THE PAPER

Ο Κώστας Φορτούνης επέστρεψε με κάθε επισημότητα στον «αγαπημένο» του Ολυμπιακό, μετά από δυο έτη παρουσίας του στην Αλ Καλίτζ της Σαουδικής Αραβίας!

Ο Κώστας Φορτούνης επέστρεψε με κάθε επισημότητα στον Ολυμπιακό και στο «αγαπημένο» του Λιμάνι, εκεί όπου ανδρώθηκε ποδοσφαιρικά και φόρεσε το περιβραχιόνιο του αρχηγού!

Ο Έλληνας άσος δεν έκρυψε ποτέ την επιθυμία του να επιστρέψει στον Ολυμπιακό για να κλείσει στο «Καραϊσκάκης» την σπουδαία του καριέρα και αυτά τα δυο χρόνια που ήταν εκτός Ελλάδας είχε διαρκώς επαφές με τους ανθρώπους του συλλόγου, ενώ επισκεπτόνταν και το προπονητικό κέντρο του Ρέντη.

Μάλιστα είδε και από κοντά αρκετούς αγώνες του Ολυμπιακού στο φαληρικό γήπεδο, όταν φυσικά του το επέτρεπαν οι αγωνιστικές υποχρεώσεις του.

Ο Κώστας Φορτούνης αποτελεί προσωπική επιθυμία του Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ για να επιστρέψει στον Ολυμπιακό και να ηγηθεί της νέας προσπάθειας των «ερυθρόλευκων», μετά την αποτυχημένη σεζόν που ολοκληρώθηκε.

Οι Πειραιώτες με ανάρτηση τους στα social media νωρίτερα, προαννήγειλαν την μεγάλη επιστροφή του Φορτούνη στον Ολυμπιακό με ένα βίντεο που απεικονίζει το νούμερο 7 που φόραγε κατά την θητεία του στην ομάδα και το «επέστρεψε σπίτι του» πάνω από τη φανέλα.

Τη φετινή σεζόν, ο 33χρονος μεσοεπιθετικός σημείωσε 10 γκολ και έδωσε 12 ασίστ σε 30 αγώνες με τη φανέλα της Αλ Καλίτζ στη Σαουδική Αραβία.

Στη θητεία του στους «ερυθρόλευκους», κατέγραψε 94 γκολ και μοίρασε 106 ασίστ σε 343 ματς, πανηγυρίζοντας έξι πρωταθλήματα, δύο Κύπελλα και φυσικά το Conference League.

Η σχετική ανακοίνωση:

«Η ΠΑΕ Ολυμπιακός ανακοινώνει την απόκτηση του Κώστα Φορτούνη, δύο χρόνια μετά τη μεγαλειώδη στιγμή κατά την οποία ως αρχηγός σήκωσε το UEFA Europa Conference League.

Ο «Φόρτου» φόρεσε την «ερυθρόλευκη» φανέλα με το Νο7 στην πλάτη και επιστρέφει στον Θρύλο, με τον οποίο από το 2014 έως το 2024 πραγματοποίησε 343 συμμετοχές, με απολογισμό 94 γκολ και 106 ασίστ!

Τη δεκαετία που αγωνίστηκε στον Ολυμπιακό κατέκτησε έξι Πρωταθλήματα, δύο Κύπελλα και ασφαλώς το Ευρωπαϊκό!

Κώστα, καλώς όρισες στο σπίτι σου».

Τις ανακατατάξεις στο πολιτικό σκηνικό μετά την επισημοποίηση της δημιουργίας της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα και της Ελπίδας της Μαρίας Καρυστιανού κατέγραψε η δημοσκόπηση της Pulse που παρουσιάστηκε στο κεντρικό δελτίο του Σκάι.

Η Νέα Δημοκρατία καταγράφει αύξηση 1,5 μονάδων στην πρόθεση ψήφου, αλλά λόγω της μείωσης των αναποφάσιστων παραμένει στο 29,5% στην εκτίμηση ψήφου, με άνετο προβάδισμα 14 μονάδων από το κόμμα Τσίπρα, που «γράφει» 15,5%.  Στις 13 μονάδες βρήκε η Pulse το προβάδισμα Μητσοτάκη για την πρωθυπουργία: λαμβάνει 30% έναντι 17% του Αλέξη Τσίπρα, η παρουσία του οποίου προφανώς αύξησε την συσπείρωση της Νέας Δημοκρατίας. Δέκα μονάδες πίσω, μόλις στο 7% μετρήθηκε η καταλληλότητα του Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος για άλλη μία φορά υπολείπεται του ποσοστού του κόμματός του.

Στη συγκεκριμένη μέτρηση, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται στην τρίτη θέση (11,5% στην εκτίμηση ψήφου από 14,5% τον Μάιο)  με προβάδισμα μισής μονάδας από την Ελπίδα της Μαρίας Καρυστιανού, καταγράφοντας απώλειες 2 μονάδων στην πρόθεση ψήφου σε σχέση με την έρευνα της Pulse των αρχών Μαΐου.  Δύο μονάδες είναι και οι απώλειες της Ελληνικής Λύσης (6,5% στην εκτίμηση ψήφου από 9%) ενώ η Πλεύση Ελευθερίας χάνει τρεις μονάδες (5% στην εκτίμηση ψήφου από 9% στην προηγούμενη έρευνα).

Περιορισμένες είναι οι απώλειες του ΚΚΕ – χάνει μισή μονάδα στην πρόθεση ψήφου και είναι στην πέμπτη θέση πίσω από το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, με 7% στην εκτίμηση ψήφου. Χωρίς επαφή με τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού εμφανίζονται η Φωνή Λογικής και το ΜεΡΑ25, που καταγράφουν σταθερά ποσοστά και κερδίζουν οριακά το εισιτήριο για τη Βουλή.

Από πού παίρνουν Τσίπρας και Καρυστιανού

Η μέτρηση επιβεβαιώνει ότι η ΕΛΑΣ «καταπίνει» τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς το 55% των ψηφοφόρων του στις εκλογές του Ιουνίου του 2023, κατευθύνεται στο νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Το ίδιο συμβαίνει με το 10% των ψηφοφόρων του ΚΚΕ, το 7% του ΠΑΣΟΚ και το 4% της Νέας Δημοκρατίας, που τότε είχε λάβει 40,56%.

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει τη μεγαλύτερη δεξαμενή ψηφοφόρων στον χώρο της Κεντροαριστεράς (34%) και της Αριστεράς (27%), αλλά εξασφαλίζει μόλις 10% των ψηφοφόρων του Κέντρου και 8% εκείνων που δηλώνουν ότι πολιτικά δεν ανήκουν πουθενά.

Αντίθετα, η Μαρία Καρυστιανού  λαμβάνει το 25% εκείνων που δηλώνουν ότι δεν προσδιορίζονται πολιτικά,  όπως και παίρνει το 9% όσων δηλώνουν Κεντροδεξιοί, το 8% των Κεντρώων και των Δεξιών και μόλις 4% στην Κεντροαριστερά και 2% στην Αριστερά.  Σύμφωνα με τη μέτρηση, η «Ελπίδα» κερδίζει το 9% όσων ψήφισαν ΝΔ στις εκλογές του Ιουνίου του 2023, όπως και το όπως και το 6% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, το 3% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ και το 2% του ΚΚΕ.
Σημειώνεται ότι η τιμωρητική ψήφος είναι μόλις στο 6% στο ΠΑΣΟΚ, ανεβαίνει στο 10% στην ΕΛΑΣ και φτάνει στο 15% στην Ελπίδα της Μαρίας Καρυστιανού.

Για τις κυβερνητικές συνεργασίες

Στο 54% φτάνει το ποσοστό των ψηφοφόρων της ΝΔ που δηλώνουν ότι θέλουν το κόμμα τους να συμμετάσχει σε κυβέρνηση μόνον αν είναι αυτοδύναμο. Το 37% αναφέρει ότι για συμμετοχή σε κυβέρνηση συνεργασίας, πρέπει απαραιτήτως η ΝΔ να είναι ο ισχυρός εταίρος και μόλις το 6% αποδέχεται να μην είναι η ΝΔ ο ισχυρός εταίρος στο κυβερνητικό σχήμα.

Αντίθετα, στο ΠΑΣΟΚ το ποσοστό εκείνων που δέχονται την κυβερνητική συμμετοχή ακόμα και χωρίς το κόμμα τους να είναι ο ισχυρός εταίρος φτάνει στο 20%, στο κόμμα Τσίπρα στο 29% και στην Ελπίδα της Μαρίας Καρυστιανού στο 34%.

Για το «κόμμα Σαμαρά»

Μείωση κατά μία μονάδα από το 12% στο 11% εμφανίζει η δυνητική ψήφος για ένα «κόμμα Σαμαρά», με εκείνους που δηλώνουν σίγουροι για την επιλογή τους να είναι «κολλημμένοι» στο 3%, όπως και στην προηγούμενη έρευνα της εταιρείας. Στους προτιθέμενους να ψηφίσουν ΝΔ, η απήχησή του είναι πολύ χαμηλή, με την σίγουρη ψήφο στο 2%, όπως και στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ και της ΕΛΑΣ.

Όμως, δεν συμβαίνει το ίδιο και μεταξύ των ψηφοφόρων της Μαρίας Καρυστιανού: το 7% της ομάδας αυτής δηλώνει σιγουριά για την ψήφο του σε ένα «κόμμα Σαμαρά», με τον πρώην πρωθυπουργό να καταγράφει μία δυνητική δεξαμενή στο 23% των ψηφοφόρων της Μαρίας Καρυστιανού. Στο 6% φτάνει η αποδοχή του στους ψηφοφόρους της «γκρίζας ζώνης», που μετρήθηκε στο 13,5% στην έρευνα της Pulse.

Υπάρχουν ξενοδοχεία που προσφέρουν διαμονή.

Υπάρχουν και προορισμοί που προσφέρουν εμπειρίες.

Το Casa Kiku Mykonos ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία και φέτος παρουσιάζει τη νέα Domingo Zapata Suite, μια μοναδική συνεργασία με τον διεθνούς φήμης καλλιτέχνη Domingo Zapata, μετατρέποντας τη φιλοξενία σε μια ολοκληρωμένη καλλιτεχνική εμπειρία.

Με θέα σε ένα από τα πιο μαγευτικά ηλιοβασιλέματα της Μυκόνου, το Casa Kiku έχει καταφέρει να δημιουργήσει έναν ξεχωριστό προορισμό όπου η γαστρονομία, ο σχεδιασμός, η τέχνη και η αίσθηση του «ανήκειν» συνυπάρχουν αρμονικά.

Η δημιουργία της Domingo Zapata Suite αποτελεί το επόμενο βήμα αυτής της φιλοσοφίας.

Μια σουίτα που μοιάζει με έργο τέχνης

Η Domingo Zapata Suite δεν σχεδιάστηκε απλώς ως ένας πολυτελής χώρος διαμονής.

Σχεδιάστηκε ως μια εμπειρία.

Εμπνευσμένη από τον εκρηκτικό και αναγνωρίσιμο καλλιτεχνικό κόσμο του Zapata, η σουίτα αποτυπώνει την ενέργεια, τα χρώματα, τη δημιουργικότητα και την αισιοδοξία που χαρακτηρίζουν το έργο του.

Κάθε στοιχείο του χώρου αφηγείται μια ιστορία.

Μια ιστορία που συνδέει τη Μεσόγειο, την τέχνη, τη φαντασία και τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Οι επισκέπτες δεν καλούνται απλώς να δουν την τέχνη.

Καλούνται να ζήσουν μέσα σε αυτήν.

Ποιος είναι ο Domingo Zapata

Ο Domingo Zapata συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πιο αναγνωρίσιμους σύγχρονους καλλιτέχνες της γενιάς του.

Γεννημένος στην Ισπανία και με διεθνή παρουσία ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει δημιουργήσει ένα ξεχωριστό καλλιτεχνικό αποτύπωμα που συνδυάζει επιρροές από τον Πικάσο, τον Basquiat και τη σύγχρονη pop culture.

Τα έργα του έχουν παρουσιαστεί σε σημαντικές γκαλερί και ιδιωτικές συλλογές ανά τον κόσμο, ενώ το όνομά του συνδέεται με προσωπικότητες από τον χώρο της τέχνης, της μόδας, του κινηματογράφου και της μουσικής.

Συλλέκτες, επιχειρηματίες, ηθοποιοί και διεθνείς προσωπικότητες έχουν εκφράσει δημόσια τον θαυμασμό τους για το έργο του, ενώ η καλλιτεχνική του πορεία τον έχει φέρει κοντά σε μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα της παγκόσμιας δημιουργικής σκηνής.

Η τέχνη του δεν περιορίζεται σε γκαλερί.

Γίνεται εμπειρία.

Γίνεται τρόπος ζωής.

Η νέα πολυτέλεια είναι το συναίσθημα

Στη σύγχρονη εποχή, η πραγματική πολυτέλεια δεν μετριέται σε τετραγωνικά μέτρα.

Μετριέται σε αναμνήσεις.

Οι ταξιδιώτες αναζητούν αυθεντικότητα, ιστορίες και συναισθήματα που θα τους συνοδεύουν πολύ μετά την αναχώρησή τους.

Η Domingo Zapata Suite εκφράζει ακριβώς αυτή τη νέα αντίληψη της φιλοξενίας.

Μια εμπειρία που συνδυάζει την ιδιωτικότητα ενός boutique προορισμού με τη δύναμη της σύγχρονης τέχνης.

Μια εμπειρία που δεν μπορεί να αντιγραφεί.

Stay. Dine. Belong.

Στο Casa Kiku η φιλοξενία δεν είναι απλώς μια υπηρεσία.

Είναι μια αίσθηση.

Μια αίσθηση που γεννιέται στο ηλιοβασίλεμα.

Στο τραπέζι.

Στη μουσική.

Στην τέχνη.

Στις στιγμές που μένουν μαζί σου για πάντα.

Η Domingo Zapata Suite αποτελεί την απόλυτη έκφραση αυτής της φιλοσοφίας.

Γιατί δεν πρόκειται απλώς για μια διαμονή.

Πρόκειται για ένα συναίσθημα.

Casa Kiku MykonosThe Domingo Zapata Suite

Stay. Dine. Belong.

---

---

Casa Kiku Mykonos Unveils The Domingo Zapata Suite: Where Contemporary Art Meets Luxury Hospitality

In the world of luxury hospitality, few experiences transcend accommodation and become cultural destinations in their own right.

This summer, Casa Kiku Mykonos introduces The Domingo Zapata Suite — a unique artistic residence created in collaboration with internationally acclaimed contemporary artist Domingo Zapata.

Perched above one of Mykonos’ most captivating sunsets, Casa Kiku has established itself as an intimate destination where hospitality, gastronomy, design and community converge. The addition of The Domingo Zapata Suite elevates that vision even further, transforming a stay into an immersive encounter with contemporary art.

A Living Canvas in Mykonos

More than a suite, this space serves as a living canvas inspired by Zapata’s unmistakable artistic language — a vibrant universe of bold colors, Mediterranean influences, playful symbolism and emotional expression.

Every detail reflects the artist’s philosophy: optimism, freedom, creativity and the celebration of life.

Guests are invited not simply to observe the artwork, but to live within it.

The result is an environment where hospitality becomes storytelling and every stay becomes part of a larger artistic narrative.

The Artist Behind The Suite

Domingo Zapata is one of the most recognizable names in contemporary art today.

Born in Spain and based internationally between Europe and the United States, Zapata has built a global reputation through large-scale exhibitions, museum appearances and collaborations spanning the worlds of art, fashion, entertainment and luxury lifestyle.

His work is often compared to the energy of Basquiat, the imagination of Picasso and the emotional freedom of contemporary street art.

