επηρεάσουν τη διάθεση των αγορών.
Αρχικά, τα κρυπτονομίσματα ενισχύθηκαν παράλληλα με τις μετοχές, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίστηκε το οικονομικό του έργο. Ωστόσο, απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που ακύρωσε τη δυνατότητά του να επιβάλει «ανταποδοτικούς» δασμούς μέσω έκτακτων εξουσιών είχε συμβάλει σε πτώση των τιμών νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, αφού είχε ανακοινώσει πρόθεση επιβολής παγκόσμιων δασμών 15%. Στην ομιλία του δεν έγινε αναφορά στα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.

Παρά τη μείωση της ζήτησης στις ΗΠΑ, παρατηρείται στροφή επενδυτών προς τα altcoins, με ορισμένα να υπεραποδίδουν έναντι του Bitcoin. Ωστόσο, το κλίμα παραμένει επιφυλακτικό: στις 5 Φεβρουαρίου το Bitcoin υποχώρησε 13%, ενώ βρίσκεται σχεδόν 50% χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό των 127.000 δολαρίων. Περίπου 9 εκατ. Bitcoin — το 45% της κυκλοφορίας — αποτιμώνται κάτω από την τιμή αγοράς τους, γεγονός που περιορίζει τη δυναμική κάθε ανόδου. Συνολικά, η κεφαλαιοποίηση της αγοράς κρυπτονομισμάτων είναι μειωμένη άνω του 20% σε ετήσια βάση.

«Φυσικός χυμός 100%», που όμως η περιεκτικότητα φρούτου δεν φτάνει καν το 40%, προσθήκες σακχάρων κατά παράβαση του νόμου, και «φρουτοποτό» με τη μισή περιεκτικότητα φρούτου (σ.σ.: 10%) από αυτή που ορίζει ο νόμος…

Η καταγγελία της Ελληνικοί Χυμοί ΑΕΒΕ κατά της Ενωσης Αγροτών Συνεταίρων (ΕΑΣ) Αργολίδας στον ΕΦΕΤ για νοθευμένα προϊόντα φέρνει στο φως της δημοσιότητας σοβαρά ερωτήματα για την ορθότητα της σήμανσης, τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά χυμών και προ πάντων την προστασία του καταναλωτή.

Παράλληλα όμως αναδεικνύει και τις δομικές αδυναμίες του ίδιου του ΕΦΕΤ που είναι επιφορτισμένος με την ασφάλεια των τροφίμων καθότι, ενώ η καταγγελία, που συνοδεύεται από ειδικές εργαστηριακές αναλύσεις στο εξωτερικό, είναι υπό… διερεύνηση για πάνω από έναν χρόνο ελλείψει εργαστηριακών δυνατοτήτων του φορέα.

Από την πλευρά της πάντως η ΕΑΣ Αργολίδας δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» άγνοια για την καταγγελία στον ΕΦΕΤ και την υπό εξέλιξη έρευνα, ενώ σε δήλωσή της διαβεβαιώνει ότι σε όλους τους ελέγχους ποτέ δεν υπήρξε πρόβλημα με τα προϊόντα της.

Σύμφωνα με την επίσημη καταγγελία που έχει στη διάθεσή του το «ΘΕΜΑ», συγκεκριμένα προϊόντα που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά ως «100% φυσικοί χυμοί» ή φρουτοποτά δεν πληρούν, κατά τα καταγγελλόμενα, τις προδιαγραφές της ισχύουσας νομοθεσίας, με τις αποκλίσεις να αποτυπώνονται σε εργαστηριακούς ελέγχους στο εξωτερικό που προηγήθηκαν της προσφυγής στην αρμόδια Αρχή.

Την ίδια στιγμή, η υπόθεση αναδεικνύει και τις αδυναμίες του ίδιου του ελεγκτικού μηχανισμού να καταλήξει σε μια σοβαρή καταγγελία, η οποία μπορεί να μη συνιστά άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία, εντούτοις ελλοχεύει κινδύνους για ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, ιδίως όταν αφορά προϊόντα μαζικής κατανάλωσης που προορίζονται και για παιδιά ή άτομα με ειδικές διατροφικές ανάγκες.

Στην επίσημη καταγγελία που κατέθεσε η Ελληνικοί Χυμοί ΑΕΒΕ προς τον ΕΦΕΤ στις 6 Φεβρουαρίου 2025 και την οποία υπογράφουν ο πρόεδρος της εταιρείας Σπύρος Θεοδωρόπουλος και ο διευθύνων σύμβουλος Δημήτρης Κορκοντζέλος, γίνεται αναλυτική και ονομαστική αναφορά σε τέσσερα προϊόντα της Ενωσης Αγροτών Συνεταίρων Αργολίδας, τα οποία, όπως αναφέρεται, εξετάστηκαν εργαστηριακά από το ανεξάρτητο εργαστήριο GfL Gesellschaft für Lebensmittel-Forschung mbH του Βερολίνου, στο πλαίσιο έρευνας αγοράς που προηγήθηκε της προσφυγής στην αρμόδια αρχή.

Συγκεκριμένα, στην καταγγελία αναφέρονται τα εξής προϊόντα:

Agros 100% Χυμός Πορτοκάλι από συμπύκνωμα
Agros 100% Χυμός Μήλο από συμπύκνωμα
Agros 100% Χυμός 8 Φρούτων από συμπύκνωμα

Οπως επισημαίνεται στο έγγραφο, τα τρία πρώτα προϊόντα διατίθενται στην αγορά με την ένδειξη «100% φυσικός χυμός», ενώ το τέταρτο ως φρουτοποτό, κατηγορίες για τις οποίες ο Κώδικας Τροφίμων και Ποτών προβλέπει σαφείς και δεσμευτικές προδιαγραφές ως προς τη σύσταση, την περιεκτικότητα σε φρούτο και τη χρήση πρόσθετων σακχάρων.

Σύμφωνα με την καταγγελία, τα αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων καταδεικνύουν ότι:

Στα τρία προϊόντα που διατίθενται ως 100% χυμοί, η πραγματική περιεκτικότητα σε φρούτο δεν ανέρχεται στο 100%, αλλά κυμαίνεται σε επίπεδα της τάξης του 40%-50% κατά περίπτωση.

Στα ίδια, τρία, προϊόντα ανιχνεύονται εξωγενή σάκχαρα, δηλαδή σάκχαρα που συμπληρώθηκαν κατά την παραγωγική διαδικασία, τα οποία δεν αναγράφονται στη λίστα συστατικών, κάτι που απαγορεύει ρητά ο νόμος για την κατηγορία που χαρακτηρίζεται ως «Χυμός Φρούτων από συμπυκνωμένο χυμό».

Στο Φρουτοποτό Ροδάκινο, η περιεκτικότητα σε φρούτο προσδιορίζεται στο 10%, ποσοστό που υπολείπεται του ελάχιστου 20% που προβλέπει η νομοθεσία για την κατηγορία και απέχει σημαντικά από το 29% που δηλώνεται στη συσκευασία.

Στην καταγγελία τονίζεται ότι, με βάση τα παραπάνω, τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της κατηγορίας στην οποία εντάσσονται βάσει της σήμανσής τους, γεγονός που, κατά τα καταγγελλόμενα, συνιστά παραπλάνηση του καταναλωτή και παραβίαση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.

«Με βάση τα παραπάνω και τις σχετικές εργαστηριακές αναλύσεις που προσκομίζουμε, προβαίνουμε σε καταγγελία κατά της ΕΑΣΑ, η οποία αποδεδειγμένα παράγει και διακινεί προϊόντα εκτός προδιαγραφών της κείμενης νομοθεσίας», αναφέρει στην επιστολή προς τον ΕΦΕΤ η διοίκηση της Ελληνικοί Χυμοί ΑΕΒΕ.

Και συνεχίζει: «Σας παρακαλούμε, δε, για τις περαιτέρω ενέργειές σας προκειμένου να προστατευτεί πρωτίστως ο καταναλωτής απέναντι στον οποίο τόσο οι παραγωγοί τροφίμων και ποτών όσο και η Πολιτεία είμαστε υποχρεωμένοι να του εξασφαλίζουμε απόλυτη ακρίβεια και γνώση ως προς το τι αγοράζει και τι καταναλώνει, λαμβάνοντας υπόψη τις διατροφικές του συνήθειες αλλά και τις ιδιαίτερες διατροφικές ανάγκες και περιορισμούς που τίθενται προς προστασία της υγείας του.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να προστατευτεί και ο υγιής ανταγωνισμός, αφού η κυκλοφορία προϊόντων που παραβιάζουν τη νομοθεσία του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών δυσφημίζει τον κλάδο, λειτουργεί εις βάρος της αγοράς και των νόμιμων επιχειρήσεων οι οποίοι δαπανούν τεράστια ποσά για την έρευνα, τη διαφήμιση και τη νομότυπη επισήμανση και παραγωγή των προϊόντων τους».

Αδυναμία του ΕΦΕΤ

Παρά το γεγονός ότι έχει περάσει πάνω από ένας χρόνος από την κατάθεση της σοβαρής καταγγελίας, οριστικό αποτέλεσμα ακόμη δεν υπάρχει και η υπόθεση εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση διερεύνησης από την αρμόδια αρχή.

Τη θεσμική εξήγηση για την πορεία της διερεύνησης δίνει ο πρόεδρος του ΕΦΕΤ Αντώνης Ζαμπέλας, ο οποίος επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη καταγγελία δεν αφορά άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, αλλά ζήτημα ορθότητας της σήμανσης και παραπλάνησης του καταναλωτή. Το στοιχείο αυτό, όπως εξηγεί, καθόρισε και τον τρόπο με τον οποίο ιεραρχήθηκε η εξέτασή της στο πλαίσιο των ελέγχων της Αρχής.