Throughout his career, Zapata has been connected with some of the world’s most influential cultural figures, including artists, collectors, athletes, entrepreneurs and entertainment icons.

His works have attracted the attention of celebrities such as Leonardo DiCaprio, Johnny Depp, Lenny Kravitz and Eva Longoria, while his artistic journey has intersected with major figures from the worlds of fashion, music, film and international luxury.

His creations have appeared in prestigious private collections and luxury destinations around the globe, making him one of the most sought-after contemporary artists of his generation.

The New Luxury: Experience

Luxury hospitality is evolving.

Today’s travelers seek authenticity, culture and meaningful experiences rather than simply accommodation.

The Domingo Zapata Suite embodies this shift.

It offers guests the opportunity to inhabit a world shaped by one of contemporary art’s most dynamic voices while enjoying the intimate atmosphere that has made Casa Kiku one of Mykonos’ most distinctive destinations.

The collaboration represents a natural alignment between two brands that value creativity, individuality and emotional connection.

Stay. Dine. Belong.

At Casa Kiku, hospitality is not defined by check-in and check-out times.

It is defined by moments.

Moments shared over dinner. Moments spent watching the Aegean sunset. Moments that stay with you long after departure.

The Domingo Zapata Suite becomes the ultimate expression of that philosophy.

A place where art is not displayed.

It is lived.

Because this is not a stay.

It’s a feeling.

Η εικόνα που διαμορφώνεται στο μέτωπο του Λιβάνου είναι πολύ πιο σύνθετη από την κλασική ανάγνωση μιας ισραηλινής στρατιωτικής υπεροχής απέναντι σε έναν αντίπαλο της μορφής και του μεγέθους της Χεζμπολάχ.

Το Ισραήλ μπήκε σε αυτόν τον γύρο σύγκρουσης με τη Χεζμπολάχ έχοντας έναν φαινομενικά καθαρό στόχο: να αλλάξει τους όρους ασφαλείας στα βόρεια σύνορά του, να απωθήσει την οργάνωση μακριά από τη μεθόριο και να δημιουργήσει μια ζώνη ασφαλείας που θα επέτρεπε στους εκτοπισμένους κατοίκους του βορρά να επιστρέψουν στα σπίτια τους.

Στην πράξη, όμως, αυτή η στρατηγική έχει αρχίσει να θυμίζει λιγότερο επιχείρηση αποφασιστικής έκβασης και περισσότερο παρατεταμένη φθορά. Το πιο ανησυχητικό για το Ισραήλ είναι ότι αυτή η φθορά δεν προέρχεται από ένα στρατηγικό όπλο υψηλής τεχνολογίας, αλλά από κάτι πολύ πιο απλό, φθηνό και δύσκολο να εξουδετερωθεί τα FPV drones της Χεζμπολάχ. Σε μία όχι και τόσο αδόκιμη σύγκριση το Τελ Αβίβ σήμερα είναι πιθανό να βρίσκεται μπροστά στον ίδιο «πονοκέφαλο» με την Μόσχα…

Το ισραηλινό δίλημμα: Πίεση από μέσα, φρένο από την Ουάσιγκτον

Η προειδοποίηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του υπουργού Άμυνας ότι η ισραηλινή αεροπορία θα μπορούσε να πλήξει τα νότια προάστια της Βηρυτού δεν ήταν απλώς απειλή κλιμάκωσης. Ήταν μάλλον και ένδειξη αμηχανίας. Όταν λίγες ώρες μετά η απειλή αποσύρθηκε, φάνηκε το βασικό πρόβλημα της ισραηλινής κυβέρνησης: βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πιέσεις που δεν συνδυάζονται εύκολα.

Από τη μία πλευρά υπάρχει η εσωτερική πολιτική απαίτηση για αποφασιστικό πλήγμα στη Χεζμπολάχ. Χιλιάδες Ισραηλινοί πολίτες από τον βορρά είτε παραμένουν εκτοπισμένοι είτε ζουν με την καθημερινή απειλή των πυραύλων, των αντιαρματικών και πλέον των drones. Για τον Νετανιάχου, που κινείται σε προεκλογικό ορίζοντα -εκλογές σύμφωνα με το νόμο πρέπει να γίνει το αργότερο μέχρι τον Οκτώβριο- η αδυναμία αποκατάστασης της ασφάλειας στον βορρά είναι πολιτικό βάρος. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η πίεση των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δεν θέλει έναν ανεξέλεγκτο πόλεμο στον Λίβανο, ιδίως όσο επιχειρεί να κρατήσει ζωντανό ένα ευρύτερο πλαίσιο αποκλιμάκωσης με το Ιράν. Έτσι, το Ισραήλ έχει δύναμη πυρός, αλλά όχι πλήρη ελευθερία χρήσης της.

Το Ισραήλ ξέρει τι δεν μπορεί να αποδεχθεί – μια Χεζμπολάχ στα σύνορα. Δεν έχει, όμως, ακόμη απαντήσει πειστικά στο τι μπορεί ρεαλιστικά να επιβάλει χωρίς να βυθιστεί σε μια νέα μακρά λιβανέζικη εμπλοκή.

Τα drones άλλαξαν τη γεωμετρία και του συγκεκριμένου μετώπου

Η Χεζμπολάχ δεν κερδίζει τον πόλεμο με την κλασική έννοια. Δεν έχει τη δυνατότητα να αναμετρηθεί συμμετρικά με τον ισραηλινό στρατό. Δεν μπορεί να σταματήσει την ισραηλινή αεροπορία, ούτε να αποτρέψει την καταστροφή υποδομών της στον νότιο Λίβανο. Αυτό που έχει καταφέρει, όμως, είναι κάτι διαφορετικό και στρατηγικά σημαντικό: έχει αυξήσει το κόστος παραμονής του Ισραήλ μέσα στη ζώνη ασφαλείας.

Τα FPV drones με οπτική ίνα είναι κρίσιμος παράγοντας σε αυτήν τη μετατόπιση. Δεν εξαρτώνται από κλασικά ασύρματα σήματα που μπορούν εύκολα να παρεμβληθούν. Δεν είναι ακριβά. Δεν χρειάζονται τεράστια υποδομή. Χτυπούν μικρές μονάδες, στρατιώτες, διοικητές, οχήματα, φυλάκια. Και, ίσως εξίσου σημαντικό, παράγουν εικόνα. Κάθε χτύπημα μπορεί να γίνει βίντεο. Κάθε βίντεο γίνεται μήνυμα. Η Χεζμπολάχ δεν επιδιώκει μόνο στρατιωτικό αποτέλεσμα. Επιδιώκει ψυχολογική και πολιτική φθορά.

Το Ισραήλ είχε υπολογίσει ότι μια αποδυναμωμένη Χεζμπολάχ, πιεσμένη από τα ισραηλινά πλήγματα και από την ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν, θα μπορούσε να απωθηθεί. Αντί γι’ αυτό, βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν αντίπαλο που μπορεί να μη διαθέτει τη συνολική ισχύ του παρελθόντος, αλλά έχει προσαρμοστεί στο νέο πεδίο. Το αποτέλεσμα είναι μια παράδοξη εικόνα: το Ισραήλ διατηρεί τη στρατιωτική υπεροχή, αλλά η Χεζμπολάχ δείχνει πιο ανθεκτική από όσο υπολόγιζαν στο Τελ Αβίβ.

Η παγίδα της ζώνης ασφαλείας

Το πιο επικίνδυνο στοιχείο για το Ισραήλ δεν είναι μόνο οι απώλειες. Είναι ο χαρακτήρας της αποστολής. Όσο περισσότερο ο ισραηλινός στρατός κρατά στατικές θέσεις στον νότιο Λίβανο, τόσο περισσότερο θυμίζει το ιστορικό προηγούμενο της περιόδου 1982-2000. Τότε, το Ισραήλ είχε μπει στον Λίβανο με υποσχέσεις σύντομης παραμονής. Έμεινε 18 χρόνια. Και μέσα από εκείνη την κατοχή γεννήθηκε, νομιμοποιήθηκε και γιγαντώθηκε η Χεζμπολάχ.

Αυτό είναι το ιστορικό βάρος που σήμερα επιστρέφει. Μια ζώνη ασφαλείας μπορεί να φαίνεται στρατιωτικά λογική. Δημιουργεί βάθος. Απομακρύνει άμεσα ορισμένες απειλές. Επιτρέπει στο Ισραήλ να λέει στους πολίτες του βορρά ότι δεν αφήνει τη Χεζμπολάχ να στέκεται πάνω στη μεθόριο. Όμως, από τη στιγμή που αυτή η ζώνη απαιτεί μόνιμη παρουσία, μετατρέπεται σε μαγνήτη επιθέσεων.

Ο απόστρατος ταξίαρχος Ασάφ Οριόν το θέτει με ακρίβεια: η στατική παραμονή αντιβαίνει στα μαθήματα που πήρε το Ισραήλ από τον Λίβανο. Πολιτικά, δίνει στη Χεζμπολάχ το πρόσχημα που χρειάζεται για να αναζωογονήσει την ιδέα της «αντίστασης». Επιχειρησιακά, μετατρέπει τις ισραηλινές δυνάμεις σε στόχους. Δηλαδή, το μέτρο που σχεδιάστηκε για να αυξήσει την ασφάλεια μπορεί να αρχίσει να παράγει ακριβώς το αντίθετο: διαρκή έκθεση, απώλειες και πολιτική πίεση.

Η Χεζμπολάχ «αγοράζει» χρόνο

Η Χεζμπολάχ δεν χρειάζεται να πετύχει μια θεαματική νίκη. Χρειάζεται να αποδείξει ότι δεν ηττήθηκε. Αυτή είναι η λογική των ασύμμετρων πολέμων. Για έναν κρατικό στρατό, η μη επίτευξη των αρχικών στόχων μοιάζει με αποτυχία. Για μια οργάνωση όπως η Χεζμπολάχ, η επιβίωση, η συνέχιση των επιθέσεων και η διατήρηση της εικόνας αντίστασης μπορούν να παρουσιαστούν ως επιτυχία.

Τα drones υπηρετούν ακριβώς αυτήν τη στρατηγική. Δεν ανατρέπουν τους συσχετισμούς ισχύος. Τους θολώνουν. Αναγκάζουν το Ισραήλ να πληρώνει καθημερινό κόστος για κάθε μέτρο παραμονής στον Λίβανο. Ενισχύουν το αφήγημα ότι η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να μάχεται. Και περιορίζουν την ικανότητα του Νετανιάχου να παρουσιάσει την επιχείρηση ως καθαρή στρατιωτική επιτυχία.

Η οργάνωση παίζει, επίσης, με τον χρόνο. Όσο οι ΗΠΑ πιέζουν το Ισραήλ να μην ανοίξει πλήρως το μέτωπο της Βηρυτού, η Χεζμπολάχ αναπνέει. Όσο οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν λειτουργούν ως διπλωματικό φρένο, η Χεζμπολάχ κερδίζει χώρο. Και όσο το Ισραήλ παραμένει μέσα στον νότιο Λίβανο χωρίς σαφή έξοδο, η οργάνωση μπορεί να μετατρέπει κάθε ισραηλινή παρουσία σε επιχείρημα για συνέχιση του πολέμου.

Το πρόβλημα της Βηρυτού

Στο ισραηλινό επιτελείο υπάρχει μια ξεκάθαρη τάση: η άποψη ότι χωρίς πλήγματα στην «καρδιά» της Χεζμπολάχ -στη Βηρυτό, στην κοιλάδα Μπεκάα, στις διαδρομές λαθρεμπορίου, στις εγκαταστάσεις παραγωγής όπλων και στην ηγετική δομή- ο πόλεμος θα μείνει σε κατάσταση γάτας με ποντίκι. Αυτή είναι η λογική της Σαρίτ Ζεχάβι και όσων υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικοί περιορισμοί τελικά βοηθούν τη Χεζμπολάχ.

Το επιχείρημα έχει στρατιωτική βάση. Αν ο αντίπαλος διατηρεί βάθος, δίκτυα, διοίκηση και ανεφοδιασμό, η εκκαθάριση μόνο της πρώτης γραμμής δεν αρκεί. Όμως η άλλη πλευρά του επιχειρήματος είναι εξίσου σοβαρή. Ένα χτύπημα μεγάλης κλίμακας στη Βηρυτό θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης, να προκαλέσει τεράστιες απώλειες αμάχων, να φέρει το Ισραήλ σε σύγκρουση με την Ουάσιγκτον και να ανοίξει έναν πόλεμο που δύσκολα θα περιοριζόταν γεωγραφικά.

Εκεί βρίσκεται η ουσία του διλήμματος. Το Ισραήλ μπορεί να θεωρεί ότι χρειάζεται μεγαλύτερη ελευθερία δράσης για να πιέσει τη Χεζμπολάχ. Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι αυτή η ελευθερία μπορεί να καταστρέψει το ευρύτερο πλαίσιο που προσπαθούν να χτίσουν με το Ιράν. Και ο Λίβανος, για άλλη μια φορά, γίνεται το πεδίο όπου συγκρούονται στρατιωτική ανάγκη, πολιτικός υπολογισμός και διεθνής διαχείριση κρίσης.

Η συμφωνία ως πιθανή έξοδος

Η πιο ενδιαφέρουσα ανάγνωση είναι ίσως αυτή που βλέπει μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν όχι ως περιορισμό του Ισραήλ, αλλά ως πιθανή έξοδο από μια δύσκολη παγίδα. Αν μια τέτοια συμφωνία περιλάμβανε πραγματική εκεχειρία στον Λίβανο, δέσμευση της Χεζμπολάχ και μερική απόσυρση του Ισραήλ από τη ζώνη ασφαλείας, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος χωρίς να εμφανιστεί ως πλήρης υποχώρηση.

Αυτό, όμως, προϋποθέτει κάτι που μέχρι στιγμής δεν είναι δεδομένο: μηχανισμό εφαρμογής. Η Χεζμπολάχ δεν αφοπλίζεται με δηλώσεις. Ο λιβανέζικος στρατός δεν έχει δείξει ότι μπορεί να επιβάλει μόνος του έλεγχο στον νότο. Και το Ιράν δεν εγκαταλείπει εύκολα ένα από τα σημαντικότερα περιφερειακά του εργαλεία. Άρα η διπλωματική έξοδος υπάρχει, αλλά δεν είναι καθαρή. Είναι μια έξοδος με γκρίζες ζώνες, εγγυήσεις, επιτηρήσεις και αμοιβαίες ασάφειες.

Η ισραηλινή στρατηγική στον Λίβανο δεν κατέρρευσε. Αλλά έχασε την απλότητα με την οποία παρουσιάστηκε. Η ιδέα ότι η Χεζμπολάχ μπορούσε να απωθηθεί με μια ισχυρή επιχείρηση, να χαθεί από τα σύνορα και να αφήσει τον βορρά του Ισραήλ να επιστρέψει γρήγορα στην κανονικότητα, αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξη.

Τα drones δεν άλλαξαν μόνο την τακτική εικόνα. Άλλαξαν το πολιτικό κόστος της επιχείρησης. Έκαναν τη στατική παρουσία πιο επικίνδυνη. Έδωσαν στη Χεζμπολάχ νέο εργαλείο φθοράς. Και υπενθύμισαν στο Ισραήλ ότι στον Λίβανο η στρατιωτική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε στρατηγική λύση.

Το Ισραήλ βρίσκεται τώρα μπροστά σε τρεις κακές επιλογές. Να μείνει στη ζώνη ασφαλείας και να υποστεί φθορά. Να κλιμακώσει προς τη Βηρυτό και να ρισκάρει ευρύτερο πόλεμο και ρήγμα με την Ουάσιγκτον ή να δεχθεί μια διπλωματική ρύθμιση που θα περιορίζει τη Χεζμπολάχ, αλλά δεν θα την εξαφανίζει.

Αυτό είναι το πραγματικό αδιέξοδο. Όχι ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να χτυπήσει την Χεζμπολάχ. Μπορεί. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να τη χτυπήσει με τρόπο που να τελειώνει τον πόλεμο – και όχι να ανοίξει τον επόμενο.

Τη ρύθμιση της αγοράς των κρυπτοστοιχείων (crypto-assets) επιχειρεί η κυβέρνηση και το υπουργείο Οικονομικών με ένα νέο σχέδιο νόμου που σύντομα θα έλθει προς διαβούλευση.

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, το οποίο παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Υπουργικό Συμβούλιο, θεσπίζεται ένα ολοκληρωμένο, πλαίσιο φορολόγησης των κρυπτοστοιχείων, καλύπτοντας το υφιστάμενο κενό δικαίου ως προς τη φορολογική μεταχείριση των σχετικών εισοδημάτων.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, μέχρι σήμερα η αγορά, μεταβίβαση, απόκτηση λόγω δωρεάς ή αιτία θανάτου (κληρονομιά) των κρυπτοστοιχείων ήταν εντελώς αρρύθμιστη. Έτσι δεν μπορούσε ούτε να φορολογηθεί η υπεραξία από τη μεταβίβαση ούτε να προσδιορισθεί ο φόρος δωρεάς ή κληρονομιάς από τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία.

Επίσης, δεν μπορούσε να ελεγχθεί το πόθεν έσχες του ποσού για την αγορά κρυπτοστοιχείων, ούτε να αποτελέσει τεκμήριο και να θεωρηθεί το ποσό εκ της μεταβίβασης ως νόμιμο για την απόκτηση κάποιου άλλου περιουσιακού στοιχείου (π.χ. κατοικίας, μετοχών κ.λπ.).

Tα 4 πιο σημαντικά ζητήματα που ρυθμίζονται

Με τις νέες προτεινόμενες ρυθμίσεις, σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, ρυθμίζονται και αντιμετωπίζονται μια σειρά ζητημάτων, εκ των οποίων τα 4 πιο σημαντικά είναι ότι τα κρυπτοστοιχεία:

Εντάσσονται στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος και Κώδικα Ακίνητης Περιουσίας με τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν για το εισόδημα ή για τις δωρεές ή τις κληρονομιές.

Υπόκεινται σε φόρο υπεραξίας όπως και οι λοιποί τίτλοι (μετοχές, ομόλογα, τόκοι καταθέσεων) 15%, εκτός και αν συμφωνηθεί ένα πιο ευνοϊκό φορολογικό σενάριο.
Αποτελούν πλέον τεκμήριο και ελέγχεται ως τεκμήριο και χρησιμοποιείται ως τέτοιο για την απόκτηση άλλων περιουσιακών στοιχείων (π.χ. κατοικίες, συμμετοχές σε επιχειρήσεις κ.λπ.)

Διευρύνεται η έννοια του «τόκου», που προκύπτει από ειδικές μορφές δραστηριοτήτων κρυπτοστοιχείων εντός της πλατφόρμας, όπως:

i) δραστηριότητες δανεισμού με κρυπτοστοιχεία εντός της πλατφόρμας (crypto lending),
ii) συμμετοχή σε μηχανισμούς παροχής ρευστότητας ή απόδοσης σε αποκεντρωμένα πρωτόκολλα (yield farming) και
iii) δέσμευση κρυπτοστοιχείων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών (staking/forging), και τα ποσά που προκύπτουν αντιμετωπίζονται φορολογικά ως τόκοι κι επομένως φορολογούνται 15%.

Αξίζει να σημειωθεί ότι με τις νέες ρυθμίσεις που έρχονται και συμπληρώνουν τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013), για λόγους ουδετερότητας αλλά και για σκοπούς απλοποίησης του ελέγχου, προβλέπεται απαλλαγή από το ψηφιακό τέλος συναλλαγής (ΨΤΣ) σε πράξεις ανταλλαγής και μεταβίβασης κρυπτοστοιχείων, όπως ήδη ισχύει για τους λοιπούς τίτλους (μετοχές, ομολογίες κ.λπ.).

Σύμφωνα με το σ/ν, η προτεινόμενη εξαίρεση στοχεύει στη δημιουργία σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου λειτουργίας της αγοράς κρυπτοστοιχείων και η μη επιβολή ΨΤΣ επί των σχετικών συναλλαγών συμβάλλει στη διαμόρφωση συνθηκών φορολογικής ουδετερότητας και ίσης μεταχείρισης έναντι λοιπών χρηματοοικονομικών προϊόντων, αποτρέποντας στρεβλώσεις στην αγορά και ενδεχόμενη μεταφορά συναλλακτικής δραστηριότητας σε αλλοδαπές πλατφόρμες ή δικαιοδοσίες ευνοϊκότερης φορολογικής μεταχείρισης.

Επίσης, στον φόρο υπεραξίας από μεταβίβαση, για σκοπούς απλοποίησης ελέγχου και μείωσης διοικητικού βάρους της φορολογικής αρχής, προβλέπεται φορολογική απαλλαγή για υπεραξία μέχρι 500 ευρώ ετησίως.

Οι βασικές έννοιες του νέου πλαισίου φορολόγησης των κρυπτοστοιχείων
Κρυπτοστοιχείο: Ως «κρυπτοστοιχείο» ο νέος νόμος θα ορίζει κάθε ψηφιακή αναπαράσταση αξίας ή δικαιώματος που μπορεί να μεταβιβαστεί και να αποθηκευτεί ηλεκτρονικά, με χρήση τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού (Distributed Ledger Technology – DLΤ) ή παρόμοιας τεχνολογίας.

Το σ/ν αξιοποιεί την ορολογία του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114 για τις αγορές κρυπτοστοιχείων (Markets in Crypto-Assets Regulation – MiCAR), προκειμένου να εξασφαλίζεται κανονιστική συνοχή με το ενωσιακό δίκαιο ως προς την ορολογία. Ωστόσο, η φορολογική διάταξη δεν περιορίζεται στο κανονιστικό πεδίο εφαρμογής του MiCAR, ούτε εξαρτάται από την υπαγωγή ενός κρυπτοστοιχείου στο ενωσιακό χρηματοοικονομικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Αντιθέτως, καταλαμβάνει κάθε μορφή κρυπτοστοιχείου, ανεξαρτήτως της τεχνολογικής, επενδυτικής ή λειτουργικής του φύσης, προκειμένου να διασφαλίζεται η φορολογική ουδετερότητα και η αποφυγή κατακερματισμού της φορολογικής μεταχείρισης.
Μεταβίβαση κρυπτοστοιχείου: Ως μεταβίβαση κρυπτοστοιχείου θεωρείται η ανταλλαγή κρυπτοστοιχείων έναντι χρηματικού ποσού, η διάθεση κρυπτοστοιχείων για την απόκτηση αγαθών ή τη λήψη υπηρεσιών και εν γένει κάθε πράξη διάθεσης κρυπτοστοιχείων από επαχθή αιτία και η εισφορά κρυπτοστοιχείων για την κάλυψη ή αύξηση εταιρικού ή μετοχικού κεφαλαίου.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις που έρχονται, η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο κρυπτοστοιχείο δεν θεωρείται μεταβίβαση για σκοπούς φορολογίας εισοδήματος και, συνεπώς, δεν γεννά φορολογητέα υπεραξία κατά τον χρόνο της ανταλλαγής. Η επιλογή αυτή υπαγορεύεται ιδίως από λόγους πρακτικής δυνατότητας συμμόρφωσης, καθώς η επιβολή φόρου σε στάδιο κατά το οποίο ο φορολογούμενος δεν έχει ακόμη ρευστοποιήσει την επένδυσή του ή αποκτήσει αντίστοιχη χρηματική ρευστότητα θα μπορούσε να οδηγήσει σε δυσανάλογη φορολογική επιβάρυνση.
Η φορολόγηση μετατίθεται στον χρόνο μετατροπής των κρυπτοστοιχείων σε νόμισμα αναφοράς ή στον χρόνο διάθεσής τους για την απόκτηση αγαθών ή υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, τα κρυπτοστοιχεία αντιμετωπίζονται φορολογικά ως άυλα περιουσιακά στοιχεία και όχι ως νόμιμο μέσο πληρωμής, όπως είναι η τάση σήμερα στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ.
Υπεραξία κρυπτοστοιχείου: Ως υπεραξία κρυπτοστοιχείου νοείται η διαφορά μεταξύ της τιμής κτήσης και της τιμής μεταβίβασης, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά τον χρόνο της μεταβίβασης του κρυπτοστοιχείου. Δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την απόκτηση ή τη μεταβίβαση συμπεριλαμβάνονται στην τιμή κτήσης και την τιμή μεταβίβασης, αντίστοιχα.

Σημειώνεται ότι στην περίπτωση που ο προσδιορισμός της υπεραξίας καταλήγει σε αρνητικό ποσό, η εν λόγω ζημία μεταφέρεται για τα επόμενα πέντε έτη (όπως ισχύει και με τους άλλους τίτλους) και συμψηφίζεται μόνο με μελλοντικά κέρδη από υπεραξία μεταβίβασης κρυπτοστοιχείων.
Τιμή κτήσης/μεταβίβασης: H τιμή κτήσης και η τιμή μεταβίβασης καθορίζονται από τα δικαιολογητικά έγγραφα συναλλαγών, τα οποία εκδίδει ο πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων ή οιοσδήποτε ενδιάμεσος διατηρεί στοιχεία για την απόκτηση και τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων ή από όποιο άλλο στοιχείο μπορεί να εξαχθεί απευθείας από το κατανεμημένο καθολικό.

Για κρυπτοστοιχεία που έχουν αποκτηθεί λόγω κληρονομικής διαδοχής ή μεταβίβασης με χαριστική αιτία, λαμβάνεται η αξία βάσει της οποίας υπολογίστηκε ο φόρος κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής ή χορηγήθηκε απαλλαγή από αυτόν.

Για κρυπτοστοιχεία που έχουν αποκτηθεί από δραστηριότητες δανεισμού κρυπτονομισμάτων (crypto lending), από τη συμμετοχή σε μηχανισμούς παροχής ρευστότητας ή απόδοσης σε αποκεντρωμένα πρωτόκολλα (yield farming), καθώς και από τη δέσμευση κρυπτονομισμάτων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών (staking ή forging) λαμβάνεται η αξία βάσει της οποίας υπολογίστηκε ο φόρος σύμφωνα με τις ρυθμίσεις για τους τόκους που προβλέπει ο ΚΦΕ (αρ. 37, ν. 4172/2013). Αν η τιμή κτήσης δεν μπορεί να προσδιορισθεί, θεωρείται ότι είναι μηδενική.

Σε περίπτωση διάθεσης κρυπτοστοιχείων για την απόκτηση αγαθών ή τη λήψη υπηρεσιών η τιμή μεταβίβασης προσδιορίζεται με βάση την αξία σε ευρώ των κρυπτοστοιχείων κατά τον χρόνο της συναλλαγής, η οποία συνιστά την τιμή κτήσης των κρυπτοστοιχείων για τον αντισυμβαλλόμενο που διαθέτει τα αγαθά ή παρέχει τις υπηρεσίες.

Σε περίπτωση διαδοχικών αποκτήσεων κρυπτοστοιχείων, ως τιμή κτήσης λαμβάνεται η μέση τιμή κτήσης που προκύπτει από τη συνολική αξία κτήσης των κρυπτοστοιχείων δια της συνολικής ποσότητας αυτών.

Οι υποχρεώσεις και τα έγγραφα τεκμηρίωσης των κρυπτοστοιχείων, οι τρόποι απόδειξης και επαλήθευσης αυτών, ο χρόνος διαφύλαξης των σχετικών πληροφοριών και στοιχείων, θέματα συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών με άλλες αρχές, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια, θα καθοριστούν με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ.

Crypto Mining: Tα κρυπτοστοιχεία που αποκτώνται μέσω εξόρυξης (mining), εφόσον οι σχετικές δραστηριότητες δεν ασκούνται στο πλαίσιο επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν συνιστούν εισόδημα κατά τον χρόνο δημιουργίας ή απόκτησής τους.

Ως εκ τούτου, η πρωτότυπη κτήση τους δεν γεννά φορολογική υποχρέωση κατά τον χρόνο απόκτησης. Κατά συνέπεια, η φορολόγηση των εν λόγω κρυπτοστοιχείων επέρχεται κατά τον χρόνο διάθεσής τους, λαμβανομένης ως τιμής κτήσης μηδενικής αξίας.

Αντιθέτως, σε περίπτωση οργανωμένης άσκησης δραστηριότητας η αξία κτήσης δύναται να αποδεικνύεται βάσει των οικείων λογιστικών και φορολογικών στοιχείων.

Όλες οι προαναφερόμενες διατάξεις θα έχουν εφαρμογή για τα φορολογικά έτη που αρχίζουν από 1ης Ιανουαρίου 2025.

Πιστός στην άποψη ότι δεν πρόκειται να ασχοληθεί με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποφάσισε σήμερα να κατατεθεί στη Βουλή η πρόταση της ΝΔ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Η διαδικασία κατάθεσης θα είναι τυπική με τη συζήτηση στην Ολομέλεια να ακολουθεί από βδομάδα για να προσδιοριστεί ο χρόνος που θα ξεκινήσει τις εργασίες της η Επιτροπή για τον καθορισμό των προς αναθεώρηση άρθρων.

Προφανώς η συζήτηση θα επιτρέψει στη Νέα Δημοκρατία να πλαγιοκοπήσει και το ΠΑΣΟΚ στον χώρο του κέντρου, με διλήμματα για το άρθρο 16, για τη μεταρρύθμιση του άρθρου 86 κλπ.

Το κυβερνών κόμμα, έπειτα από τρίμηνη εσωκομματική διαβούλευση που ακολούθησε την επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Κοινοβουλευτική Ομάδα στις 2 Φεβρουαρίου, κατέληξε σε ένα σώμα περίπου 30 άρθρων προς αναθεώρηση, με στόχο μια «λειτουργική δημοκρατία του σήμερα και του αύριο».

Στην καρδιά των προτάσεων βρίσκονται η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, η αναθεώρηση της μονιμότητας στο Δημόσιο, οι αλλαγές στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, αλλά και στον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Παράλληλα προτείνεται και η συνταγματική κατοχύρωση κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη, την κλιματική κρίση και τη δημοσιονομική σταθερότητα.

Άρθρο 16: Μη κρατικά πανεπιστήμια και 11ετής υποχρεωτική εκπαίδευση

Η πλέον εμβληματική παρέμβαση αφορά το άρθρο 16, με τη ΝΔ να εισηγείται τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης και από μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, πλήρως αυτοδιοικούμενα και υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής.

Η πρόταση προβλέπει παράλληλα αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από εννέα σε έντεκα έτη, καθώς και συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του έθνους και του πολιτισμού.

Αλλαγές στη μονιμότητα και αξιολόγηση στο Δημόσιο

Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος αποκτά η πρόταση για το άρθρο 103, με την οποία επανακαθορίζεται η έννοια της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Κλείσιμο
Η ΝΔ προτείνει σύστημα αξιολόγησης που θα συνδέεται με επιβραβεύσεις αλλά και ποινές, ακόμη και με δυνατότητα οριστικής παύσης, έπειτα από απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου. Η αξιολόγηση θα γίνεται όχι μόνο από προϊσταμένους αλλά και αμφίδρομα – από υφισταμένους και πολίτες.

Σύμφωνα με την πρόταση, στο σύστημα θα μπορεί να συμμετέχει και το ΑΣΕΠ, ενώ η αξιολόγηση θα βασίζεται στις αρχές της αμεροληψίας, της επαγγελματικής επάρκειας και της αποδοτικότητας.