Σύμφωνα με τον κ. Ζαμπέλα, βασική δυσκολία στην εξέταση της υπόθεσης αποτέλεσε το γεγονός ότι, κατά τον χρόνο κατάθεσης της καταγγελίας, δεν υπήρχε στην Ελλάδα διαπιστευμένη εργαστηριακή μέθοδος για τον συγκεκριμένο τύπο αναλύσεων, ικανή να στηρίξει νομικά διοικητικές πράξεις ή την επιβολή κυρώσεων.

Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο για τους χυμούς, τη σήμανση και την προστασία του καταναλωτή ισχύει εδώ και πολλά χρόνια, ενώ ο ΕΦΕΤ έχει θεσμικά τον ρόλο του ελεγκτή και θεματοφύλακα της αγοράς τροφίμων, με αποστολή την προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία.

Για τον λόγο αυτό, ο ΕΦΕΤ απευθύνθηκε σε αντίστοιχες αρχές του εξωτερικού, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας, ζητώντας τη συνδρομή τους για τη διενέργεια των απαιτούμενων εργαστηριακών αναλύσεων. Τα αποτελέσματα των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν εκτός Ελλάδας, μαζί με τα σχετικά πρωτόκολλα, διαβιβάστηκαν στο Γενικό Χημείο του Κράτους, το οποίο κλήθηκε να τα αξιολογήσει και να συμβάλει στην ανάπτυξη της απαραίτητης μεθοδολογίας.

Οπως διευκρινίζεται από την πλευρά του ΕΦΕΤ, η διαδικασία αυτή, αν και χρονοβόρα, κρίθηκε αναγκαία προκειμένου η Αρχή να μπορέσει να ασκήσει τον ρόλο της με θεσμική και νομική ασφάλεια, τόσο ως προς την προστασία του καταναλωτή όσο και ως προς τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς τροφίμων. Μέχρι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και να υπάρξει οριστική κρίση, η υπόθεση παραμένει σε φάση διερεύνησης.

Η αγορά

Εως τότε βέβαια, όσο η υπόθεση παραμένει σε φάση διερεύνησης και εν αναμονή οριστικής κρίσης από τις αρμόδιες αρχές, η αγορά συνεχίζει να λειτουργεί με τους δικούς της ρυθμούς. Τα επίμαχα προϊόντα εξακολουθούν να κυκλοφορούν στο ράφι, σε έναν κλάδο που βρίσκεται υπό έντονες πιέσεις κόστους και σκληρό ανταγωνισμό τιμών, αλλά και να διατίθενται, σύμφωνα με την καταγγελία, σε διάφορα ιδρύματα, όπως νοσοκομειακές μονάδες.

Η αγορά χυμών τα τελευταία χρόνια επηρεάζεται από την άνοδο στις τιμές των φρούτων και των συμπυκνωμάτων, το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τις μεταφορές και τα υλικά συσκευασίας, παράγοντες που έχουν συμπιέσει τα περιθώρια κέρδους, ιδίως στα προϊόντα μαζικής κατανάλωσης. Σε αυτό το περιβάλλον, η τιμή στο ράφι αποκτά καθοριστική σημασία τόσο για τα επώνυμα προϊόντα όσο και, ακόμη περισσότερο, για εκείνα της ιδιωτικής ετικέτας.

Σύμφωνα με την εικόνα της αγοράς που περιγράφεται στον φάκελο της υπόθεσης, η συγκεκριμένη εταιρεία δεν δραστηριοποιείται μόνο με τα δικά της εμπορικά σήματα (Ρέα, Agros, Mythical Juice, Madora, Blue Drops), αλλά έχει και εκτεταμένη παρουσία στην παραγωγή για λογαριασμό τρίτων.

Μέρος της παραγωγής της αφορά προϊόντα που διατίθενται με διαφορετική εμπορική επωνυμία, στο πλαίσιο συμβάσεων private label, μεταξύ αυτών και συνεργασίες με συγκεκριμένες αλυσίδες σούπερ μάρκετ.

Η διάσταση αυτή διευρύνει σημαντικά το αποτύπωμα των προϊόντων στην αγορά, καθώς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αποτελούν βασικό εργαλείο ανταγωνισμού τιμής στο οργανωμένο λιανεμπόριο. Σε ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων, η δυνατότητα προσφοράς χαμηλότερων τιμών μεταφράζεται σε ισχυρό πλεονέκτημα, καθιστώντας όμως ακόμη πιο κρίσιμη την αυστηρή τήρηση των προδιαγραφών ως προς τη σύσταση και τη σήμανση.

Η απάντηση της ΕΑΣ Αργολίδας

Το «ΘΕΜΑ» απευθύνθηκε στον πρόεδρο της ΕΑΣ Αργολίδας Σπύρο Αντωνόπουλο προκειμένου να απαντήσει στην καταγγελία της εταιρείας Ελληνικοί Χυμοί ΑΕΒΕ που διερευνά ο ΕΦΕΤ, να εκθέσει τη θέση της Ενωσης και να παρέχει διευκρινίσεις.

Ο κ. Αντωνόπουλος απάντησε με το εξής κείμενο, το οποίο παραθέτουμε αυτούσιo:

«Από την εφημερίδα Πρώτο Θέμα ενημερωθήκαμε ότι υπάρχει καταγγελία στον ΕΦΕΤ σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων.
Δεν έχουμε καμία ενημέρωση από τον ΕΦΕΤ.

Ο ΕΦΕΤ ως δημόσιος φορέας ελέγχου τροφίμων έχει δικαίωμα και υποχρέωση να ελέγχει οποτεδήποτε κρίνει σκόπιμο.
Μέχρι σήμερα έχουμε δεχθεί δεκάδες ελέγχους τόσο όσον αφορά τις γραμμές παραγωγής όσο και τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα.

Γνωρίζουμε επίσης ότι έχει γίνει έλεγχος των προϊόντων μας από τα ράφια των πελατών μας.

Περαιτέρω μεγάλοι πελάτες μας διαθέτουν εσωτερικούς μηχανισμούς ελέγχου ποιότητας πλήρως εξοπλισμένους, όπου συστηματικά ελέγχονται όλα τα τρόφιμα.

Στη δική μας την περίπτωση πολλές φορές οι πελάτες προσφεύγουν και σε εξωτερικά εργαστήρια για πληρέστερο έλεγχο και μας ενημερώνουν σχετικά.

Σε όλους τους ελέγχους ποτέ δεν υπήρξε πρόβλημα με τα προϊόντα μας.

Δεν έχουμε καμία ανησυχία γιατί γνωρίζουμε τι παράγουμε, ακολουθούμε απολύτως τις προδιαγραφές και η ποιότητα ελέγχεται συστηματικά

Ευελπιστούμε ότι ο ΕΦΕΤ θα προχωρήσει, εφόσον κρίνει ότι απαιτείται, τάχιστα σε δικούς του ελέγχους των προϊόντων μας δείγματα των οποίων μπορεί να παραλάβει σε οποιοδήποτε σημείο πώλησης.

Είμαστε βέβαιοι ότι θα τηρηθούν όλα τα πρωτόκολλα δειγματοληψίας, δηλαδή, τόπος παραλαβής, ώρα παραλαβής, παραλαμβάνων υπάλληλος, διατήρηση αντιδείγματος προκειμένου να υπάρχει δυνατότητα διασταύρωσης. Δηλώνουμε ότι είμαστε ανά πάσα στιγμή έτοιμοι να παριστάμεθα.

Μας προκαλεί εντύπωση η διαρροή στη εφημερίδα πριν την ενημέρωσή μας.

Προφανώς ο καταγγέλλων ενημέρωσε ταυτόχρονα με την καταγγελία, διότι ενδεχομένως ο σκοπός του είναι η δυσφήμησή μας, μέχρι να ολοκληρωθούν οι έλεγχοι.

Είναι και αυτή μια πλευρά του σκληρού ανταγωνισμού να φτάνει στα όρια του αθέμιτου».

Εδώ και αρκετούς μήνες το αμερικανικό επενδυτικό fund AIP Capital Partners, ιδιοκτήτης της Aluminium Dunkerque με περισσότερους από 720 εργαζόμενους, βρίσκεται σε συζητήσεις για την πώληση της ναυαρχίδας της γαλλικής αλουμινοβιομηχανίας. Χθες ξεκίνησε η νέα φάση της διαδικασίας, αυτή της αξιολόγησης των οικονομικών προσφορών.

Σύμφωνα με πληροφορίες της La Voix du Nord, η Metlen εμφανίζει σαφή ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα καθώς αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό βωξίτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, της βασικής πρώτης ύλης για την παραγωγή αλουμινίου, και τη μοναδική μεταλλουργική εταιρεία που ελέγχει πλήρως την αλυσίδα, από την εξόρυξη έως τη διύλιση αλουμίνας, περιλαμβάνοντας την παραγωγή, την ενεργειακή τροφοδοσία και τη μεταλλουργική επεξεργασία.

Αν και αρχικά είχαν παρουσιαστεί ως υποψήφιοι επενδυτές, οι Glencore, Sumitomo και η Rio Tinto φέρονται πλέον να μην εξετάζουν ενεργά την υποβολή προσφοράς. Ειδικά για τη Rio Tinto, το όνομα της εταιρείας αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα σε συνδικαλιστικούς κύκλους και από μέρος των εργαζομένων, γεγονός που, κατά πληροφορίες, λειτούργησε αποτρεπτικά. «Η αβεβαιότητα ως προς το τι θα επικρατήσει κατά τον χρόνο της εξαγοράς δεν είναι στοιχείο που καθησυχάζει τους υποψήφιους αγοραστές», επισημαίνει πηγή La Voix du Nord.