Νέο πλαίσιο για την ποινική ευθύνη υπουργών

Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, με στόχο –όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση– την ενίσχυση της λογοδοσίας. Η πρόταση προβλέπει κατάργηση της υποχρέωσης της Βουλής να διενεργεί προκαταρκτική εξέταση, μεταφέροντας την αρμοδιότητα σε ανώτερους δικαστικούς λειτουργούς. Η δίωξη θα εξακολουθεί να αποφασίζεται από τη Βουλή, αλλά με αυξημένες εγγυήσεις και ονομαστική ψηφοφορία.

Επιλογή ανώτατων δικαστών χωρίς κυβερνητική παρέμβαση

Στο πεδίο της Δικαιοσύνης, η ΝΔ εισηγείται αλλαγή στον τρόπο επιλογής των ανώτατων δικαστών. Οι προαγωγές στις κορυφαίες δικαστικές θέσεις θα γίνονται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, ανάμεσα στους αρχαιότερους δικαστές και βάσει καταλόγου που θα προτείνουν οι ίδιες οι ολομέλειες των ανώτατων δικαστηρίων, περιορίζοντας τον άμεσο κυβερνητικό ρόλο.

Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, το οποίο θα αποκτήσει δυνατότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας νομοσχεδίων πριν αυτά γίνουν νόμοι του κράτους.

Συνταγματική πρόβλεψη για τεχνητή νοημοσύνη και κλιματική κρίση

Για πρώτη φορά εισάγονται προτάσεις που αφορούν ευθέως τις σύγχρονες τεχνολογικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Η ΝΔ προτείνει ειδική συνταγματική πρόβλεψη ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την κοινωνική ευημερία, με στόχο τον περιορισμό των κινδύνων και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της.

Στο άρθρο 24 εισάγονται αναφορές στην κλιματική αλλαγή, στην προστασία των υδάτινων πόρων, στην ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ακόμη και στην προστασία των ζώων.

Επιστολική ψήφος και αλλαγές στις εκλογές

Στο εκλογικό πεδίο, προτείνεται η δυνατότητα επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός Ελλάδας, ενώ το εκλογικό σύστημα θα πρέπει –σύμφωνα με τη νέα διατύπωση– να εξασφαλίζει τόσο «εύλογη αναλογικότητα» όσο και «κυβερνησιμότητα». Παράλληλα, προβλέπεται η κατάργηση της διάλυσης της Βουλής λόγω «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας», με αντικατάστασή της από διαδικασία αυτοδιάλυσης μέσω κοινοβουλευτικής απόφασης.

Μία εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

Η ΝΔ εισηγείται επίσης αλλαγή στη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, με καθιέρωση μίας και μόνης εξαετούς θητείας αντί της δυνατότητας επανεκλογής.

Συνταγματική κατοχύρωση δημοσιονομικής ισορροπίας
Στο οικονομικό πεδίο, η πρόταση προβλέπει ότι ο κρατικός προϋπολογισμός θα πρέπει να διασφαλίζει τη δημοσιονομική ισορροπία και τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία, ενώ απαγορεύεται η επιβολή φόρων με αναδρομική ισχύ.

Παράλληλα, εισάγεται δυνατότητα παροχής κινήτρων για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές επενδύσεις.

Το πολιτικό στοίχημα της συναίνεσης

Η κυβερνητική πρόταση ανοίγει πλέον επισήμως τον δρόμο για μια από τις πιο εκτεταμένες συνταγματικές συζητήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Ωστόσο, καθώς η διαδικασία απαιτεί αυξημένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες και διαδοχικές ψηφοφορίες, το μεγάλο πολιτικό ερώτημα παραμένει αν μπορεί να διαμορφωθεί το απαιτούμενο πεδίο συναινέσεων – ειδικά σε ζητήματα που ήδη προκαλούν έντονες αντιδράσεις, όπως τα μη κρατικά πανεπιστήμια και η μονιμότητα στο Δημόσιο.

Αναλυτικά οι προτάσεις της ΝΔ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

1. Άρθρο 5 ή άρθρο 5Α ή νέο άρθρο 5Β

– Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.

2. Άρθρα 14, 15

-Αποκάθαρση και εξορθολογισμός τύπου, τηλεόρασης, ραδιοφώνου και διαδικτύου.
-Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.

3. Άρθρο 16

– Κρατική μέριμνα για την προστασία, την καλλιέργεια και τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας.
-Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους και του ελληνικού πολιτισμού
-Τα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από 11 (αντί για 9 σήμερα).
-Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή μη κρατικό/μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχόμενων σπουδών.

4. Άρθρο 17

-Διατύπωση με πιο λιτό τρόπο
– Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας (μετοχές, ομόλογα, πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, εμπορικό σήμα)
– Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση
-Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία)
-Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς

5. Άρθρο 21

-Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη.
-Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.

6. Άρθρο 24

-Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.

7. Άρθρο 29

-Τα κόμματα οφείλουν να οργανώνονται και να λειτουργούν με δημοκρατικό τρόπο.
-Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος.
– Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.

8. Άρθρο 30

-Μια εξαετής θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας (με μεταβατική για τον υπηρετούντα Πρόεδρο).

9. Άρθρο 41 παρ. 2, 5

-Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).

10. Άρθρο 44 παρ. 2

-Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.

11. Άρθρο 51 παρ. 4

Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.

12. Άρθρο 54 παρ. 1, 3

-Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας.
-Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.

13. Άρθρο 55 παρ. 1

– Δικαίωμα εκλέγεσθαι στα 21.
– Αναστολή υποχρέωσης στράτευσης για όσο χρόνο διαρκεί η βουλευτική ιδιότητα.

14. Άρθρα 56, 57:

– Κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία 2/3.

15. Άρθρο 60

-Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

16. Άρθρο 73 παρ. 1

– Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.

17. Άρθρο 78 παρ. 2, 6

-Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
-Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.

18. Άρθρο 79

– Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη δημοσιονομική ισορροπία μεταξύ εσόδων και εξόδων και τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία.
– Κατάθεση και δημοσιότητα ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.

19. Άρθρο 81 παρ. 2

– Δυνατότητα πρόβλεψης με νόμο λειτουργικού ασυμβιβάστου βουλευτή/υπουργού και προσωρινής αναπλήρωσης.
– Δυνατότητα διορισμού Αντιπροέδρων του Υπουργικού Συμβουλίου και μη υπουργών.

20. Άρθρο 82

– Κανόνες καλής κυβερνητικής λειτουργίας.

21. Άρθρο 86

-Κατάργηση «αμελλητί» και αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
-Προκαταρκτική εξέταση από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από Εισαγγελέα Αρείου Πάγου. Εναλλακτικά προαξιολόγηση ποινικής ευθύνης Υπουργών από μεικτό δικαστικοπολιτικό όργανο.
– Άσκηση δίωξης με απόφαση Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.

22. Άρθρο 89

– Επιτρέπεται βάσει εκτελεστικού νόμου η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής.
– Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση, η τοποθέτησή τους σε πολιτικές θέσεις ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.

23. Άρθρο 90 παρ. 5

– Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή μεταξύ των αρχαιοτέρων δικαστών, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

24. Άρθρο 100

– Σύνθεση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου με τριετή θητεία, αποτελούμενου από εννέα δικαστές (τους 3 Προέδρους των Ανωτάτων Δικαστηρίων, από 2 δικαστές εκλεγόμενους από τις Ολομέλειες ΣτΕ και ΑΠ, 2 τακτικούς Καθηγητές Νομικής που επιλέγονται από τα λοιπά μέλη).
– Αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο για ψηφισμένο νομοσχέδιο εκτός από εκείνα που αφορούν αποκλειστικά κύρωση διεθνών συνθηκών, μετά από αίτημα του ΠτΔ, του ΠΘ ή της Βουλής (έως δύο φορές σε κάθε σύνοδο).
– Η απόφαση περί αντισυνταγματικότητας ή αντίθεσης προς το ενωσιακό δίκαιο κωλύει την έκδοση του νόμου. Η απόφαση περί συνταγματικότητας δεσμεύει τα δικαστήρια μετά την έκδοση του νόμου.

25. Άρθρο 101 παρ. 3, 5

– Αποκεντρωτικό σύστημα: Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων, η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα.
-Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.
-Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

26. Άρθρο 101A

– Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.

27. Άρθρο 102

-Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2)
– Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης.
– Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους
κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
– Πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου

28. Άρθρο 103

– Επανακαθορισμός της έννοιας της μονιμότητας. Νόμος ορίζει τη διαδικασία, τα κριτήρια για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, τις επιβραβεύσεις και τις ποινές που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου. Οι επιβραβεύσεις συνδέονται με προσόντα και απόδοση.
– Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του ΑΣΕΠ.
-Αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους, καθώς και από τους πολίτες προς όλους.

Η εισήγηση Ευριπίδη Στυλιανίδη

Ο εισηγητής της πρότασης για Συνταγματική Αναθεώρηση από πλευράς ΝΔ είναι ο βουλευτής Ροδόπης Ευριπίδης Στυλιανίδης, ο οποίος ανέφερε:

Κύριε Πρόεδρε
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι

• Η Αναθεωρητική Διαδικασία που σε λίγο ξεκινά, είναι η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία, όπου δεν αντιπαρατίθενται Κυβέρνηση και Αντιπολίτευση, αλλά δοκιμάζεται η ωριμότητα όλου του πολιτικού συστήματος και η δυνατότητα του να διαλέγεται υπεύθυνα, νηφάλια και επιστημονικά τεκμηριωμένα και να δημιουργεί συναινέσεις. Επίσης δοκιμάζεται η δυνατότητα των πολιτικών κομμάτων και των Βουλευτών να παρουσιάσουν καινοτόμες ιδέες και έξυπνες προτάσεις για την Ελλάδα του μέλλοντος.

• Θα ήθελα κατ’αρχήν να ευχαριστήσω τον πρωθυπουργό για την εμπιστοσύνη που έδειξε στο πρόσωπο μου αναθέτοντας μου το ρόλο του Εισηγητή της Πλειοψηφίας και μεταγγίζοντας μου το χρέος να εκφράσω τη συνισταμένη των απόψεων που προέκυψαν από την εσωτερική μας διαβούλευση.

• Πριν από μερικούς μήνες ο Πρωθυπουργός, ως επικεφαλής της κυβερνητικής πλειοψηφίας, όπως είχε προεκλογικά δεσμευτεί, έδωσε το σήμα έναρξης μιας εσωτερικής, αλλά παράλληλα και μιας δημόσιας διαβούλευσης για την Αναθεώρηση του Συντάγματος που ξεκίνησε από τους Βουλευτές, ενόψει της μετεξέλιξης της παρούσας Βουλής από Κοινή σε Προτείνουσα Βουλή. Στην εσωτερική αυτή διαβούλευση ανταποκρίθηκαν πάνω από 50 συνάδελφοι καταθέτοντας καινοτόμες και εύστοχες προτάσεις που αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για να διαμορφώσουμε τη βάση για τη δημόσια συζήτηση και το θεσμικό διάλογο που θα ξεκινήσει στην Επιτροπή της Βουλής.

• Η ενδεικτική δημόσια αναφορά του Προέδρου ως επικεφαλής της πλειοψηφίας σε κάποια άρθρα το προηγούμενο διάστημα, εκδηλώνει την πρόθεση για μια γενναία αναθεώρηση, εφόσον κριθεί κάτι τέτοιο αναγκαίο. Παράλληλα προκαλεί και προσκαλεί τις πολιτικές δυνάμεις, τους θεσμικούς φορείς, τους κοινωνικούς εταίρους, τους ειδικούς επιστήμονες να καταθέσουν τις απόψεις, τις ιδέες και τις προτάσεις τους, ενόψει της μετάβασης σε μια νέα εποχή, όπως προδίδει η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και το εξαιρετικά απρόβλεπτο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον.

• Το Σύνταγμα της Ελλάδας είναι η κωδικοποιημένη δημοκρατικά νομιμοποιημένη θεσμική έκφραση του αξιακού κώδικα που προσδιορίζει την διαχρονική πολιτιστική και εθνική μας ταυτότητα.

• Το Ελληνικό Σύνταγμα είναι αυστηρό, αλλά ανοιχτό. Αυστηρό, διότι προστατεύει αξίες που αποτελούν το σκληρό πυρήνα της εθνικής πολιτιστικής μας ταυτότητας, αλλά ανοιχτό διότι έχει την ευελιξία προσαρμογής στις επιστημονικές, τεχνολογικές και διεθνοπολιτικές εξελίξεις(άρθρο 28). Αντιστέκεται στο φαινόμενο του Mcdonaldnisation, δηλαδή της «κλωνοποίησης» των πολιτισμών και των οικονομικο-πολιτικών και πολιτιστικών μοντέλων. Την ίδια στιγμή όμως παρακολουθεί τις εξελίξεις και προσαρμόζεται σε αυτές, ώστε να μην οδηγηθούμε σε θραύση του θεσμικού πλαισίου.

• Η ανθεκτικότητα του δοκιμάστηκε με επιτυχία κατά την τελευταία οικονομική κρίση των μνημονίων και στη συνέχεια κατά την υγειονομική κρίση της πανδημίας του Covid 19, όπου το «Καθεστώς Εξαίρεσης» λειτούργησε με επιτυχία ως αμορτισέρ που με το Δίκαιο της Ανάγκης απορρόφησε τους κραδασμούς και προστάτεψε το σκληρό πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώσπου να επανέλθουμε πλήρως στην κανονικότητα.

• Η αναθεωρητική συζήτηση στην Προτείνουσα Βουλή, έχει ως αποκλειστικό στόχο να επισημάνει διατάξεις που πρέπει να συμπληρωθούν, να αναθεωρηθούν, να καταργηθούν ή και να θεσπιστούν για πρώτη φορά. Τώρα θα αποφασιστεί τι πρέπει να αλλάξουμε, αλλά όχι πώς θα το αλλάξουμε. Το περιεχόμενο είναι το διακύβευμα της Αναθεωρητικής Βουλής που θα προκύψει μετά τις εκλογές από νέο συσχετισμό δυνάμεων και απαιτεί συναινέσεις.Η επιτυχία επομένως του παρόντος εγχειρήματος είναι η Επιτροπή Αναθεώρησης της Προτείνουσας Βουλής να καταφέρει να αρθεί πάνω από τις τρέχουσες μικροκομματικές και διαχειριστικές αντιπαραθέσεις και να αποφασίσει το νέο καταστατικό Χάρτη της Χώρας με το βλέμμα στραμμένο όχι στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές.

• Επιβεβαίωση του ότι μπορεί να επιτευχθεί Υπέρβαση του τρέχοντος πολωτικού πολιτικού κλίματος, αποτελεί η επιτυχία της Νέας Δημοκρατίας κατά την προηγούμενη Αναθεωρητική Διαδικασία του 2019 που είχα την τιμή να τη συντονίσω ως Πρόεδρος της Επιτροπής στην Αναθεωρητική Βουλή. Ξεκινήσαμε από 154 διαφωνίες στην Προτείνουσα Βουλή από τις οποίες μεταβιβάστηκαν οι 49 στην Αναθεωρητική και πετύχαμε σε ενάμιση μήνα έντονων συζητήσεων 8+1 Συμφωνίες για σημαντικές αλλαγές που οι περισσότερες δοκιμάστηκαν με επιτυχία στην πράξη. Οι 8 επιτεύχθηκαν στην Επιτροπή Αναθεώρησης και η 1 στην Ολομέλεια, διότι ο διάλογος έμεινε ανοιχτός μέχρι και την τελευταία στιγμή με τους Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας τουλάχιστον να ψηφίζουν κατά συνείδηση, όπως προβλέπεται να συμβαίνει κατά το Σύνταγμα ιδιαιτέρως στις αναθεωρητικές διαδικασίες.

• Πιστεύω ότι έχουμε χρέος μετά τη εκτενή αναθεώρηση του 2001, τη σχεδόν μονοθεματική και διορθωτική αναθεώρηση του 2007(επαγγελματικό ασυμβίβαστο Βουλευτή-άρθρο 16) και τη λειτουργική αναθεώρηση του 2019, να μην προσχωρήσουμε σε ένα ιδιότυπο συνταγματικό λαϊκισμό τον οποίο φαίνεται δυστυχώς να υιοθετεί η Αντιπολίτευση. Η θεσμική λογική και η νηφάλια μετεξέλιξη της σύγχρονης Ελληνικής Πολιτείας δεν πρέπει να αφήσουμε να διαμορφωθεί από δημοσκοπικές αναλύσεις και ακραίες προσεγγίσεις που μπορεί εφήμερα να ικανοποιούν το λαϊκό αίσθημα ή τη δημοσιογραφική επιδίωξη της τηλεθέασης, αλλά μεσομακροπρόθεσμα καταστρέφουν τη βασική αρχή της δημοκρατίας μας, την Αρχή των Ελέγχων και των Ισορροπιών ((Checks and Balances)

• Ένα νέο δεδομένο στην αναθεωρητική διαδικασία που δεν μπορούμε πλέον να παραγνωρίσουμε, είναι ότι μετά το 1980 που η Ελλάδα εντάχθηκε στην ΕΟΚ και πολύ πιο έντονα σήμερα, διαμορφώνεται δυναμικά ένα νέο διεθνές πλαίσιο, μια παράλληλη με την εθνική, διεθνής έννομη τάξη, εξίσου ισχυρή με το Σύνταγμα και απόλυτα παρεμβατική στην εσωτερική έννομη τάξη. Αυτή πηγάζει από το πρωτογενές και το παράγωγο Ευρωπαϊκό δίκαιο και τη σχετική Νομολογία του ΔΕΕ (Ευρωπαϊκός Κανονισμός Προσωπικών Δεδομένων, AI ACT, βασικός μέτοχος, Μη Κρατικά Πανεπιστήμια), από την ΕΣΔΑ και τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ, από διμερείς, πολυμερείς και διεθνείς συμβάσεις που έχει κυρώσει ή θα κυρώσει η Ελλάδα (Σύμβαση Πλαίσιο για την ΤΝ, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου). Η όποια αναθεωρητική πρωτοβουλία πρέπει να εναρμονίζει έξυπνα το Εθνικό Σύνταγμα με τη διεθνή έννομη τάξη, χωρίς βέβαια να αλλοιώνει το σκληρό αξιακό του πυρήνα, ώστε να αποφευχθεί η θραύση του εθνικού θεσμικού πλαισίου και η διεθνής απομόνωση της Ελλάδας.

• Μετά την ολοκλήρωση της εσωτερικής διαβούλευσης με την Κοινοβουλευτική μας Ομάδα, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους για τις πολλές και ενδιαφέρουσες προτάσεις που κατέθεσαν. Επιχειρώντας μεθοδολογικά μια κατηγοριοποίηση αυτών των προτάσεων, θα έλεγα ότι οι προτάσεις που διαμορφώνουμε διακρίνονται σε 4 βασικές ομάδες:

α) Οι ταυτοτικές διατάξεις διαμορφώνουν το Πολιτιστικό Σύνταγμα της Ελλάδας προστατεύοντας τον σκληρό αξιακό πυρήνα της εθνικής και πολιτιστικής μας ταυτότητας.
β) ΟΙ κοινωνικές διαμορφώνουν το Κοινωνικό Σύνταγμα,
γ) Οι θεσμικές πού εκσυγχρονίζουν το Θεσμικό Σύνταγμα ενισχύοντας την Αρχή των Ελέγχων και των Ισορροπιών (Checks and Balances) και
δ) οι αναπτυξιακές που οριοθετούν το Οικονομικό Σύνταγμα.

Α) ΤΑΥΤΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ – ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

• Οι ταυτοτικές διατάξεις διαμορφώνουν το Πολιτιστικό Σύνταγμα της Ελλάδας προστατεύοντας τον σκληρό αξιακό πυρήνα της εθνικής και πολιτιστικής μας ταυτότητας. Τέτοιες προτάσεις θεωρούνται:

⁃ Η συνταγματική προστασία της Ελληνικής Σημαίας ως διαχρονικό σύμβολο του έθνους και του πολιτισμού μας άρθρο 16 παρ. 2Α.

⁃ Η προστασία της Ελληνικής γλώσσας στο άρθρο 16 παρ. 2Β ως φορέα του ελληνικού πολιτισμού και της εθνικής κληρονομιάς, αλλά και ως ζωντανό δεσμό με τον Οικουμενικό Ελληνισμό.

⁃ Η εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης με τρόπο που να συμβάλλει στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου θεσμοθετείται ως νέο άρθρο 5Β. Υιοθετούνται όλες οι Αρχές που προβλέπονται για το ΑΙ από τη Σύμβαση Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Προτείνεται η δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής αναφοράς, όπως άλλωστε προβλέπει και το ΑΙ Act της ΕΕ με στόχο να προστατεύονται από την Πολιτεία ως αγώγιμα, όλα τα δικαιώματα του ανθρώπου και η δημοκρατία μας που αποτελούν το σκληρό αξιακό πυρήνα του ανθρωποκεντρικού δυτικού πολιτισμού από τις ενδεχόμενες απειλές και τους αδιόρατους κινδύνους που φέρνει μαζί της η εφαρμογή της ΤΝ, της συνθετικής βιολογίας και της ρομποτικής.

Β) ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

• Οι κοινωνικές διατάξεις εδραιώνουν το Κοινωνικό Σύνταγμα που η λειτουργία του θωρακίζει την κοινωνική δικαιοσύνη, εγγυάται την ισότητα των ευκαιριών και ενισχύει την κοινωνική κινητικότητα. Προτάσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε αυτά είναι:

⁃ Η επέκταση της ελάχιστης υποχρεωτικής εκπαίδευσης από τα 9 στα 11 χρόνια και κυρίως η απελευθέρωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και η θέσπιση του Μη Κρατικού Μη Κερδοσκοπικού ή Ιδιωτικού Πανεπιστημίου με την αναθεώρηση του άρθρου 16 που διευρύνει το πεδίο ελευθερίας επιλογών των νέων Ελλήνων, εγγυάται την ισότητα ευκαιριών για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να φοιτήσουν στο εξωτερικό ή όσους δεν μπόρεσαν να σπουδάσουν λόγω δυσκολιών στα νεανικά τους χρόνια και ενισχύει την κοινωνική κινητικότητα καθιστώντας ΔΙΑ ΒΙΟΥ την εκπαίδευση σε ανώτατο επίπεδο.

⁃ Στο άρθρο 21 παρ. 3 και 4 προβλέπεται η διαγενεακή δικαιοσύνη και αλληλεγγύη ως βάση για μια ανθρωποκεντρική κοινωνία συνοχής. Αναγκαία καθίσταται και η μέριμνα για προσιτή στέγη, πολιτική απαραίτητη για τη στήριξη της Οικογένειας.

⁃ Συμπλήρωση του άρθρου 24 παρ. 1 με στόχο την προστασία του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, τη σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων, την αποκατάσταση των δημόσιων και ιδιωτικών δασών που καταστράφηκαν, την προστασία του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση, διότι το περιβάλλον ανήκει σε όλους και συνδέεται όχι μόνο με την επιβίωση αλλά και την ποιότητα ζωής.

Γ) ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ – ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΕΛΕΓΧΩΝ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΩΝ

• Οι θεσμικές αλλαγές που προτείνουμε επιδιώκουν να αποκαταστήσουν την Αρχή των Ελέγχων και των Ισορροπιών της Δημοκρατίας μας, διορθώνοντας στρεβλώσεις του παρελθόντος και συμβάλλοντας στην μετάβαση σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό θεσμικό περιβάλλον. Συγκεκριμένα:

⁃ Προτείνουμε την επανεξέταση του άρθρου 29 του Συντάγματος με την πρόβλεψη επιφύλαξης νόμου που θα ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και δημοκρατικής εσωτερικής λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων, γιατί πιστεύουμε ότι περισσότερη εσωτερική δημοκρατία στα κόμματα, θα σημάνει καλύτερη δημοκρατία των κομμάτων. Η συνεχής και όχι μόνο η κατ’αρχήν παρακολούθηση της λειτουργίας των δημοκρατικών αρχών και κανόνων μέσα στα κόμματα από το ΑΕΔ κατά το άρθρο 100, θα μας επιτρέψει ως Δημοκρατική Πολιτεία να παρακολουθούμε καλύτερα και να αντιμετωπίζουμε πληρέστερα αντιδημοκρατικές αποκλίσεις σαν αυτές που ζήσαμε με το φαινόμενο της Χρυσής Αυγής, κρίνοντας διαρκώς τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής ενός κόμματος στις εκλογές.

⁃ Θα εκσυγχρόνιζε σημαντικά το Σύνταγμα μας η επαναδιατύπωση των άρθρων 14 και 15 για την ελευθερία του τύπου, της ραδιοτηλεόρασης και του διαδικτύου και η προστασία του δημοσιογράφου έναντι του εργοδότη του.

⁃ Στο άρθρο 30 προτείνεται μία εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με μεταβατική διάταξη για τον υπηρετούντα πρόεδρο.

⁃ Καταργείται η συχνά υποκριτική επίκληση σοβαρού εθνικού θέματος για τη διάλυση της Βουλής, η οποία μπορεί στο εξής να διαλύεται με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής. Άρθρο 41 παρ. 2, 5

⁃ Στο Άρθρο 44 παρ. 2 εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.

⁃ Άρθρο 51 παρ. 4 Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.

⁃ Άρθρο 54 παρ. 1, 3 Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας. Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.

⁃ Στο άρθρο 55 παρ. 1 Προτείνεται το δικαίωμα εκλέγεσθαι στα 21 με αναστολή υποχρέωσης στράτευσης για όσο χρόνο διαρκεί η βουλευτική ιδιότητα.

⁃ Στα άρθρα 56, 57 προτείνεται η κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία 2/3.

⁃ Στο άρθρο 60 εισηγούμαστε τη θεσμική θωράκιση του ρόλου του Βουλευτή και σε συνταγματικό επίπεδο, προκειμένου να ξανατονώσουμε τον νομοθετικό ρόλο(πρόταση νόμου), τον ελεγκτικό ρόλο(κοινοβουλευτικός έλεγχος) και το διαμεσολαβητικό ρόλο του Βουλευτή (επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια) που αναφέρεται και στον κανονισμό της Βουλής. Καθίσταται συνταγματική υποχρέωση των Υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο των Βουλευτών καθώς επίσης καθίσταται υποχρεωτική η συστηματική επικοινωνία του Βουλευτή με την εκλογική του περιφέρεια και η διαφανής δημόσια μεταφορά των δίκαιων συλλογικών ή ατομικών ζητημάτων προς την εκτελεστική εξουσία δια του κοινοβουλίου.

⁃ Στο άρθρο 73 παρ. 1 καθίσταται συνταγματική υποχρέωση να τηρούνται οι βασικές αρχές καλής νομοθέτησης. Απαιτείται πριν την ψήφιση των σχεδίων νόμου να προηγείται επαρκής προνομοθετική διαβούλευση, αξιολόγηση της εφαρμογής του νόμου και μέτρα κωδικοποίησης της νομοθεσίας.

⁃ Ετέθη προς συζήτηση το θέμα του άρθρου 81 παρ. 2 για το ασυμβίβαστο Βουλευτή/Υπουργού , της προσωρινής αναπλήρωσης Βουλευτή και η δυνατότητα διορισμού Αντιπροέδρων του Υπουργικού Συμβουλίου και μη Υπουργών, προκαλώντας ήδη έντονους προβληματισμούς διαφορετικών κατευθύνσεων.

⁃ Η Κυβέρνηση πρέπει να ακολουθεί κανόνες καλής κυβερνητικής λειτουργίας γι’αυτό θεσπίζεται στο άρθρο 82 παρ. 5 «Το Υπουργικό Συμβούλιο ψηφίζει το Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής πολιτικής της επόμενης διετίας, το οποίο δημοσιοποιείται»

⁃ Η ευθύνη των Υπουργών κατά το άρθρο 86; Σαφώς και πρέπει να το επαναξιολογήσουμε. Έχουμε χρέος να ισορροπήσουμε από τη μια ανάμεσα στην απόλυτη ατιμωρησία των πολιτικών που γεννά την αλαζονεία της εξουσίας και την απέχθεια στους πολίτες για τα κοινά, κατάσταση που ενισχύει τους ακτιβισμούς και τα άκρα και από την άλλη στην απόλυτη τιμωρητικότητα που οδηγεί εύκολα, όπως δείχνει η ιστορία μας, στην ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής, στη συκοφάντηση των αντιπάλων, στην έξαρση των πολιτικών παθών και μερικές φορές στην παράδοση ευσυνείδητων πολιτικών ως βορά στα διαπλεκόμενα συμφέροντα. Είναι σαφές ότι πρέπει να ενισχυθεί ο έλεγχος της δικαστικής εξουσίας. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα, ότι θα ακυρωθεί πλήρως η ασπίδα του κοινοβουλίου; Ο Υπουργός που παίρνει αποφάσεις και λύνει προβλήματα είναι συνήθως αυτός που εκτίθεται σε κινδύνους. Αυτός που δεν υπογράφει, όχι μόνο δεν κινδυνεύει, αλλά συνήθως είναι και πιο δημοφιλής. Το κόστος όμως των Μη Αποφάσεων στην Ελλάδα είναι τριπλάσιο από το κόστος των κακών αποφάσεων. Γι’ αυτό προτείνεται ως βάση για συζήτηση στο άρθρο 86 παρ. 2 το εξής: Καταργείται το «αμελλητί» και η αρμοδιότητα της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. Η Προκαταρκτική εξέταση διενεργείται από Εισαγγελέα Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης από Εισαγγελέα Αρείου Πάγου. Εναλλακτικά θα μπορούσε η προαξιολόγηση ποινικής ευθύνης Υπουργών να γίνεται από μεικτό δικαστικό-πολιτικό όργανο. Η άσκηση δίωξης θα γίνεται με απόφαση Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.

⁃ Για το άρθρο 89 παρ. 3 προτείνεται να επιτρέπεται βάσει εκτελεστικού νόμου η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής. Δεν επιτρέπεται όμως η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση, η τοποθέτησή τους σε πολιτικές θέσεις ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.

⁃ Για την επιλογή ηγεσίας στη Δικαιοσύνη κατά το άρθρο 90 παρ. 5 είναι βέβαιο ότι χρειάζεται πιο ουσιαστική συμμετοχή των δικαστών και μια πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας τους. Προσωπικά όμως πιστεύω ότι καμία εξουσία δεν μπορεί να είναι απόλυτη και αυτεξούσια, διότι αυτό θα τίναζε στον αέρα την Αρχή των Ελέγχων και των Ισορροπιών. Όπως η κυβέρνηση λογοδοτεί στη Βουλή και η Βουλή λογοδοτεί στο Λαό, έτσι θα πρέπει και η Δικαιοσύνη να λογοδοτεί κάπου, χωρίς όμως αυτό να επηρεάζει την επί της ουσίας κρίση της. Εδώ θα μου επιτρέψετε θα θέσω και κάποια ζητήματα προς προβληματισμό πχ πως βλέπετε το Θεσμό του Μισθοδικείου, πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι τα ΠΟΘΕΝ ΕΣΧΕΣ των δικαστών δεν δημοσιοποιούνται, πώς αντιμετωπίζετε το ενδεχόμενο ενός ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ με συγκεκριμένες αρμοδιότητες και σύνθεση που δεν θα αποτελείται μόνο από δικαστές αλλά και από άλλες προσωπικότητες; Η πρόταση στην οποία καταλήγουμε να συζητήσουμε είναι η εξής: Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ εξουσία λειτουργεί ανεξάρτητα, αυτοαξιολογείται εσωτερικά και στα υψηλά κλιμάκια αξιολογείται από την Κυβέρνηση. Η μεταφορά της αρμοδιότητας στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής πιθανότατα θα ήταν πάλι απόφαση της πλειοψηφίας. Αυτό που θα μπορούσε να υιοθετηθεί είναι η δεσμευτική επιλογή από την Κυβέρνηση ή την Επιτροπή Θεσμών από δεσμευτική λίστα 3 δικαστών που θα πρότεινε η Ολομέλεια του κάθε Δικαστηρίου.