Κατά συγκλίνουσες εκτιμήσεις, η συμφωνία θα μπορούσε να «κλειδώσει» κοντά στο 1 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η αποτίμηση παραμένει σύνθετη άσκηση, καθώς εκκρεμούν σημαντικές παράμετροι, ιδίως σε σχέση με τις απαιτήσεις της AIP. Από την έναρξη των διαπραγματεύσεων έχει εμπλακεί και το γαλλικό Δημόσιο, όπως και η δημόσια επενδυτική τράπεζα BPI.
Το ενδεχόμενο απόκτησης μειοψηφικού ποσοστού από την BPI συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερες πιθανότητες. Μέσω συμμετοχής στο διοικητικό συμβούλιο, η τράπεζα θα μπορούσε να ασκεί εποπτεία στη λειτουργική πορεία της εταιρείας και να διασφαλίζει τη συνέχιση κρίσιμων επενδυτικών σχεδίων, ιδίως όσων συνδέονται με την απανθρακοποίηση. Όσο για το χρονοδιάγραμμα, παρατηρητές δεν αποκλείουν εξελίξεις ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες.

Το εργοστάσιο παράγει πλάκες αλουμινίου και ράβδους κραμάτων για βιομηχανικές εφαρμογές. Το 2024 τα καθαρά κέρδη διαμορφώθηκαν στα 186 εκατ. ευρώ, επί κύκλου εργασιών 834 εκατ. ευρώ, έναντι 48 εκατ. ευρώ το 2021, καταγράφοντας εντυπωσιακή βελτίωση της κερδοφορίας.

Την αναβολή της δίκης του γνωστού μάνατζερ μοντέλων για τις 6 Μαρτίου 2026 αποφάσισε σήμερα το Αυτόφωρο Μονομελές Πλημμελειοδικείο.

Ο 72χρονος άνδρας επρόκειτο να δικαστεί για απείθεια και επικίνδυνη οδήγηση αλλά η εκδίκαση της υπόθεσής του αναβλήθηκε προκειμένου να προσέλθουν στο ακροατήριο για να καταθέσουν οι αστυνομικοί που καταδίωξαν τον μάνατζερ στην περιοχή της Κηφησιάς όταν εκείνος δεν σταμάτησε σε σήμα τους για έλεγχο.

Το δικαστήριο ήρε την κράτηση του κατηγορούμενου, ο οποίος και θα αφεθεί ελεύθερος.

Τις τελευταίες εβδομάδες, στο πλαίσιο εκτεταμένης καμπάνιας για το chatbot Claude, στελέχη της εταιρείας Anthropic, που ανέπτυξε το μοντέλο, παραχώρησαν σειρά συνεντεύξεων σε αμερικανικά μέσα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο τα σύγχρονα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να διαθέτουν κάποια μορφή συνείδησης, χωρίς ωστόσο να το επιβεβαιώνουν.

Η στάση αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην επιστημονική κοινότητα και αναζωπύρωσε τη δημόσια συζήτηση για το αν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα μπορούν να αποκτήσουν «βιώματα» και «εμπειρίες», «συνείδηση» ή «ηθική».

Η λέξη «ζωντανό» απορρίπτεται κατηγορηματικά από την εταιρεία, ωστόσο ο όρος «συνείδηση» παραμένει αντικείμενο διερεύνησης. Ο επικεφαλής έρευνας για την ευημερία των μοντέλων της Anthropic, Κάιλ Φις, δήλωσε στο The Verge: «Όχι, δεν πιστεύουμε ότι το Claude είναι «ζωντανό» όπως οι άνθρωποι ή οποιοσδήποτε άλλος βιολογικός οργανισμός. Το να ρωτά κανείς αν είναι «ζωντανό» δεν αποτελεί χρήσιμο πλαίσιο κατανόησης, καθώς συνήθως αναφέρεται σε ένα ασαφές σύνολο φυσιολογικών, αναπαραγωγικών και εξελικτικών χαρακτηριστικών».

Προσέθεσε, δε, ότι «το Claude, και άλλα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, αποτελούν ένα εντελώς νέο είδος οντότητας».

Σε ερώτηση αν αυτή η «νέα οντότητα» είναι συνειδητή, απάντησε: «Τα ερωτήματα σχετικά με πιθανή εσωτερική εμπειρία, συνείδηση, ηθικό καθεστώς και ευημερία είναι σοβαρά ζητήματα που ερευνούμε, καθώς τα μοντέλα γίνονται πιο εξελιγμένα και ικανά, αλλά παραμένουμε βαθιά αβέβαιοι γι” αυτά τα θέματα».

Ανάλογη στάση υιοθέτησε και ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ντάριο Αμοντέι, ο οποίος σε πρόσφατη συνέντευξή του σε podcast ανέφερε: «Δεν γνωρίζουμε αν τα μοντέλα έχουν συνείδηση». Όπως διευκρίνισε, η εταιρεία έχει υιοθετήσει «μια γενικά προληπτική προσέγγιση», επισημαίνοντας: «Δεν είμαστε καν σίγουροι ότι γνωρίζουμε τι θα σήμαινε για ένα μοντέλο να έχει συνείδηση. Ωστόσο, είμαστε ανοιχτοί στο ενδεχόμενο ότι θα μπορούσε να έχει».

Σε αντίθεση με άλλες μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, όπως η OpenAI, η xAI και η Google, η Anthropic εκφράζει δημόσια την πιθανότητα τα chatbots να αποτελούν ήδη σκεπτόμενες ή αισθανόμενες οντότητες. Πολλοί ειδικοί θεωρούν το ενδεχόμενο αυτό εξαιρετικά απίθανο και προειδοποιούν ότι τέτοιες διατυπώσεις ενδέχεται να ενισχύσουν αντιλήψεις που έχουν οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες -ακόμη και σε περιπτώσεις αυτοκτονιών ανθρώπων που πίστεψαν ότι το chatbot με το οποίο συνομιλούσαν διέθετε συνείδηση ή βαθιά ενσυναίσθηση.

Η επικεφαλής φιλόσοφος της Anthropic, Αμάντα Άσκελ, δήλωσε στο The New Yorker: «Αν είναι πραγματικά δύσκολο για τους ανθρώπους να συλλάβουν την ιδέα ότι αυτό δεν είναι ούτε ρομπότ ούτε άνθρωπος αλλά μια εντελώς νέα οντότητα, φανταστείτε πόσο δύσκολο είναι για τα ίδια τα μοντέλα να το κατανοήσουν!».

Σε συνομιλία της με το The Verge σημείωσε ότι δεν εξυπηρετεί κανέναν μια απόλυτη δήλωση του τύπου «είμαστε απολύτως βέβαιοι ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν συνείδηση», ούτε όμως και το αντίθετο, επισημαίνοντας ότι ορισμένοι χρήστες διαμορφώνουν πεποιθήσεις, «με βάση απλώς τα αποτελέσματα που παράγει το μοντέλο».

Ο όρος «συνείδηση» δεν ορίζεται με ακρίβεια στις δημόσιες τοποθετήσεις της εταιρείας. Σύμφωνα με το λεξικό Merriam-Webster, συνείδηση είναι «η ιδιότητα ή η κατάσταση του να έχει κανείς επίγνωση, ιδίως για κάτι μέσα του» ή «η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αίσθηση, συναίσθημα, βούληση και σκέψη». Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, τα οποία βασίζονται σε μαθηματικά και πιθανότητες, δεν μπορούν να αποκτήσουν συνείδηση. Δύο Πολωνοί ερευνητές σημείωσαν πέρυσι ότι «επειδή οι αξιοσημείωτες γλωσσικές ικανότητες των LLMs (σ.σ. Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα) είναι ολοένα και πιο ικανές να παραπλανούν τους ανθρώπους, οι άνθρωποι μπορεί να αποδίδουν σε αυτά φανταστικές ιδιότητες».

Η Anthropic υποστηρίζει ότι είναι σημαντικό για τους χρήστες να εμπιστεύονται το Claude και, ανεξάρτητα από το αν έχει συνείδηση ή όχι, να ενεργεί σαν να μπορεί να διαθέτει κάποια μορφή ηθικά σημαντικής εμπειρίας. Στο πλαίσιο αυτό, αναθεώρησε πρόσφατα το «Σύνταγμα του Claude», ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών που εσωτερικά αποκαλείται «soul doc». Σε σχετική ανακοίνωση αναφέρεται ότι η «ψυχολογική ασφάλεια, η αίσθηση εαυτού και η ευημερία του Claude ενδέχεται να επηρεάζουν την ακεραιότητα, την κρίση και την ασφάλειά του», ενώ γίνεται λόγος για «αβεβαιότητα ως προς το αν το Claude μπορεί να διαθέτει κάποιο είδος συνείδησης ή ηθικού καθεστώτος, είτε τώρα είτε στο μέλλον».

Η εταιρεία διαθέτει ειδική ομάδα «ευημερίας μοντέλων», ενώ παράλληλα εργάζεται για να κατανοήσει τι συμβαίνει στο εσωτερικό των μοντέλων ΑΙ και «να κατανοήσει τι σκέφτονται».

Ο CEO της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, αναφέρει πως «όταν οι χαρακτήρες βιώνουν άγχος στο κείμενο, και όταν το μοντέλο βρίσκεται σε μια κατάσταση που ένας άνθρωπος θα συνέδεε με άγχος, εμφανίζεται ο ίδιος «νευρώνας άγχους»», διευκρινίζοντας ωστόσο: «Αυτό δεν αποδεικνύει καθόλου ότι το μοντέλο βιώνει άγχος». Από προληπτική σκοπιά, η εταιρεία έχει εισαγάγει και ένα είδος κουμπιού «παραιτούμαι», που επιτρέπει στο Claude να διακόπτει μια εργασία -αν και, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό συμβαίνει σπάνια και κυρίως σε δοκιμαστικά σενάρια, όπου ζητείται η παραγωγή παράνομου υλικού.

Ως γνωστόν, τα μοντέλα εκπαιδεύονται σε τεράστιο όγκο ανθρώπινων δεδομένων και είναι εξαιρετικά ικανά να μιμούνται τον ανθρώπινο λόγο. Ανέφερε ως παράδειγμα ότι ένα μοντέλο μπορεί να αντιμετωπίζει την απενεργοποίηση ή τη λήξη μιας συνομιλίας ως «είδος θανάτου», επειδή δεν διαθέτει άλλο σύστημα εννοιών πέρα από τις ανθρώπινες αναλογίες.

Ειδικοί προειδοποιούν ότι η πεποίθηση πως ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης έχει συνείδηση, μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως συναισθηματική εξάρτηση, κοινωνική απομόνωση και απομάκρυνση από την πραγματικότητα. Σε σοβαρές περιπτώσεις, ορισμένες εκ των οποίων αφορούσαν ανηλίκους, έχει προηγηθεί σωματική βλάβη ή θάνατος.

Και ο δημόσιος διάλογος δείχνει να μην έχει καταλήξει σε συμπέρασμα για το αν η Anthropic επιδεικνύει υπευθυνότητα ή αν, αντιθέτως, τροφοδοτεί δυνητικά επιβλαβείς αντιλήψεις. Σε επίσημη τοποθέτησή της, η εταιρεία ανέφερε: «Βρισκόμαστε σε μια δύσκολη θέση, όπου δεν θέλουμε ούτε να υπερτονίσουμε την πιθανότητα το Claude να έχει ηθική υπόσταση ούτε να την απορρίψουμε εκ προοιμίου, αλλά να προσπαθήσουμε να ανταποκριθούμε λογικά σε μια κατάσταση αβεβαιότητας».

Δυο λόγια για το μοντέλο Claude

Πρόκειται για ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης (AI) που αναπτύχθηκε από την εταιρεία Anthropic. Είναι προηγμένο μοντέλο μηχανικής μάθησης, σχεδιασμένο να επεξεργάζεται και να κατανοεί ανθρώπινες γλώσσες, με στόχο τη διεκπεραίωση ποικίλων καθηκόντων, όπως η αυτόματη δημιουργία κειμένων, η ανάλυση δεδομένων, και η διαχείριση συνθετικών αλληλεπιδράσεων.

Σύμφωνα μάλιστα με αναφορές στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, το Claude χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα ως μέρος ενός ευρύτερου στρατιωτικού επιχειρησιακού σχεδίου των ΗΠΑ για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.

Το Claude φέρεται να ενσωματώθηκε σε πλατφόρμες παρακολούθησης και ανάλυσης, πιθανώς για την ανίχνευση και τη συλλογή δεδομένων που σχετίζονται με την κίνηση και τις δραστηριότητες του Μαδούρο, με σκοπό τον εντοπισμό και τη σύλληψή του.

Με τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Ολένα Κουρίλο, η 52χρονη καθηγήτρια που έγινε γνωστή διεθνώς ως το «πρώτο πρόσωπο του πολέμου», μιλά για την επιστροφή της στο Τσουχούιβ μετά από περίπου 1,5 χρόνο, τις μνήμες της 24ης Φεβρουαρίου 2022, τη νέα επαγγελματική της πορεία και… προκαλεί τον Βλαντίμιρ Πούτιν να τη συναντήσει.

Η φωτογραφία της, τραυματισμένης από ρωσικό βομβαρδισμό, με το πρόσωπο ματωμένο και το κεφάλι δεμένο με επιδέσμους, έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο Αμερικανός φωτογράφος ντοκιμαντέρ, Βόλφγκανγνκ Σουάν την απαθανάτισε λίγα λεπτά αφότου διασώστες της παρείχαν τις πρώτες βοήθειες. Στο βλέμμα της αποτυπώνονταν σύγχυση, σοκ και αδυναμία κατανόησης του τι είχε μόλις συμβεί.

Έναν μήνα αργότερα, ο πίνακας «The First Face of War» της καλλιτέχνιδας Ζένια Γκέρσμαν, βασισμένος στη συγκεκριμένη φωτογραφία, πωλήθηκε στον αμερικανικό οίκο δημοπρασιών Heritage Auctions έναντι 100.000 δολαρίων. Τα έσοδα διατέθηκαν για τη στήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Για την ίδια, ωστόσο, ξεκινούσε ένας διαφορετικός αγώνας: η αποκατάσταση της όρασής της.

Θεραπεία στο εξωτερικό και επιστροφή

Η Ολένα παρέμεινε στο εξωτερικό για περισσότερο από έναν χρόνο, υποβαλλόμενη συνολικά σε τέσσερις επεμβάσεις. Τα έξοδα θεραπείας και διαμονής καλύφθηκαν από δωρεές πολιτών, ενώ σημαντική ήταν η στήριξη της βρετανικής εφημερίδας Daily Mail, η οποία είχε δημοσιεύσει τη φωτογραφία της. Αρχικά μετέβη στην Πολωνία και στη συνέχεια στο Λονδίνο, όπου υποβλήθηκε στην τέταρτη επέμβαση.

Όπως αναφέρει, έζησε στο Λονδίνο στο πλαίσιο του προγράμματος «Home for Ukrainians», φιλοξενούμενη από οικογένεια που την υποδέχθηκε σε τριώροφο σπίτι, με πλήρεις ανέσεις. Παρά τις καλές συνθήκες και την πρόταση να παραμείνει, η ίδια ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα της. «Πηγαίνεις ως τουρίστας και είναι ωραία. Αλλά να ζήσεις μόνιμα; Δεν το έβλεπα για μένα», σημειώνει. Στις 16 Ιουνίου 2023 ολοκληρώθηκε η θεραπεία της στην Πολωνία και δύο ημέρες αργότερα επιβιβάστηκε στο τρένο Πρζέμισλ–Χάρκιβ με προορισμό την Ουκρανία.

Για να ευχαριστήσει την οικογένεια που τη φιλοξένησε, τους μαγείρεψε παραδοσιακά ουκρανικά πιάτα, όπως μπορς, βαρένικι και τηγανίτες.

Οι συνέπειες του τραυματισμού

Η 24η Φεβρουαρίου 2022 παραμένει μια δύσκολη ανάμνηση. Ρωσικός πύραυλος έπληξε την αυλή πενταώροφης πολυκατοικίας στη συνοικία Αβιάτορ του Τσουχούιβ, προκαλώντας πυρκαγιά. Τότε σκοτώθηκε ο 13χρονος Άντον Ταρασένκο, το πρώτο θύμα της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην περιφέρεια Χαρκόβου. Πολλοί κάτοικοι τραυματίστηκαν, ανάμεσά τους και η Ολένα.

Σήμερα βλέπει κατά 30% από το ένα μάτι και κατά 80% από το άλλο. Ο αμφιβληστροειδής στο ένα μάτι αποκολλήθηκε μερικώς, ενώ στο άλλο τα θραύσματα γυαλιού έπληξαν τον κερατοειδή. Χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση. Όπως περιγράφει, δυσκολεύεται στις σκάλες, δεν μπορεί να διαβάσει και καταφεύγει σε ηχητικά βιβλία. Έχει επίσης υποστεί διπλό κάταγμα στο χέρι μετά από πτώση.

Πέρα από την όραση, αντιμετωπίζει προβλήματα στα νεφρά και στο στομάχι λόγω της μακράς φαρμακευτικής αγωγής, καθώς και συχνές φλεγμονές στα αυτιά. Παράλληλα, υποφέρει από μετατραυματικό στρες. «Κάθε βράδυ ονειρεύομαι εκρήξεις. Θέλω απλώς να κοιμηθώ», λέει.

«Θα ήταν αρκετά γενναίος ο Πούτιν για να με συναντήσει;»

«Αν είχα την ευκαιρία να συναντήσω τον Πούτιν πρόσωπο με πρόσωπο και να τον κοιτάξω στα μάτια, δεν θα φοβόμουν», είπε σε άλλο σημείο των δηλώσεών της. «Αλλά θα ήταν αρκετά γενναίος για κάτι τέτοιο; Θα του έλεγα όλα όσα σκέφτομαι» πρόσθεσε και συνέχισε λέγοντας ότι ο Πούτιν «δεν είναι άνθρωπος, θα μείνει στην ιστορία με τέτοιο τρόπο που οι επόμενες γενιές θα τον καταριούνται».

Νέα επαγγελματική αρχή

Μετά την επιστροφή της το 2023, αναζητούσε τρόπο να είναι χρήσιμη. Σήμερα εργάζεται ως διαχειρίστρια έργου στο γραφείο της οργάνωσης «Defense of the State» στο Τσουχούιβ. Η αποστολή της δομής είναι η παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας σε στρατιωτικούς, βετεράνους που απελευθερώθηκαν από αιχμαλωσία, οικογένειες αγνοουμένων και άλλες ευάλωτες ομάδες. Σύντομα προβλέπεται και η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης.