⁃ Στο άρθρο 93 παρ. 3, 5 θα μπορούσαν να τεθούν θέματα ψηφιακής δίκης ή εναλλακτικών μεθόδων επίλυσης διαφορών

⁃ Κορυφαίας σημασίας είναι η απόφαση μας αν θα ανοίξουμε θέμα Συνταγματικού Δικαστηρίου στο άρθρο 100 παρ. 2 που δεν θα αποτελείται μόνο από δικαστές ή αν θα προχωρήσουμε με την αναμόρφωση των αρμοδιοτήτων του υφιστάμενου ΑΕΔ. Αν παραμείνουμε στο ΑΕΔ, που θεωρείται πιθανότερο προτείνεται : Σύνθεση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου με τριετή θητεία, αποτελούμενου από εννέα δικαστές (τους 3 Προέδρους των Ανωτάτων Δικαστηρίων, από 2 δικαστές εκλεγόμενους από τις Ολομέλειες ΣτΕ και ΑΠ, 2 τακτικούς Καθηγητές Νομικής που επιλέγονται από τα λοιπά μέλη). Αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο για ψηφισμένο νομοσχέδιο εκτός από εκείνα που αφορούν αποκλειστικά κύρωση διεθνών συνθηκών, μετά από αίτημα του ΠτΔ, του ΠΘ ή της Βουλής (έως δύο φορές σε κάθε σύνοδο). Η απόφαση περί αντισυνταγματικότητας ή αντίθεσης προς το ενωσιακό δίκαιο κωλύει την έκδοση του νόμου. Η απόφαση περί συνταγματικότητας δεσμεύει τα δικαστήρια μετά την έκδοση του νόμου.

⁃ Στο Αποκεντρωτικό σύστημα του άρθρου 101 παρ. 3, 5 εισηγούμαστε την κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής, είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα. Θεσμοθετούνται οι Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Στο άρθρο αυτό ή στο άρθρο 18 παρ. 4 θα μπορούσε να θεσπιστεί η φράση: «Το κράτος λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, τη δημογραφική ενίσχυση και την ανάπτυξη των οικισμών της Ελληνικής περιφέρειας.

⁃ Στο άρθρο 101A προτείνεται η επιλογή Προέδρων και Μελών Ανεξαρτήτων Αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο πρόεδρος της Συνόδου Πρυτάνεων και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ Α’ ή Β’ βαθμού.

⁃ Η συζήτηση του άρθρου 102 για τον Α και Β βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρέπει να ανοίξει σύμφωνα και με πρόταση της ΚΕΔΕ, ώστε « Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς και η ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων ή υποχρεώσεων να συνεπάγεται και τη διασφάλιση των πόρων που απαιτούνται για την άσκηση τους». Επίσης νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2). Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης στο πλαίσιο μιας φορολογικής αποκέντρωσης. Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία. Οι Πειθαρχικές ποινές αργίας ή έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου

⁃ Ως προς τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων στο 103 παρ. 4 πιστεύω ότι η επανίδρυση του κράτους δεν διατάσσεται. Απαιτεί έξυπνα οργανογράμματα, σαφή καθηκοντολόγια, διαρκή επιμόρφωση, σοβαρή και συνεχή αξιολόγηση με bentchmarkts. , κίνητρα με κριτήρια την αποτελεσματικότητα και το ήθος. Αυτά μπορεί να δίδονται ως κατεύθυνση από το Σύνταγμα, αλλά η υλοποίηση τους εξαρτάται από το νόμο και κυρίως από τη σωστή λειτουργία της διοίκησης. Το Σύνταγμα μπορεί να επαναπροσδιορίσει την έννοια της μονιμότητας. Νόμος όμως ορίζει τη διαδικασία, τα κριτήρια για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, τις επιβραβεύσεις και τις ποινές που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου. Η Αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων γίνεται με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του ΑΣΕΠ. Αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους, καθώς και από τους πολίτες προς όλους. Ο μισθός(πέραν του βασικού) συνδέεται με προσόντα και απόδοση.

Δ) ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ – ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

• Οι αναπτυξιακές διατάξεις που προτείνονται σέβονται τον ουδέτερο χαρακτήρα του Οικονομικού Συντάγματος, ωστόσο περιγράφουν και συμπληρώνουν την Κοινωνική Οικονομία της Αγοράς ως κοινώς αποδεκτή βάση του πρωτογενούς Ευρωπαϊκού Δικαίου.

⁃ Το σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στην Ανώτατη Εκπαίδευση με την αναθεώρηση του άρθρου 16 και τη θέσπιση Νομικού Προσώπου Ανώτατης Εκπαίδευσης ανήκει μεταξύ άλλων και στο Οικονομικό Σύνταγμα, διότι στοχεύει να καταστήσει την Ελλάδα από νησίδα εκπαιδευτικού απομονωτισμού, διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο. Επαναπατρίζοντας μέρος έστω των 53.000 εξόριστων Ελλήνων φοιτητών και άλλων τόσων διακεκριμένων ερευνητών και προσελκύοντας και ξένους, δημιουργεί νέα πηγή για το ΑΕΠ, νέες θέσεις εργασίας και φυσικά άμεσες ελληνικές και ξένες επενδύσεις στον τομέα της παιδείας και του πολιτισμού εισάγοντας την ελληνική οικονομία στη διεθνή εκπαιδευτική αγορά των 30 δις δολ το χρόνο, από την οποία τόσα χρόνια ήταν απούσα.

⁃ Στο άρθρο 17 και 18 μπορούμε να προστατέψουμε με σαφήνεια όχι μόνο την ιδιοκτησία αλλά και την περιουσία (μετοχές, ομόλογα, πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, εμπορικό σήμα), να προβλέψουμε αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση, να θεσμοθετήσουμε τη δυναμική πολεοδομία με τη μεταφορά συντελεστή δόμησης και να επιτρέψουμε την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς. Τέλος να θεσπίσουμε τη φράση «Το κράτος λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, τη δημογραφική ενίσχυση και την ανάπτυξη των οικισμών της Ελληνικής περιφέρειας»

⁃ Στο άρθρο 78 παρ. 2 καταργείται κάθε αναδρομική εφαρμογή φορολογικής επιβάρυνσης και προστίθεται η παράγραφος 6 σύμφωνα με την οποία «Νόμος μπορεί να παρέχει κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία επενδύσεις».

⁃ Στόχος του προϋπολογισμού κατά το άρθρο 79 είναι η διασφάλιση βιώσιμης δημοσιονομικής λειτουργίας. Υποχρέωση των φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό, είναι η κατάθεση και δημοσιοποίηση ετήσιου απολογισμού.

⁃ Το Οικονομικό Σύνταγμα της Ελλάδας είναι προσανατολισμένο στην Κοινωνική Οικονομία της Αγοράς, σέβεται τον ελεύθερο ανταγωνισμό προς όφελος των καταναλωτών, εγγυάται την κοινωνική κινητικότητα και επιδιώκει την κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη. Στοχεύει στην δημοσιονομική ισορροπία και στην οικολογική βιωσιμότητα που συνιστούν τους βασικούς πυλώνες της οικονομικής πολιτικής.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι

Έχουμε διδαχθεί από την ιστορία μας, ότι τα τελειότερα Σύνταγμα στα χέρια ασυνείδητων ή αδιάφορων λειτουργών απέτυχαν, ενώ ακόμα και ατελή Συντάγματα στα χέρια ευσυνείδητων λειτουργών λειτούργησαν τέλεια.

Σήμερα έχουμε μια σπάνια ευκαιρία, αξιοποιώντας την εμπειρία απανωτών κρίσεων που αντιμετωπίσαμε με επιτυχία, να σχεδιάσουμε τον νέο Πολιτειακό Χάρτη της Πατρίδας μας, υπερβαίνοντας μικροκομματικές διαφορές και πάθη και να επιβεβαιώσουμε για ακόμη μια φορά τον Ελληνικό Λαό ότι η Παράταξη μας, από τότε που την ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ταυτίστηκε πάντα με τις κορυφαίες επιλογές για το έθνος.

Σας ευχαριστώ

«Ένα σοκ στη ναυτιλία μεταφράζεται και σε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ», τόνισε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στα εγκαίνια της διεθνούς ναυτιλιακής έκθεσης «Ποσειδώνια 2026» στο Metropolitan Expo.

Ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι η ελληνόκτητη ναυτιλία αποτελεί εθνικό και ευρωπαϊκό κεφάλαιο, που πρέπει να διαφυλαχθεί. Ειδικά σε μία συγκυρία που αναδεικνύει έντονα όσο ποτέ τη στρατηγική και γεωπολιτική του σημασία – Ένας συντελεστής ισχύος που συνδέεται με την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία και της Ελλάδας και της Ευρώπης, καθιστώντας τη χώρα εμπορικό παίκτη με κομβικό ρόλο διεθνώς.

Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ακόμη πως «η καρδιά της παγκόσμιας ναυτοσύνης χτυπά σταθερά στην Ελλάδα. Πάντοτε πιστός ο κλάδος στην αποστολή να ενώνει και να τροφοδοτεί τον κόσμο, με την Ελλάδα στην κορυφή του. Αυτό για εμάς αποτελεί πηγή περηφάνιας και έμπνευσης, ότι οι Έλληνες μπορούν να πρωταγωνιστούν στις θάλασσες του πλανήτη».

«Όσον αφορά την ευρωπαϊκή ναυτιλία, τίποτα δεν μπορεί να γίνει για εμάς χωρίς εμάς. Ο ελληνικός στόλος είναι ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη», υπογράμμισε.

Επίσης, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι: «μπορεί τα ατσάλινα κοίτη να ταξιδεύουν στις πιο μακρινές θάλασσες, η ψυχή της ναυτιλίας όμως παραμένει γειωμένη σε τούτον εδώ τον τόπο. Η πολιτεία είναι δίπλα στη ναυτιλία όποτε χρειαστεί. Το έχουμε κάνει σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, αντιμετωπίζοντας εκκρεμότητες από το παρελθόν και είναι αυτή η συμμαχία που μας κάνει πιο ισχυρούς στις διεκδικήσεις μας».

Η συγκυρία αναδεικνύει πιο έντονα τη στρατηγική και γεωπολιτική Σημασία της ναυτιλίας. Όταν το κλείσιμο μιας και μόνο θαλάσσιας οδού, όπως τα στενά του Ορμούζ, αξίζει για να εκτοξεύσει τον πληθωρισμό και να οδηγήσει σε πραγματικές ελλείψεις ως προς τα καύσιμα και τα αγαθά.

«Η χώρα μας είναι σημαντικός παίκτης με κομβικό ρόλο διεθνώς, με ευθύνη, προστατεύει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη ζωή των ναυτικών» πρόσθεσε ο κ. Μητσοτάκης. Υπενθύμισε ότι η ελληνική πολιτεία αποφάσισε να συμμετέχει ενεργά στην επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ στην Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να μπορέσουμε έμπρακτα να προστατεύσουμε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. «Εκεί βρίσκεται η φρεγάτα ΨΑΡΑ με το antidrone σύστημα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ που μπορεί να αναχαιτίσει επιθέσεις» είπε. Σημείωσε δε ότι η χώρα μας διεκδικεί την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς των Στενών, να μην υπάρξουν διόδια και τα στενά να παραμείνουν διάδρομος ελεύθερης ναυσιπλοΐας. «Η Ελλάδα το θέμα θα το θέτει ξανά στο Συμβούλιο Ασφαλείας, έχουμε ξανά την Προεδρία τον Οκτώβριο».

Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε πως η «πράσινη μετάβαση είναι απαραίτητη αλλά όχι εις βάρος της ανταγωνιστικότητας της ναυτιλίας».

«Είμαι αισιόδοξος ότι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες θα συνεχίσουν να κυριαρχούν στους ωκεανούς για πολλούς αιώνες», επεσήμανε ο πρωθυπουργός, προσθέτοντας ότι: «μπορεί να είμαστε σε τέλεια καταιγίδα, όμως η διορατικότητα ο ρεαλισμός και η τόλμη που έφεραν τη ναυτιλία στην κορυφή θα συνεχίσουν να είναι τα μεγάλα όπλα απέναντι στις προκλήσεις που έρχονται. Η ελληνική πολιτεία θα παραμείνει σύμμαχος και αρωγός για την ελληνική ναυτιλία. Αντιμετωπίζοντας τη ναυτιλία ως ένα μοναδικό, παγκόσμιας εμβέλειας στρατηγικό πλεονέκτημα για την πατρίδα μας».

Μετά την ομιλία του ο κ. Μητσοτάκης περιηγήθηκε στα περίπτερα της έκθεσης με την πρόεδρο της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, κ. Μελίνα Τραυλού. Ανάμεσα στα περίπτερα που επισκέφθηκε ήταν και αυτό της κινεζικής Cosco, όπου του δώσανε δώρο ένα λούτρινο πάντα.

Από τη μεριά της η κ. Τραυλού ευχαρίστησε τον πρωθυπουργό, ο οποίος, όπως δήλωσε η ίδια, αναγνωρίζει έμπρακτα τη ναυτιλία των Ελλήνων ως εθνικό κεφάλαιο τόσο στην οικονομική όσο και στην ανθρωπιστική του διάσταση αλλά και ως παγκόσμιο γεωπολιτικό πλεονέκτημα της πατρίδας μας.

Μελίνα Τραυλού: «Η προστασία της ναυτιλίας είναι παγκόσμια ευθύνη»

Ισχυρό μήνυμα υπέρ της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, της ασφάλειας των ναυτικών και μιας ρεαλιστικής πράσινης μετάβασης έστειλε η Μελίνα Τραυλού από το βήμα των Ποσειδωνίων 2026. Η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών υπογράμμισε ότι η ναυτιλία δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη οικονομικό κλάδο, αλλά βασικό πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας και της ευημερίας των λαών.

«Όταν παρεμποδίζεται η ναυτιλία, δεν διαταράσσεται απλώς ένας κλάδος· διαταράσσεται η ίδια η λειτουργία του κόσμου», τόνισε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η στοχοποίηση του κλάδου δεν συμβάλλει στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων.

Αναφερόμενη στις γεωπολιτικές εντάσεις και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα πληρώματα, η κ. Τραυλού επεσήμανε ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη σταθερότητα και το διεθνές εμπόριο. «Οι θαλάσσιοι δρόμοι δεν είναι απλώς διαδρομές, αλλά οι αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι άνθρωποι της θάλασσας δεν πρέπει ποτέ να εργάζονται υπό συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους.

Παράλληλα, χαρακτήρισε τη ναυτιλία «αόρατη εγγυήτρια δύναμη της ευημερίας των λαών», υποστηρίζοντας ότι ο κλάδος πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα των πολιτικών αποφάσεων των κρατών και όχι μόνο όταν ξεσπούν κρίσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ευρωπαϊκή πολιτική για την ανταγωνιστικότητα της ναυτιλίας και στη μεγάλη πρόκληση της απανθρακοποίησης. Όπως ανέφερε, η ναυτιλία διαθέτει ήδη το χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα μεταξύ των μέσων μαζικής μεταφοράς εμπορευμάτων, ωστόσο συγκαταλέγεται στους δυσκολότερους τομείς όσον αφορά την πλήρη απανθρακοποίησή της.

Η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών υποστήριξε ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να βασίζεται στην τεχνολογική εφικτότητα, την οικονομική βιωσιμότητα και τον παγκόσμιο συντονισμό. Διαφορετικά, προειδοποίησε, υπάρχει κίνδυνος να αυξηθεί το κόστος σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα χωρίς να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα περιβαλλοντικά αποτελέσματα.

Κλείνοντας την ομιλία της, η Μελίνα Τραυλού τόνισε ότι χωρίς ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν μπορεί να υπάρξει παγκόσμια ευημερία, χωρίς ασφαλείς θαλάσσιες οδούς δεν μπορεί να υπάρξει ασφαλές εμπόριο και χωρίς ρεαλισμό δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη πράσινη μετάβαση. «Η προστασία της ναυτιλίας δεν είναι απλώς λειτουργική ανάγκη του διεθνούς εμπορίου. Είναι παγκόσμια ευθύνη, κοινή ευθύνη όλων μας», κατέληξε.

Μιλώντας από το βήμα, ο επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας ανέφερε: «Η Ελλάδα και ο Πειραιάς είναι η Σίλικον Βάλεϊ της παγκόσμιας ναυτιλίας αλλά πρέπει να μιλήσουμε και για τις προκλήσεις. Ο πόλεμος εισέρχεται στον τέταρτο μήνα, υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος να θεωρήσουμε το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ νέα κανονικότητα. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Δεκάδες χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι πηγαίνοντας εκεί να κάνουν τη δουλειά τους. Η ασφάλεια των ναυτικών μας πρέπει να είναι και η απόλυτη προτεραιότητα της ΕΕ. Απαιτείται ακόμα μεγαλύτερη κινητοποίηση και διάλογος με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και ειδικά με το Ιράν. Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε περιορισμούς διέλευσης, ντε φάκτο διόδια ή πρακτικές εξαναγκασμού σε διεθνή ύδατα. Αν υποχωρήσουμε σήμερα θα αποδεχθούμε σήμερα ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο. Χωρίς πλοία, χωρίς λιμάνια δεν υπάρχει ανταγωνιστική Ευρώπη».

Νικόλας Μαρτίνος -Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος: Η ναυτιλία ανάμεσα στην ανθεκτικότητα και τον ανθρώπινο παράγοντα

Νωρίτερα, από το βήμα των Ποσειδωνίων, δύο κορυφαίοι εκπρόσωποι της ελληνικής ναυτιλίας, ο Νικόλας Μαρτίνος της Thenamaris και ο Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος της ΕΝSOFI, εκπροσωπώντας και την οικογενειακή ναυτιλιακή εταιρεία Costamare κατέθεσαν τις δικές τους οπτικές για το παρόν και το μέλλον του κλάδου.

Ο κ. Μαρτίνος εστίασε στις ισχυρές επιδόσεις των τελευταίων ετών, επισημαίνοντας ωστόσο ότι αυτές διαμορφώνονται μέσα σε ένα σύνθετο και συχνά ασταθές διεθνές περιβάλλον, όπου οι συγκρούσεις, οι ενεργειακές ανακατατάξεις και οι ρυθμιστικές εξελίξεις δημιουργούν νέες προκλήσεις. Από την πλευρά του, ο κ. Κωνσταντακόπουλος ανέδειξε τη σημασία των σχέσεων εμπιστοσύνης και της συνέχειας, υπογραμμίζοντας ότι, παρά την πολυπλοκότητα και το μέγεθος της ναυτιλιακής βιομηχανίας, στο επίκεντρό της παραμένουν οι άνθρωποι και οι δεσμοί που χτίζονται στον χρόνο. Οι παρεμβάσεις τους ανέδειξαν δύο συμπληρωματικές διαστάσεις της σύγχρονης ναυτιλίας: από τη μία την ανάγκη για στρατηγική προσαρμογή σε ένα αβέβαιο διεθνές σκηνικό και από την άλλη τη διατήρηση των αξιών που αποτελούν τη βάση της διαχρονικής επιτυχίας του ελληνικού ναυτιλιακού οικοσυστήματος.

Θλίψη σκόρπισε η είδηση του θανάτου του πρώην ποδοσφαιριστή, Μάριου Οικονόμου.

Η ανακοίνωση του Ερασιτέχνη ΠΑΣ:

«Σήμερα η οικογένεια του ΠΑΣ Γιάννινα πενθεί. Ο Μάριος Οικονόμου , ένα παιδί που κέρδισε την αγάπη και τον σεβασμό όλων μας, έφυγε πρόωρα από κοντά μας. Περάσαμε μαζί στιγμές χαράς, προσπάθειας αγώνα. Πάντα με χαμόγελο, πάντα με καλοσύνη».

Μία φωτογραφία στην οποία εμφανίζεται με τραύματα στο πρόσωπο δημοσίευσε στα social media o Γιώργος Μαζωνάκης, προκαλώντας ανησυχία στους θαυμαστές του. Ο τραγουδιστής κοιτάζει τον φωτογραφικό φακό, ενώ φαίνεται να έχει χτυπήσει στο αριστερό του μάτι και κάτω από αυτό έχει τοποθετηθεί ένα τισόρο.

«Για τόσα δάκρυα που δεν στέγνωσαν με τον χρόνο», έγραψε ο Γιώργος Μαζωνάκης στη λεζάντα του στιγμιότυπου που ανάρτησε στον λογαριασμό του στο Instagram, χωρίς να εξηγεί όμως πώς προκλήθηκαν οι τραυματισμοί.

Μερικές φορές εύχεται κανείς να μπορούσε να πατήσει ένα κουμπί και να κάνει undo, όπως συμβαίνει στους υπολογιστές. Μία από αυτές τις φορές είναι και η τρέχουσα για τους Βρετανούς, οι οποίοι καθώς φαίνεται κάνουν… δεύτερες σκέψεις για το Brexit, ακριβώς δέκα χρόνια από τότε που ψήφισαν «Leave». Σήμερα, με τις συνέπειες της εξόδου από την Ε.Ε. να είναι αισθητές στο πετσί του μέσου Βρετανού και όχι μόνο, το κύριο θέμα συζήτησης στην πολιτική κρίση που έχει ξεσπάσει είναι το Brexit. «Ενα καταστροφικό λάθος», χαρακτήρισε την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση ο παραιτηθείς υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ζητώντας την αντικατάσταση του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ και ανοίγοντας τον εμφύλιο στους Εργατικούς με αλληλοκατηγορίες για πολιτική αυτοκτονία και επαναδιατυπώσεις αιτημάτων επανασύνδεσης με την ευρω-οικογένεια.

Ο -δημοφιλής- δήμαρχος του Μάντσεστερ Αντι Μπέρναμ βλέπει ότι η αμφισβήτηση του Brexit ανοίγει τον δρόμο προς το Κοινοβούλιο, καθώς ο Νάιτζελ Φαράζ και το Reform UK καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο σε πρώην προπύργια του Brexit. Και βλέπει παραπάνω από το 50% των Βρετανών, στη δημοσκόπηση της More in Common, να δηλώνει ότι σήμερα θα ψήφιζε υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Τι πήγε στραβά, λοιπόν;

Ολα! Αλλωστε και ο Στάρμερ είχε παραδεχθεί σε ανύποπτο χρόνο ότι «το Brexit έπληξε σημαντικά την οικονομία μας». Το κόστος του διαζυγίου εκτιμάται μεταξύ 180 και 240 δισ. στερλινών για τη βρετανική οικονομία. Σύμφωνα με έρευνες, κάθε Βρετανός έχασε τουλάχιστον 21.000 ευρώ από την ώρα του διαζυγίου και μετά, ή χάνει μεταξύ 2.000 και 3.400 λιρών τον χρόνο, με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ να είναι κατά 6% χαμηλότερο απ’ ό,τι θα ήταν εάν έμενε στην ευρω-οικογένεια. Οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 12% με 18%, δύο εκατομμύρια θέσεις εργασίας χάθηκαν, το εμπόριο μειώθηκε κατά 15%, οι φόροι αυξήθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο μετά το 1945 και η παραγωγικότητα κατέρρευσε. Με αυτά να είναι μόνο ένα κομμάτι των συνεπειών του Brexit, το λέει κανείς και καταστροφή…

Αγορά ακινήτων

Τα κτίρια-φαντάσματα του Σίτι και το σιωπηλό crash στα οικιστικά

Στο πολύβουο Σίτι του Λονδίνου, η εικόνα δεν είναι ακριβώς όπως ήταν παλιά. Σε αντίθεση με τα μοντέρνα και τα νεόκτιστα, τα μεγαλύτερης ηλικίας επαγγελματικά ακίνητα δεν είναι τόσο δημοφιλή. Πολλά από αυτά στέκουν ερειπωμένα και σιωπηλά, σαν φαντάσματα της παλιάς τους αίγλης. Μετά το δημοψήφισμα, περισσότερες από 440 φίρμες σχετικές με τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την οικονομία μετακόμισαν κάποιες από τις υπηρεσίες τους από το μέχρι τότε οικονομικό κέντρο της Γηραιάς Ηπείρου στην Ε.Ε. Μαζί τους, πήραν περισσότερα από 900 δισ. λίρες σε τραπεζικά assets, όπως επενδυτικά χαρτοφυλάκια, επιχειρηματικά δάνεια και cash reserves, που αποτιμώνται περίπου στο 10% του τραπεζικού συστήματος του Ηνωμένου Βασιλείου.Συνεπεία τούτου, η αγορά επαγγελματικών ακινήτων και κυρίως η αγορά των γραφείων στο οικονομικό κέντρο του Λονδίνου, το Σίτι, κατέρρευσε, αφού μειώνονταν οι εταιρείες ή οι υπηρεσίες που έδρευαν εκεί και φυσικά οι εργαζόμενοί τους.

Με τη γλώσσα των αριθμών, σύμφωνα με στοιχεία της Savills Plc, τον Μάρτιο του 2017 οι επενδύσεις σε κτίρια γραφείων και γραφεία στο Λονδίνο έπεσαν κατά 17% στα 15,9 δισ. λίρες. Για το έτος που πέρασε, ωστόσο, σύμφωνα με έρευνα της Colliers, οι επενδύσεις σε γραφεία στο Λονδίνο έφτασαν τα 9,47 δισ. λίρες και μάλιστα αυξημένες κατά 52% σε σχέση με τα 6,21 δισ. του 2024!

Στο μεταξύ στο «στραβό κλήμα» του Brexit και της φυγής εταιρειών του χρηματοπιστωτικού τομέα, προστέθηκε και ο «γάιδαρος» που έδωσε τη χαριστική βολή στο εμπορικό real estate του Σίτι: ο λόγος για την πανδημία του κορωνοϊού από την οποία η πόλη δεν έχει ακόμα επανέλθει, αφού τα γραφεία που είναι πιασμένα αποτελούν μόνο το 37% του αριθμού των προ-πανδημικών επιπέδων (55% στο Σίτι). Οι ιδιοκτήτες των ακινήτων που δεν πληρούν τα κριτήρια των πιο μοντέρνων κτιρίων τα οποία προτιμώνται για γραφεία (π.χ. βιοκλιματικά, χαμηλή κατανάλωση ενέργειας) βλέπουν τη ζήτηση γι’ αυτά να έχει μηδενίσει, μέχρι να αποφασίσουν ή να μπορέσουν να προβούν σε ανακαινίσεις που θα προσελκύσουν νέους ενδιαφερόμενους.

Υποθηκευμένα σπιτια

Διαφορετική είναι η κατάρρευση που έφερε στην αγορά των οικιστικών ακινήτων το Brexit. Εδώ συμβαίνει αυτό που οι Βρετανοί οικονομολόγοι ονομάζουν «silent crash», δηλαδή σιωπηλή κατάρρευση. Οπως εξηγούν, καθώς τα 2/3 των ενήλικων Βρετανών είναι ιδιοκτήτες κατοικιών και η συντριπτική πλειοψηφία (εικάζεται περί το 90%) αυτών των κατοικιών είναι υποθηκευμένα ακίνητα σε τράπεζες, η κυβέρνηση της χώρας θα κάνει το παν για να στηρίξει την αγορά, ή να την κάνει να φαίνεται υγιής. Και αυτό γιατί εάν καταρρεύσει η αγορά του οικιστικού real estate, θα συμπαρασύρει μαζί της και το τραπεζικό σύστημα.

Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Η ζήτηση για οικιστικά ακίνητα και ειδικά διαμερίσματα στο Λονδίνο είναι τόσο χαμηλή που οι τιμές καταρρέουν, με τους ιδιοκτήτες να κάνουν προσφορές και εκπτώσεις μέχρι και 100.000 λιρών εν μια νυκτί, ενώ η οικοδομή στον τομέα των κατοικιών καταρρέει κατά 84% σε επίπεδο δεκαετίας, ακριβώς λόγω της σχεδόν μηδενικής ζήτησης!

Από την ημέρα του Brexit μέχρι σήμερα, η αγορά οικιστικών ακινήτων κλυδωνίζεται. Χαρακτηριστική είναι η εικόνα του Λονδίνου, όπου κεντρικές, διάσημες γειτονιές του όπως το Κένσινγκτον, το Γουέστμινστερ και το Τσέλσι βλέπουν τις τιμές των κατοικιών σε ελεύθερη πτώση, ή έστω σε λιμνάζοντα νερά. Για παράδειγμα, στο Κένσινγκτον και το Τσέλσι, οι τιμές το 2025 έπεσαν στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2013, μετά από μια πτώση 15% την αμέσως προηγούμενη χρονιά.

Σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο σήμερα, όπως σημειώνουν οικονομικοί αναλυτές (π.χ. ratio analytics), τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα, αφού οι πραγματικές τιμές των ακινήτων βρίσκονται ήδη στο χαμηλότερο σημείο της τελευταίας 20ετίας και έχουν πτωτική τάση. Ενα ακίνητο μέσης αξίας 370.000 λιρών το 2006, ενώ είχε περίπου την ίδια τιμή το 2016, όταν αποφασιζόταν το Brexit, σήμερα πωλείται λιγότερο από 270.000. Ή, για την ακρίβεια, δεν πωλείται, αφού η ζήτηση έχει σχεδόν μηδενιστεί, όπως σημειώνουν τοπικοί παράγοντες του real estate, με αποτέλεσμα να βλέπουμε αγοραπωλησίες ακινήτων αξίας άνω του εκατομμυρίου, προ δεκαετίας, με την τιμή τους μειωμένη κατά 60%!

Το βαρέλι δεν έχει πάτο, καθώς φαίνεται, αφού στο Λονδίνο οι τιμές των κατοικιών καταγράφουν διαρκή πτώση τους τελευταίους επτά μήνες, με τη μεγαλύτερη (τεράστια) ζημιά να υπόκεινται οι μέχρι πρότινος περιζήτητες πολυτελείς περιοχές. Ετσι, φέτος οι τιμές των κατοικιών μειώθηκαν περισσότερο από 12% στο Γουέστμινστερ, το οποίο περιλαμβάνει περιζήτητες περιοχές όπως το Μέιφερ και το Νάιτσμπριτζ, και κατά 11% στο Κένσινγκτον και το Τσέλσι. Σε ετήσια βάση, η μέση τιμή των κατοικιών στην πρωτεύουσα έπεσε κατά 3,3%, στις 542.000 λίρες το έτος, έως τον Φεβρουάριο, σε σύγκριση με ετήσια πτώση 1,9% τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία (ONS).