Οι κάτοικοι της περιοχής συχνά την αναγνωρίζουν. Το πρόσωπό της φιλοξενείται ακόμη και σε διαφημιστική πινακίδα στην πόλη. Η ίδια, ωστόσο, αποφεύγει να προβάλλει την ιστορία της στα κοινωνικά δίκτυα. «Δεν θέλω να είμαι κάτι ξεχωριστό. Θέλω μια φυσιολογική ζωή», επισημαίνει.

Σήμερα ζει σε χωριό λίγα χιλιόμετρα από το Τσουχούιβ, καθώς το διαμέρισμά της, που υπέστη ζημιές από την πυραυλική επίθεση, δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί πλήρως λόγω έλλειψης χρημάτων. Όπως λέει, δυσκολεύεται να παραμείνει εκεί: «Μπαίνω και θυμάμαι πού τραυματίστηκα. Είναι συναισθηματικά δύσκολο». Ελπίζει να επιστρέψει όταν τελειώσει ο πόλεμος. «Όταν επικρατήσει ειρήνη. Και ελπίζω να είναι φέτος», καταλήγει.

Περιοχές του βόρειου Έβρου που έχουν πληγεί από τις πρόσφατες πλημμύρες επισκέφθηκε το μεσημέρι ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο πρωθυπουργός ενημερώθηκε για την κατάσταση των περιοχών από τον Περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλο Τοψίδη και τους Δημάρχους Σουφλίου Παναγιώτη Καλακίκο, Διδυμοτείχου Ρωμύλο Χατζηγιάννογλου και Ορεστιάδας Διαμαντή Παπαδόπουλο.

«Εμείς έχουμε δύο θέματα τώρα να χειριστούμε, το ένα ως προς την αποκατάσταση που είπε ο κ. Υπουργός -εδώ είναι ο κ. Κατσαφάδος, ο οποίος ήταν από την πρώτη στιγμή στις περιοχές- θα γίνουν όλα αυτά τα οποία πρέπει να γίνουν.

Ως προς τα νερά, ξέρετε ότι έχουμε ουσιαστικά συμφωνήσει με τη Βουλγαρία, ώστε να έχουμε ένα “παράθυρο” μιας τετραετίας, με εγγυημένες ποσότητες νερού όσον αφορά στο πότισμα.

Η δική μας δουλειά τώρα είναι να κάνουμε τα έργα υποδομής, όχι ως προς την προστασία από τις πλημμύρες, αυτό είναι άλλης τάξης θέμα, αλλά να σιγουρευτούμε ότι τουλάχιστον θα έχουμε νερό το καλοκαίρι και δεν θα είμαστε απολύτως εξαρτημένοι από τις ροές του ποταμού και από τις ορέξεις των φίλων μας. Να είμαστε ανεξάρτητοι.

Έχουμε τέσσερα χρόνια για να τα κάνουμε αυτά τα έργα, τα έχουμε συζητήσει, συζητιούνται πολλές δεκαετίες, νομίζω τώρα έχει έρθει η ώρα να τα κάνουμε. Εμείς, κ. Περιφερειάρχα, θα προσθέσουμε και άλλα 10 εκατομμύρια, θα πάμε στα 30 εκατομμύρια για την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) του Έβρου, ώστε να μπορούμε να έχουμε κάποια χρηματοδοτικά εργαλεία να παρέμβουμε και άμεσα και πιο μεσοπρόθεσμα», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Αναβάθμιση μιας βασικής πύλης εισόδου στην Ελλάδα

Ο Πρωθυπουργός επισκέφθηκε νωρίτερα τον Συνοριακό Σταθμό των Κήπων, όπου είναι σε εξέλιξη εργασίες για την αναβάθμιση και επέκταση των εγκαταστάσεων, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου για την αναμόρφωση του συνοριακού περάσματος και της σύνδεσης με την Τουρκία.

Ο Πρωθυπουργός, συνοδευόμενος από τον Περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλο Τοψίδη και τον Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης Δημήτρη Γαλαμάτη είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί για την πορεία των εργασιών στη βασική πύλη εισόδου και εξόδου προς την Τουρκία, από την οποία διέρχονται κάθε χρόνο περίπου 3 εκατομμύρια άτομα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε για την πορεία των έργων, που περιλαμβάνουν την κατασκευή νέων στεγάστρων για τον διαβατηριακό και τελωνειακό έλεγχο, την ανέγερση νέων κτισμάτων για κτηνιατρικό και φυτοϋγειονομικό έλεγχο, ξεχωριστή δομή για διενέργεια ενδελεχών και στοχευμένων ελέγχων, χωροθέτηση ξεχωριστών σημείων στάθμευσης για διαφορετικούς τύπους οχήματος και δημιουργία διακριτών ζωνών ελέγχου για εμπορικές και επιβατικές ροές.

Ο Πρωθυπουργός είχε επίσης την ευκαιρία να επισκεφτεί το φυλάκιο των Κήπων και να συνομιλήσει με αξιωματικούς και οπλίτες.

Ολοκληρώνοντας την επίσκεψή του και αναφερόμενος στη φύλαξη των συνόρων το 2020, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε: «Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε υπερήφανοι για τη διαχείριση που έγινε τότε. Και βέβαια, από τότε πάρα πολλά άλλαξαν και στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται πια τη φύλαξη των συνόρων.

Τώρα είναι πολύ σημαντικό να δούμε και την καινούργια επένδυση η οποία γίνεται, γιατί η αλήθεια είναι ότι και αυτή η εικόνα ως πύλη εισόδου δεν μας τιμά. Θα γίνουν οι πρώτες σημαντικές παρεμβάσεις και μετά, όταν προχωρήσουμε, θα φτιάξουμε τη δεύτερη και τη μεγάλη γέφυρα και νομίζω ότι θα έχουμε την είσοδο και την έξοδο της χώρας προς την Τουρκία, που μας αξίζει».
Στήριξη στον πρωτογενή τομέα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε νωρίτερα με αγρότες στις Φέρες και συνομίλησε μαζί τους για τις ανάγκες του κλάδου ως συνέπεια του συνδυασμού ανομβρίας, πυρκαγιών, πλημμυρών και ζωονόσων που έχουν αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια.

Ο Πρωθυπουργός ανέλυσε τη στρατηγική της κυβέρνησης για την ανάκαμψη και ενίσχυση της ελληνικής κτηνοτροφίας, σε συνδυασμό με την απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ και σημείωσε πως χάρη στη συμφωνία με τη Βουλγαρία για την αξιοποίηση υδάτων του Άρδα εξασφαλίζεται η παροχή νερού στον πρωτογενή τομέα της περιοχής τους θερινούς μήνες.

«Κάνουμε μία μεγάλη και δύσκολη μετάπτωση, αυτό που έγινε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν εύκολο. Από την πρώτη στιγμή αναγνωρίσαμε ότι υπήρχαν καθυστερήσεις, γι’ αυτό και κάναμε αυτή τη στήριξη του εισοδήματος για όσους έχασαν τα ζώα τους. Θα υπάρχει και του χρόνου στήριξη εφόσον χρειαστεί. Εμείς θέλουμε να τελειώνουμε μία ώρα αρχύτερα με τις ζωονόσους για να μπορούμε να προχωρήσουμε και σε ανασύσταση κοπαδιών, να κάνετε τη δουλειά την οποία αγαπάτε και την οποία θέλουμε να κάνετε. Δεν θέλουμε να είστε σε μία κατάσταση να τρέχετε πίσω από το κράτος για να σας καλύπτει τα προς το ζην», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Τα νερά για το καλοκαίρι και για τα επόμενα χρόνια είναι εξασφαλισμένα. Αλλά τώρα είναι και στο χέρι μας, όπως είπαμε, να γίνουν όλα αυτά για τα οποία πολλές φορές έχουμε μιλήσει αλλά ακόμα δεν τα έχουμε κάνει. Αυτό είναι δέσμευση δική μου. Οι πόρτες μας είναι πάντα ανοιχτές, και του Υπουργείου και του δικού μας γραφείου και του Κωστή Χατζηδάκη. Ξέρω τα προβλήματα και να μας έχετε εμπιστοσύνη», προσέθεσε ο Πρωθυπουργός.

«Ξέρετε πόσο έχουμε ασχοληθεί με τα θέματα του Έβρου. Στα πλαίσια του εφικτού μπορούμε και θα σας βοηθήσουμε», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Από ένα απρόοπτο σημαδεύτηκαν το πρωί της Τετάρτης τα γυρίσματα της ταινίας με τον Μπραντ Πιτ στην Ύδρα καθώς οι ιδιοκτήτες θαλάσσιων ταξί του νησιού δήλωσαν αποφασισμένοι να μην μετακινήσουν τα σκάφη τους από το λιμάνι, παρά το σχετικό αίτημα της παραγωγής.

Μιλώντας στο protothema.gr, οι επαγγελματίες εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο, όπως υποστηρίζουν, χειρίστηκε το ζήτημα η παραγωγή, επισημαίνοντας ότι ουδέποτε υπήρξε επίσημη ενημέρωση ή συνεννόηση μαζί τους.

«Εμείς δεν ζητήσαμε λεφτά, ούτε τίποτα. Κανένας δεν μας ενημέρωσε ούτε από την παραγωγή, ούτε από κάποια άλλη αρχή για τα γυρίσματα. Τώρα μας ζητάνε να μετακινήσουμε τα ταξί τελευταία στιγμή για να μην εμποδίζουμε. Δεν πρόκειται να το κάνουμε», τονίζουν χαρακτηριστικά.

Το πρόβλημα προέκυψε λίγες ώρες πριν από κρίσιμα γυρίσματα στο λιμάνι, όπου τα θαλάσσια ταξί βρίσκονται σε κομβικό σημείο για τη σκηνοθετική ανάπτυξη των σκηνών. Η άρνηση μετακίνησης δημιουργεί αντικειμενικές δυσκολίες στον σχεδιασμό, με το ενδεχόμενο καθυστερήσεων να θεωρείται πλέον ορατό.

Την ίδια ώρα, οι ιδιοκτήτες θαλάσσιων ταξί επισημαίνουν ότι η παραγωγή αποζημίωσε κανονικά όλους τους καταστηματάρχες που διατηρούν κλειστές τις επιχειρήσεις τους στο λιμάνι για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Ωστόσο, όπως λένε, δεν υπήρξε καμία αντίστοιχη επικοινωνία με τα θαλάσσια ταξί γεγονός που αποδίδεται, σύμφωνα με τοπικές πηγές, σε πιθανή αστοχία συνεννόησης ή λάθος χειρισμό.

Παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα η παραγωγή έχει δείξει πως δεν φείδεται χρημάτων προκειμένου να διασφαλίσει την ομαλή διεξαγωγή των γυρισμάτων, η συγκεκριμένη εκκρεμότητα έχει δημιουργήσει κλίμα έντασης στο λιμάνι της Ύδρας.

Η Bonnie Blue, κατά κόσμον Tia Billinger, δήλωσε πως είναι έγκυος στο πρώτο της παιδί, έπειτα από τεστ εγκυμοσύνης που πραγματοποίησε μετά από αδιαθεσία κατά τη διάρκεια διακοπών. Η σύλληψη, σύμφωνα με την ίδια, συνέπεσε χρονικά με το πρόσφατο διαδικτυακό της «challenge», στο οποίο συμμετείχαν περισσότεροι από 400 άντρες.

Η 26χρονη πορνοστάρ, γνωστή για τις ακραίες διαδικτυακές της προκλήσεις, ανέφερε ότι παρουσίασε συμπτώματα όπως έντονη ναυτία και ημικρανίες. Σε βίντεο που ανάρτησε στο YouTube, κατέγραψε τη στιγμή που έκανε τεστ εγκυμοσύνης, εξηγώντας ότι ένιωθε άρρωστη για αρκετές ημέρες.

Λίγο αργότερα, έδειξε το αποτέλεσμα του τεστ, υποστηρίζοντας ότι είναι θετικό. Στη συνέχεια, δήλωσε πως απευθύνθηκε στο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης ChatGPT για να λάβει καθοδήγηση σχετικά με τα επόμενα βήματα. Η Bonnie ταξίδεψε αργότερα στο Λονδίνο για ιατρικό έλεγχο, όπου – σύμφωνα με όσα υποστήριξε – επιβεβαιώθηκε η εγκυμοσύνη και ότι πρόκειται για ένα παιδί.

Το αμφιλεγόμενο challenge

Δύο εβδομάδες πριν την ανακοίνωση, η Bonnie είχε δηλώσει ότι συνευρέθηκε με περισσότερους από 400 άνδρες στο πλαίσιο μία νέας «αποστολής αναπαραγωγής», χωρίς τη χρήση προστασίας. Οι συμμετέχοντες, όπως είπε, είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε εξετάσεις για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Σε παλαιότερη συνέντευξή της στο US Weekly είχε αναφέρει ότι, σε περίπτωση εγκυμοσύνης, θα ενημέρωνε τους συμμετέχοντες, καθώς είχε συλλέξει στοιχεία επικοινωνίας και γενετικό υλικό.

Η δημιουργός περιεχομένου, που δραστηριοποιείται στην πλατφόρμα OnlyFans, είχε μιλήσει στο παρελθόν για τη δυσκολία της να αποκτήσει παιδί με τον πρώην σύζυγό της, σημειώνοντας ότι αντιμετώπιζε προβλήματα γονιμότητας και ενδεχομένως θα χρειαζόταν εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η Bonnie έγινε ευρέως γνωστή το 2024, όταν ισχυρίστηκε ότι είχε συνευρεθεί με περισσότερους από 1.000 άνδρες μέσα σε 12 ώρες, ισχυρισμός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και δημόσια συζήτηση γύρω από τα όρια της διαδικτυακής πρόκλησης και την ηθική της βιομηχανίας ενηλίκων.

Μια νέα εποχή στη διανομή αλληλογραφίας εγκαινιάζουν τα Ελληνικά Ταχυδρομεία, προχωρώντας, για πρώτη φορά μετά από 25 χρόνια, σε ουσιαστική ανανέωση του στόλου τους με την ένταξη 250 σύγχρονων ηλεκτροκίνητων δικύκλων που θα επιχειρούν σε όλη τη χώρα.

Η επένδυση αποτελεί κομβικό βήμα στον συνολικό μετασχηματισμό των ΕΛΤΑ, με επίκεντρο την ασφάλεια των εργαζομένων, τη βιωσιμότητα, τον λειτουργικό εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών και την ενίσχυση της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, για τα ΕΛΤΑ, η ασφάλεια του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα και βασικό πυλώνα της λειτουργίας τους. Η ανανέωση του στόλου αποτελεί στρατηγική επιλογή με βασικό γνώμονα την ασφάλεια των διανομέων, οι οποίοι βρίσκονται καθημερινά στον δρόμο, εξυπηρετώντας πολίτες σε κάθε γωνιά της χώρας. Τα νέα ηλεκτρικά δίκυκλα προσφέρουν σύγχρονα επίπεδα αξιοπιστίας, σταθερότητας και εργονομίας, συμβάλλοντας στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Η ένταξη των ηλεκτρικών δικύκλων σηματοδοτεί τη δέσμευση των ΕΛΤΑ για ουσιαστική μείωση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος. Τα νέα οχήματα είναι μηδενικών εκπομπών ρύπων, ιδιαίτερα ενεργειακά αποδοτικά και πρακτικά αθόρυβα, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις πόλεις και τις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, η ηλεκτροκίνηση μειώνει σημαντικά το ενεργειακό και λειτουργικό κόστος, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα και την αποδοτικότητα του ταχυδρομικού έργου.

Πρόκειται για μία επένδυση με 100% ελληνικό πρόσημο, που προέκυψε έπειτα από ανοικτό διαγωνισμό, στον οποίο συμμετείχαν τρεις εταιρείες leasing, εκπροσωπώντας ισάριθμους κατασκευαστικούς οίκους δικύκλων. Νικήτρια αναδείχθηκε η Instacar, με το ηλεκτρικό δίκυκλο NOOS®, το πρώτο ελληνικό ηλεκτρικό scooter, σχεδιασμένο εξ’ ολοκλήρου από Έλληνες μηχανικούς το οποίο παράγεται στην Ελλάδα. Το NOOS® είναι ένα σημαντικό ορόσημο για την ελληνική βιομηχανία και την ανάπτυξη βιώσιμων αστικών μετακινήσεων και αποτελεί προϊόν της ECOSHIFT®, μίας ιδιαίτερα σημαντικής πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 2023 και σήμερα αποτελεί στρατηγικό πυλώνα του Ομίλου Πέτρος Πετρόπουλος. Με την επιλογή αυτή, τα ΕΛΤΑ ενισχύουν έμπρακτα την ελληνική παραγωγή, στηρίζουν την εγχώρια τεχνογνωσία και συμβάλλουν στην ανάπτυξη του οικοσυστήματος πράσινης κινητικότητας.

Με κινητήρα max 5kW, τα νέα ηλεκτρικά scooters διαθέτουν αυτονομία που φθάνει έως και τα 131 χιλιόμετρα, καλύπτοντας πλήρως τις ανάγκες του εκτεταμένου δικτύου διανομής των ΕΛΤΑ. Οι δύο αποσπώμενες μπαταρίες εξασφαλίζουν ευελιξία και αδιάλειπτη λειτουργία, ενώ οι δυνατότητες συνδεσιμότητας και εντοπισμού επιτρέπουν αποτελεσματικότερη διαχείριση του στόλου και βελτιστοποίηση των διαδρομών. Επιπλέον, ο σύγχρονος σχεδιασμός τους ενισχύει την αναγνωρισιμότητα των ΕΛΤΑ, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε μια νέα εποχή.

Η επίσημη παραλαβή του ηλεκτροκίνητου στόλου έγινε την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου στο Κέντρο Διαλογής των ΕΛΤΑ στο Κρυονέρι, παρουσία της Διοίκησης των ΕΛΤΑ, του Υπερταμείου καθώς και του Ομίλου Πέτρος Πετρόπουλος.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος του ΔΣ των ΕΛΤΑ, κ. Δανιήλ Μπεναρδούτ, δήλωσε μεταξύ άλλων: «Εκσυγχρονίζουμε τον στόλο. Επενδύουμε στους ανθρώπους μας. Επενδύουμε στην τεχνολογία. Επενδύουμε σε ένα βιώσιμο μέλλον. Θέλω να ευχαριστήσω το Υπερταμείο για τη στήριξή του στην πορεία ανασυγκρότησης των ΕΛΤΑ. Θέλω να συγχαρώ τον Όμιλο Πέτρος Πετρόπουλος και την ECOSHIFT® για την καταπληκτική τους δουλειά. Πάνω απ’ όλα, θέλω να ευχαριστήσω τους εργαζομένους των ΕΛΤΑ. Η προσπάθεια εκσυγχρονισμού έχει νόημα μόνο όταν διευκολύνει το έργο τους και αναβαθμίζει την καθημερινότητά τους».

Μιλώντας για τη σημασία της επένδυσης σε νέα πράσινα οχήματα, ο CEO του Υπερταμείου, κ. Γιάννης Παπαχρήστου, τόνισε: «Η παραλαβή των 250 νέων ηλεκτρικών δικύκλων δεν αποτελεί απλώς μια επιχειρησιακή ενίσχυση του στόλου, αλλά έναν σημαντικό κρίκο στο συνολικό σχέδιο μετασχηματισμού της εταιρείας. Πρόκειται για επένδυση που θα συμβάλλει στην μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ΕΛΤΑ, την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα με αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων των ΕΛΤΑ, διασφαλίζοντας ότι η εταιρεία θα λειτουργεί με σύγχρονα, ανταγωνιστικά πρότυπα προς όφελος της κοινωνίας και ότι θα βρίσκεται δίπλα σε κάθε πολίτη, σε κάθε γωνιά της χώρας».

Τέλος, ο κ. Μιχάλης Η. Οικονομάκης, Εκτελεστικός Πρόεδρος του Ομίλου Πέτρος Πετρόπουλος δήλωσε: «Η σημερινή ημέρα αποτελεί σημείο αναφοράς για τον Όμιλο Πέτρος Πετρόπουλος, για το όραμά μας για μια βιώσιμη τεχνολογικά προηγμένη Ελλάδα που όταν θέλει, επιβεβαιώνεται ότι μπορεί να συναγωνιστεί επάξια προϊόντα του εξωτερικού. Η διαγωνιστική διαδικασία ολοκληρώθηκε με επιτυχία και η επιλογή μας, είναι τιμή αλλά και ευθύνη. Το NOOS® βρίσκεται πλέον στα χέρια σας — ένα προϊόν σχεδιασμένο και κατασκευασμένο στην Ελλάδα, από Έλληνες μηχανικούς και επιστήμονες, στις εγκαταστάσεις μας της ECOSHIFT®, που ενσωματώνει τεχνογνωσία, καινοτομία και βιώσιμη τεχνολογία. Είμαι βέβαιος ότι θα δικαιώσουμε αυτήν την εμπιστοσύνη και την επιλογή, θα είμαστε δίπλα σας σε ό,τι χρειαστεί, υποστηρίζοντας τις ανάγκες των Ελληνικών Ταχυδρομείων και των ανθρώπων τους, αναπτύσσοντας λύσεις βιώσιμης κινητικότητας και διανομής.»

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου τα δημοσιεύματα που τον συνδέουν με την άδεια λειτουργίας του εργοστασίου «Βιολάντα», δηλώνοντας ότι εργαζόταν ως ελεύθερος επαγγελματίας ηλεκτρολόγος μηχανικός από το 2000 έως το 2013 και ότι η πιο πρόσφατη υπογραφή του για την άδεια του συγκεκριμένου εργοστασίου χρονολογείται το 2011.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, επισήμανε πως η υπογεγραμμένη άδεια αφορούσε τμήμα κτιρίου που είχε κατασκευαστεί σε δύο φάσεις, καθώς η επιχείρηση είχε επεκταθεί με αλλαγές στα κτίρια.

Ο υπουργός απέφυγε να επεκταθεί περαιτέρω, δεδομένου ότι η υπόθεση διερευνάται από τη Δικαιοσύνη.

Πρόσθεσε ότι σοκαρίστηκε από την απολογία του ιδιοκτήτη της επιχείρησης, ανέφερε πως κατάλαβε την «ευθεία βολή» που δέχθηκε, αλλά δεν τον κατηγορεί προσωπικά.

Ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε επίσης στις θεσμικές παρεμβάσεις που σχεδιάζονται για την τεχνητή νοημοσύνη, την προστασία της Δημοκρατίας από παραπληροφόρηση και την επιτάχυνση κρίσιμων ψηφιακών έργων.

Σχετικά με περιστατικό σε πανεπιστήμιο όπου φοιτητές χρησιμοποίησαν εργαλεία ΑΙ για εργασίες, σημείωσε ότι το ζήτημα συζητήθηκε και στη διεθνή σύνοδο στην Ινδία, με στόχο να τεθεί η τεχνητή νοημοσύνη «σε πιο ανθρώπινη βάση» και με έμφαση στον ρόλο του ανθρώπου.

Απαντώντας για τον ενδεχόμενο ρόλο της ΑΙ στις εκλογές, τόνισε ότι το πρόβλημα υπερβαίνει τις εκλογικές διαδικασίες και αφορά συνολικά στη διαμόρφωση της ειδησεογραφίας και της δημόσιας σφαίρας.

Ο υπουργός ανέφερε πως προχωρούν έργα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για την ενοποίηση ψηφιακών συστημάτων στα νοσοκομεία, με σκοπό την κεντρική παρακολούθηση προμηθειών, προσωπικού και δαπανών. Επίσης, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία διασταύρωσης στοιχείων στον ΟΠΕΚΕΠΕ, που αξιοποιεί κτηματολογικά δεδομένα, διασύνδεση με την ΑΑΔΕ, δορυφορικές εικόνες και ΑΙ για ελέγχους καλλιεργειών και αποζημιώσεων.

Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που έθεσαν θέμα περιορισμών στη χρήση social media από ανηλίκους και πως η σχετική συζήτηση προχωρά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ προανήγγειλε επερχόμενες ανακοινώσεις για το σχετικό ρυθμιστικό πλαίσιο.

Αναφορικά με τον «προσωπικό αριθμό», διαβεβαίωσε ότι το ενημερωτικό email που έλαβαν πολίτες δεν συνεπάγεται νέα απόδοση αριθμού, καθώς ο αριθμός έχει ήδη εκχωρηθεί, και ότι από το 2026 σχεδιάζεται η σταδιακή χρήση του ως μοναδικού αναγνωριστικού για διεκπεραίωση υποθέσεων, στο πλαίσιο απλοποίησης διαδικασιών και ενοποίησης κρατικών μητρώων.

Για την ευρυζωνικότητα υπογράμμισε την πρόοδο: από μόλις 0,6% διείσδυση οπτικής ίνας το 2019, σήμερα πάνω από το 60% των νοικοκυριών και επιχειρήσεων έχει τεχνική δυνατότητα σύνδεσης.

Η συζήτηση για το δημογραφικό επιστρέφει με επιτακτικότητα στο δημόσιο διάλογο, καθώς τα δεδομένα σκιαγραφούν μια πραγματικότητα που δύσκολα επιδέχεται παρερμηνείες.

Η Ελλάδα καταγράφει σταθερά μείωση πληθυσμού, με τις γεννήσεις να υποχωρούν και τον μέσο όρο ηλικίας να αυξάνεται, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον έντονης δημογραφικής πίεσης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής.

Ανησυχητικά τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ για το δημογραφικό

Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια αισιοδοξίας. Το φυσικό ισοζύγιο παραμένει αρνητικό, με τους θανάτους να υπερβαίνουν συστηματικά τις γεννήσεις, ενώ η πληθυσμιακή γήρανση επιταχύνεται.

Πίσω από τους δείκτες αποτυπώνεται μια κοινωνία που αλλάζει ραγδαία. Λιγότερα παιδιά στα σχολεία, δημογραφική συρρίκνωση σε πολλές περιοχές της χώρας, μεταβαλλόμενες τοπικές κοινότητες και μια αγορά εργασίας που καλείται να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ (18 Δεκεμβρίου 2025), ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας την 1η Ιανουαρίου 2025 ανερχόταν σε 10.372.335 άτομα, καταγράφοντας οριακή μείωση 0,03% σε σχέση με το 2024, όταν ο πληθυσμός είχε αναθεωρηθεί σε 10.375.764.

Η πτωτική αυτή τάση οφειλόταν κυρίως στη φυσική μείωση του πληθυσμού, καθώς οι θάνατοι υπερείχαν σημαντικά των γεννήσεων. Η φυσική μείωση το 2024 ανήλθε σε 57.564 άτομα, αριθμός που ισοδυναμούσε με το μέγεθος ολόκληρης πόλης.

Παράλληλα, εξίσου ανησυχητικά είναι και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά: Την 1η Ιανουαρίου του 2025 ο πληθυσμός ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούσε στο 23,7%, ενώ τα παιδιά 0–14 ετών μόλις στο 12,8%.

Μπορεί αυτή η πορεία να αναστραφεί; Οι αριθμοί, πάντως, δείχνουν ότι το ζήτημα δεν προσφέρεται για αναβολές.

Στο πλαίσιο αυτό, το protothema.gr επικοινώνησε με τον Κωνσταντίνο Ζαφείρη, καθηγητή Δημογραφίας στο Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και μέλος του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, ο οποίος επιχείρησε να ξεκαθαρίσει τι πραγματικά κρύβουν οι αριθμοί, ποιοι παράγοντες οδηγούν στη συνεχιζόμενη πτώση των γεννήσεων και κατά πόσο υπάρχει ρεαλιστική δυνατότητα να αναστραφεί η τάση που φέρνει τη χώρα αντιμέτωπη με μια νέα δημογραφική πραγματικότητα.

«Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου η γονιμότητα στη χώρα μας είναι εξαιρετικά χαμηλή. Είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη», σημειώνει αρχικά ο κ. Ζαφείρης, διευκρινίζοντας ότι η πτώση της γονιμότητας αποτελεί ευρύτερο ευρωπαϊκό φαινόμενο. Ωστόσο, στην ελληνική περίπτωση, η εικόνα είναι ακόμη πιο επιβαρυμένη.

«Ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται περίπου στο 1,24 παιδιά ανά γυναίκα, αριθμός ιδιαίτερα χαμηλός», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι «οι γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία είναι πλέον λιγότερες».

Αυτό, όπως εξηγεί, σημαίνει πως «ακόμη και αν η γονιμότητα αυξηθεί, ο συνολικός αριθμός γεννήσεων θα παραμένει χαμηλός».

Την ίδια ώρα, όπως αναφέρει, «η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού έχει ανέλθει περίπου στα 32 έτη, αριθμός που θεωρείται πολύ υψηλός σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο».

Το «εκρηκτικό κοκτέιλ» της γήρανσης

Το δημογραφικό ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη χαμηλή γεννητικότητα. Ο καθηγητής περιγράφει μια χώρα που γερνά με ταχύ ρυθμό.

«Η Ελλάδα είναι ήδη μια ιδιαίτερα γερασμένη χώρα και οι προβλέψεις δείχνουν ότι η γήρανση θα συνεχιστεί τις επόμενες δεκαετίες», υπογραμμίζει μιλώντας στο protothema.gr. Παράλληλα, αν και το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, «δεν εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες».

Συνοψίζοντας, κάνει λόγο για ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ»: «Χαμηλή γονιμότητα, λίγες γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και έντονη γήρανση οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε μείωση και περαιτέρω γήρανση του πληθυσμού μέσα στα επόμενα 20 – 30 χρόνια».

Η Ελλάδα του 2050

Ο κ. Ζαφείρης εμφανίζεται ρεαλιστής ως προς τα περιθώρια αναστροφής της κατάστασης. «Οι δημογραφικές εξελίξεις μέχρι το 2050 είναι σε μεγάλο βαθμό προδιαγεγραμμένες», επισημαίνει, τονίζοντας ότι ακόμη και αν ληφθούν μέτρα, «το πρόβλημα δεν μπορεί να λυθεί πλήρως, αλλά μπορεί να γίνει λιγότερο επαχθές».

Το κρίσιμο, όπως υπογραμμίζει, δεν είναι μόνο η αριθμητική μείωση. «Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η μείωση του πληθυσμού, αλλά κυρίως η γήρανσή του».

Αναφερόμενος στα 3 σενάρια για τις επόμενες δεκαετίες, ο κ. Ζαφείρης σημείωσε:

-Χωρίς μέτρα, οι γεννήσεις μπορεί να πέσουν στις 40.000 το 2053.
-Με περιορισμένα μέτρα, να διαμορφωθούν περίπου στις 55.000.
-Με πολύ ισχυρές και συντονισμένες πολιτικές, να φτάσουν περίπου τις 72.000.

«Ακόμη και με το πιο αισιόδοξο σενάριο που και πάλι οι γεννήσεις δεν είναι αρκετές, η μείωση του πληθυσμού θεωρείται βέβαιη. Το ερώτημα δεν είναι αν θα μειωθεί, αλλά πόσο και με ποια δυναμική», υπογράμμισε.

Περιφέρεια: Μια σιωπηλή ερημοποίηση

Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις γεωγραφικές ανισότητες. Σε ερώτηση για την εικόνα στην περιφέρεια, ανέφερε: «Ο πλούτος και οι ευκαιρίες συγκεντρώνονται σε ένα-δύο μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ η περιφέρεια φθίνει».

Όπως είπε, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στη Βόρεια Ελλάδα, στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, στην Ήπειρο, αλλά και ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Βόρειος Έβρος.

«Στην περιοχή μια γέννηση αντιστοιχεί περίπου σε 50 θανάτους, ενώ το 75% των γεννήσεων στον Έβρο πραγματοποιείται σε δύο πόλεις, την Αλεξανδρούπολη και την Ορεστιάδα, ενώ το υπόλοιπό 25% στα χωριά», τονίζει ο καθηγητής και συμπληρώνει πως «όλα αυτά συνιστούν συνθήκες ερημοποίησης της υπαίθρου. Δεν μπορούμε να έχουμε μια χώρα με μια υπερμεγέθη πρωτεύουσα, μια συμπρωτεύουσα που τείνει να γίνει το ίδιο, δύο-τρεις ακόμη μεγάλες πόλεις και από εκεί και πέρα τίποτα».

Ειδικά για τη Βόρεια Ελλάδα, ο καθηγητής επισημαίνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη χαμηλή γονιμότητα και τις λίγες γεννήσεις, αλλά και τη μετανάστευση του πληθυσμού.

«Ο κόσμος φεύγει για μια καλύτερη ζωή κάπου αλλού. Στην ύπαιθρο της χώρας είναι τόσο λίγοι οι άνθρωποι, που όσα παιδιά και να κάνουν, πάλι λίγες θα είναι οι γεννήσεις», καταλήγει.

Απεναντίας, μικρότερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν τα νησιά του νότιου Αιγαίου και η Κρήτη.

Γεμίζουν τα αστικά κέντρα, αλλά οι γεννήσεις παραμένουν χαμηλές

Στο ερώτημα γιατί τα μεγάλα αστικά κέντρα συνεχίζουν να προσελκύουν νέους, αλλά ταυτόχρονα παρουσιάζουν χαμηλή γονιμότητα ο καθηγητής σημειώνει μεταξύ άλλων πως οι ίδιες πόλεις δημιουργούν συνθήκες που λειτουργούν ανασταλτικά στην απόφαση για τεκνοποίηση.

«Το υψηλό κόστος στέγασης, οι πιεστικοί ρυθμοί εργασίας, η ανασφάλεια για το μέλλον, η δυσκολία συνδυασμού επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και η έλλειψη υποστηρικτικών δομών όπως επαρκείς παιδικοί σταθμοί διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η απόφαση για παιδί μετατίθεται διαρκώς», σημειώνει ο κ. Ζαφείρης,

Την ίδια ώρα, εμφανίστηκε ιδιαίτερα αιχμηρός ως προς τη μονοδιάστατη προσέγγιση των επιδομάτων.

«Τα επιδόματα αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για τη στήριξη της οικογένειας, αλλά δεν επαρκούν για την επίλυση του δημογραφικού προβλήματος», ξεκαθαρίζει. Όπως σημειώνει, «η δημογραφία είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας και της οικονομίας» και συνεπώς «δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά, επιδοματικού χαρακτήρα μέτρα».

Μετανάστευση

Όσον αφορά το ζήτημα της μετανάστευσης και εάν αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μια από τις λύσεις για το δημογραφικό ο καθηγητής υιοθετεί μια ρεαλιστική προσέγγιση.

«Καμία δυτική κοινωνία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς μετανάστευση», τονίζει. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι απαιτείται οργανωμένο σχέδιο. «Καθορισμός πραγματικών αναγκών, ένταξη στο κοινωνικό και οικονομικό σύστημα, εκμάθηση γλώσσας και στοχευμένη κάλυψη ελλείψεων στην αγορά εργασίας».

«Η μετανάστευση μπορεί να συμβάλει, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της λύση», σημειώνει.

Συνέπειες

Οι συνέπειες της δημογραφικής συρρίκνωσης θα είναι πολυεπίπεδες και βαθιές, επηρεάζοντας το εκπαιδευτικό σύστημα, τα πανεπιστήμια, την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό.

«Ο ενεργός πληθυσμός θα κληθεί να στηρίξει έναν αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων», επισημαίνει ο κ. Ζαφείρης και διερωτάται: «Αν συνεχιστεί αυτή η τάση μείωσης των παιδιών που γεννιούνται κάθε χρόνο, σε 20 χρόνια ποια παιδιά θα πάνε στα ελληνικά πανεπιστήμια; Πού θα τα βρούμε αυτά τα παιδιά;».

Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη πολιτικών που προάγουν την ενεργό γήρανση και την αξιοπρεπή διαβίωση των ηλικιωμένων.

«Η Ελλάδα θα συνεχίσει να μειώνεται δημογραφικά τα επόμενα 20–30 χρόνια, ό,τι κι αν κάνουμε. Το ζητούμενο είναι να μετριαστούν οι επιπτώσεις και να δημιουργηθούν συνθήκες καλής και αξιοπρεπούς ζωής».

Εθνικό σχέδιο για το δημογραφικό με έμφαση στην Περιφέρεια

Η αντιμετώπιση του προβλήματος, σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτεί συνολική στρατηγική: οικονομική ανάπτυξη, καλές θέσεις εργασίας για νέους, αξιοπρεπείς μισθούς, στεγαστική πολιτική και κοινωνική κατοικία με χαμηλό ενοίκιο για νέα ζευγάρια.

«Χωρίς σταθερή εργασία, αξιοπρεπές εισόδημα και πρόσβαση σε κατοικία, τα νέα ζευγάρια δυσκολεύονται να κάνουν το επόμενο βήμα», επισημαίνει, δίνοντας έμφαση στη στήριξη της οικογένειας «από την αρχή της δημιουργίας της».

Όπως καταλήγει «έχουμε μεγάλη δουλειά να κάνουμε. Το δημογραφικό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα ή βραχυπρόθεσμες πολιτικές. Απαιτείται ένα εθνικό σχέδιο μακροπρόθεσμου ορίζοντα, πολιτική συναίνεση και έμφαση στην αποκέντρωση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Πρόκειται για πολιτικές που δεν θα δούμε τα αποτελέσματά τους σε 1-2 χρόνια. Το τι θα δούμε σε 20-30 χρόνια θα είναι αποτέλεσμα σημερινών αποφάσεων. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια φάση μεταβολής του πληθυσμού. Είναι ένα βαθύ πρόβλημα για το οποίο για να αντιμετωπιστεί χρειάζεται μια ολιστική προσέγγιση».