Οι τιμές στην κορυφαία κατηγορία της αγοράς ακινήτων του Λονδίνου φαίνεται να έχουν πληγεί ιδιαίτερα, με περιοχές υψηλής ζήτησης όπως το Γουέστμινστερ, το Κένσινγκτον, το Κάμντεν και το Χάμερσμιθ να σημειώνουν τεράστιες πτώσεις στις αξίες. Περισσότερο από το ήμισυ (53%) των ατόμων με υψηλή καθαρή θέση ανησυχούν για το μέλλον της κύριας κατοικίας τους, σύμφωνα με τον τελευταίο Δείκτη Πλούτου Saltus.

Την περασμένη εβδομάδα, η City AM αποκάλυψε ότι η αγορά πολυτελών κατοικιών του Λονδίνου υπέστη τη μεγαλύτερη πτώση της τελευταίας δεκαετίας, καθώς οι πωλήσεις ακινήτων υψηλής κατηγορίας σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση, 37% σε ετήσια βάση.

Για τον μέσο εργαζόμενο του Λονδίνου, οι τιμές των διαμερισμάτων βρίσκονται πλέον κάτω από το εννιαπλάσιο των ετήσιων αποδοχών του, το πιο προσιτό επίπεδο των τελευταίων 12 ετών, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg. Σε πραγματικούς όρους, τα διαμερίσματα στην πρωτεύουσα είναι 22% φθηνότερα απ’ ό,τι πριν το Brexit.

To 2017, το κόστος ενός διαμερίσματος στο Λονδίνο ήταν πάνω από 12 φορές τα μέσα ετήσια εισοδήματα των εργαζομένων, παρόλο που οι εργαζόμενοι στην πρωτεύουσα λαμβάνουν σημαντικά υψηλότερους μισθούς σε σύγκριση με το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο. Για «τέλεια καταιγίδα» στην αγορά κατοικιών του Λονδίνου κάνει λόγο ο δήμαρχος της πόλης Σαντίκ Καν, περιγράφοντάς τη ως «τη συνέχεια των συνεπειών του Brexit», στο οποίο αποδίδει και την επιβράδυνση της οικοδομής, λόγω της έλλειψης εργατών, του disruption της εφοδιαστικής αλυσίδας και του κόστους των οικοδομικών υλικών.

Επενδυτές πουθενά

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι πραγματικές τιμές των στεγαστικών ακινήτων έχουν πέσει πάνω από 20% από την εποχή του peak τους. Από πέρυσι, μάλιστα, καθώς οι αγοραστές κατοικιών γίνονται όλο και πιο… σπάνιοι, την κτηματαγορά έχει καταλάβει ένα κύμα εκπτώσεων, με μειώσεις τιμών μέχρι και κατά 100.000 λίρες εν μια νυκτί! Αυτό για κάποιους είναι ένα σημάδι κατάρρευσης της αγοράς ή απελπισίας των πωλητών.

Παρά τις «εκπτώσεις», ωστόσο, οι επενδυτές δεν φαίνονται στον ορίζοντα. Οι Βρετανοί πιθανοί αγοραστές δεν αγοράζουν επειδή περιμένουν περαιτέρω διόρθωση των τιμών κατά 20%-30% σε ονομαστικές αξίες, αλλά κυρίως επειδή δεν βγαίνουν…

Το πρόβλημα είναι η έλλειψη των αγοραστών πρώτης κατοικίας -π.χ. των νεόνυμφων ζευγαριών- που αδυνατούν να καλύψουν το λεγόμενο deposit floor, δηλαδή τη μίνιμουμ προκαταβολή χρηματοδότησης, ύψους 27.000 λιρών για να αποκτήσουν πρόσβαση σε δανεισμό για την απόκτηση κατοικίας – ποσό στο οποίο πρέπει να προστεθούν περίπου 30.000 λίρες για τη μετακόμιση και άλλα έξοδα.

Και δεν είναι μόνο η προκαταβολή. Καθώς οι μισθοί παραμένουν τουλάχιστον στάσιμοι την τελευταία δεκαετία και η έγκριση των στεγαστικών δανείων βασίζεται στο εισόδημα που εμφανίζει ο αιτών, πολύ απλά αρκετοί δεν πληρούν τις προϋποθέσεις, ακόμα κι αν τεχνικά θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις δόσεις. Και αφού τα έξοδα συντήρησης είναι δυσανάλογα μεγάλα και ο κόσμος φαίνεται εξαιρετικά ασταθής αυτή τη στιγμή, για πολλούς δεν φαίνεται να είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλάβουν μια τεράστια, μακροπρόθεσμη οικονομική δέσμευση. Αυτό αφήνει τα ακίνητα στα αζήτητα και ωθεί την αγορά ενοικίασης, η οποία αναπτύσσεται με ρυθμό 4% ανά έτος, με το μέσο ενοίκιο στις 2.716 λίρες τον μήνα στο Λονδίνο και τις 1.370 μηνιαίως εκτός Λονδίνου σύμφωνα με την ONS.

Ιδιοκτήτες σε απόγνωση

Η κατάσταση είναι υπέρ το δέον δραματική στα διαμερίσματα – και δη στο κεντρικό Λονδίνο. Με τις τιμές να είναι ούτως ή άλλως σε περιοχή υπερτίμησης (μέση τιμή 449.000 λίρες για ένα διαμέρισμα το 2025, περίπου ίδια με το 2016) και με εξωφρενικές χρεώσεις κοινοτικών υπηρεσιών για «υπηρεσίες» όπως τα μπαλκόνια (!) ή η τηλεόραση (!), υπάρχουν διαμερίσματα που προκαλούν οικονομική αιμορραγία στους ιδιοκτήτες τους, αφού εμφανίζονται να χάνουν 85.000 λίρες στην τραπεζική τους αποτίμηση ανά διετία!

Φωνές για επιστροφή στην Ε.Ε. μετά τη νέα πολιτική κρίση

Πως κατέρρευσε το NHS

Εάν υπήρχε ένας τομέας για τον οποίο όλοι οι Βρετανοί είχαν πειστεί πως θα βγει κερδισμένος από το Brexit, αυτός ήταν της δημόσιας υγείας. Στην πράξη, όμως, το NHS, μετά την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ενωση έχει καταρρεύσει, με το κόστος να μην αποτιμάται, δυστυχώς, (μόνο) σε λίρες, αλλά σε χαμένες ανθρώπινες ζωές. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Σάρεϊ, 1.485 ασθενείς που θα μπορούσαν να σωθούν χάνονται κάθε χρόνο μετά το Brexit, λόγω της έλλειψης νοσοκόμων στο NHS.

Μία από τις πιο διάσημες υποσχέσεις της καμπάνιας «Leave» υπέρ του Brexit ήθελε το «διαζύγιο» να απελευθερώνει επιπλέον 350 εκατ. λίρες την εβδομάδα σε κονδύλια που θα κατευθύνονταν προς το NHS. Στη θεωρία όλα έδειχναν πως αυτό ήταν αλήθεια, όμως στην πράξη η σκληρή οικονομική πραγματικότητα περιόρισε δραματικά αυτό το κονδύλι. Ταυτόχρονα, αυτό που δεν είχε προβλέψει η καμπάνια «Leave» ήταν ότι προέκυψαν νέα έξοδα για το εθνικό σύστημα υγείας της χώρας.

Eλλείψεις φαρμάκων

Συνεπεία του Brexit, αποχώρησε μεγάλο μέρος του εξ Ευρώπης ερχόμενου ιατρο-νοσηλευτικού προσωπικού του NHS, χάθηκε η πρόσβαση σε κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας και εξέλιξης (άρα το κόστος υπερδιπλασιάστηκε αφού δεν διαμοιραζόταν πια), διαταράχθηκαν οι εφοδιαστικές αλυσίδες και οι συνεργασίες με ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, οδηγώντας σε ελλείψεις φαρμάκων και τα κόστη γιγαντώθηκαν.

Μόνο την πρώτη τριετία αποχώρησαν 11.600 γιατροί και νοσηλευτές που προέρχονταν από την Ε.Ε. και επέστρεψαν σε αυτήν. Και σήμερα, δέκα χρόνια μετά, το NHS έχει έλλειμμα ύψους 1,1 δισ. λιρών, λόγω του οποίου θα περικοπούν -σε πρώτη φάση- 20.000 θέσεις εργασίας. Αυτό είναι τρομακτικό, μια και ο μεγαλύτερος εργοδότης της Αγγλίας ήδη αντιμετωπίζει τεράστιες ελλείψεις προσωπικού (συνολικά είναι 1,55 εκατομμύρια οι εργαζόμενοί του) λόγω της οποίας χιλιάδες εργαζόμενοι παραιτούνται.

Κάθε χρόνο περίπου 4.000 γιατροί του NHS παραιτούνται και πάνε να εργαστούν στο εξωτερικό, ενώ 1 στους 9 γιατρούς που δουλεύουν σήμερα στο βρετανικό σύστημα υγείας σκέφτεται να μεταναστεύσει.Καθώς η φυγή ιατρών άφησε τεράστια κενά σε αναισθησιολόγους, παιδιάτρους, καρδιοχειρουργούς και ψυχιάτρους (κυρίως), το NHS αναγκάστηκε να επιστρατεύσει με συνοπτικές διαδικασίες γιατρούς-μετανάστες που έχουν εκπαιδευθεί στις χώρες προέλευσής τους, κυρίως στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Περίπου το 35% των γιατρών του NHS σήμερα είναι αλλοδαποί και το έχουν σώσει από την πλήρη κατάρρευση. Από την άλλη, μελέτη των πανεπιστημίων University College London, Cambridge και Durham διαπιστώνει ότι οι 80.000 από τους 260.000 αλλοδαπούς γιατρούς του NHS θα κόβονταν στις εξετάσεις του British standard που περνούν οι Βρετανοί γιατροί. Σε αυτά, προσθέστε και το γεγονός ότι μόνο πέρσι 1.938 εταιρείες στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετώπισαν έλλειψη ιατροφαρμακευτικού υλικού συνεπεία του Brexit.

Μετανάστευση

Αφρικανοί αντί Ευρωπαίων

«Ερχονται οι Ευρωπαίοι και μας παίρνουν τις δουλειές» ήταν το σκεπτικό των υποστηρικτών του Brexit, που θεωρούσαν ότι ο περιορισμός της ελεύθερης μετακίνησης Ευρωπαίων εργαζομένων προς το Ηνωμένο Βασίλειο θα απελευθέρωνε θέσεις εργασίας. Συνέβη όμως το εξής παράδοξο: ενώ μέχρι το 2024 μειώθηκαν κατά 785.000 οι γεννημένοι στην Ε.Ε. εργαζόμενοι στο Ηνωμένο Βασίλειο (2,3% του εργατικού δυναμικού), αυξήθηκαν κατά 200.000 (σύμφωνα με άλλες, πηγές κατά 992.000!) οι αλλοδαποί εργαζόμενοι.

Η μετανάστευση από χώρες εκτός Ε.Ε. προς το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε σε ιστορικά υψηλά μετά το Brexit , ενώ η μετανάστευση Ευρωπαίων προς την ίδια χώρα μειώθηκε σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα. Ταυτόχρονα, η χώρα όχι μόνο δεν πήρε πίσω τον έλεγχο της μετανάστευσης από την Ε.Ε., αλλά λόγω της έλλειψης συνεργασίας με την Ευρώπη, η παράνομη μετανάστευση από χώρες κυρίως της Αφρικής προς το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε κατά 37,5%, στις 224.000, αμέσως μετά το Brexit.

Σε μια ιστορική, μάλιστα, σύνδεση του Brexit με την αύξηση της μετανάστευσης, ο Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τις μικρές βάρκες με τις οποίες οι παράνομοι μετανάστες περνούν στο βρετανικό έδαφος «βάρκες του Φαράζ».

Αγορά εργασίας

Θα χαθούν 3 εκατ. θέσεις

Στην αγορά εργασίας, αυτό που συμβαίνει μετά το Brexit είναι παράξενο: υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας, ειδικά σε ειδικότητες όπου απασχολούνταν κατά κόρον εργαζόμενοι από την Ε.Ε., αλλά δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι Βρετανοί για να τις καλύψουν. Η ανάλυση του δείκτη PMI (Purchasing Managers’ Index) της S&P Global έδειξε ότι η αγορά εργασίας εξασθένησε περαιτέρω στα τέλη του περασμένου έτους, υπονομεύοντας τις ελπίδες για ανάκαμψη στον αριθμό των κενών θέσεων και στις τάσεις πρόσληψης. Ερευνητές της KPMG και της Recruitment and Employment Confederation (REC) ανέφεραν ότι οι προσλήψεις προσωπικού μειώθηκαν εκ νέου τον Δεκέμβριο, σημειώνοντας τον 39ο συνεχή μήνα μείωσης στις μόνιμες προσλήψεις.

Ο δείκτης PMI για τις μόνιμες προσλήψεις ήταν 44,3, πολύ κάτω από το ουδέτερο όριο του 50 και η χαμηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί από τον Αύγουστο. Τώρα, σύμφωνα με την τελευταία μελέτη του Cambridge Econometrics, το Brexit κόστισε 1,8 εκατ. θέσεις εργασίας έως και τον Ιανουάριο του 2024. Ταυτόχρονα, η Τράπεζα της Αγγλίας εκτιμά ότι η πτώση στην απασχόληση φέτος κυμαίνεται στο 4%, ενώ προβλέπει ότι μέχρι το 2035 θα χαθούν 3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας!

Οικονομία

Η τέλεια καταιγίδα

Μετά το Brexit, η οικονομία έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο καταστροφής. Η Μεγάλη Βρετανία μπορεί να κάνει απευθείας εμπορικές συμφωνίες με ξένα κράτη για να τονώσει το χαμηλό ΑΕΠ της μέσω των εξαγωγών. Ομως οι εξαγωγές δεν μπορούν να αυξηθούν επειδή η οικονομία είναι κολλημένη σε χαμηλή παραγωγικότητα, η οποία οφείλεται στη μείωση του εργατικού προσωπικού που έφερε το Brexit. Ετσι, δεν μπορεί να αυξήσει την παραγωγή αφού λείπουν εργαζόμενοι, τους οποίους δεν μπορεί να προσελκύσει λόγω χαμηλής ανταγωνιστικότητας που φέρνει το χαμηλό ΑΕΠ, το οποίο οφείλεται στη μειωμένη παραγωγικότητα. Για του λόγου το αληθές, η μείωση των επενδύσεων κατά 12%-18% από τη μέρα του Brexit ακολουθείται από ένα τρομακτικό 32% του 2025.

Η ζημιά που προκάλεσε το Brexit στις εμπορικές σχέσεις με την Ε.Ε. κόστισε στο Ηνωμένο Βασίλειο 27 δισ. λίρες τα δύο πρώτα χρόνια, σύμφωνα με ερευνητές του LSE, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι τα εμπορικά εμπόδια ήταν «καταστροφικά» για τις μικρές επιχειρήσεις και ανάγκασαν χιλιάδες να σταματήσουν τις συναλλαγές με χώρες της Ε.Ε.
Οι ακαδημαϊκοί του Centre for Economic Performance διαπίστωσαν ότι μέχρι το τέλος του 2022, δύο χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας (TCA) μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και των Βρυξελλών, οι συνολικές εξαγωγές βρετανικών προϊόντων είχαν μειωθεί κατά 6,4% και οι εισαγωγές κατά 3,1%.

Brain και… money drain

Φεύγουν οι επενδυτές, μεταναστεύουν οι νέοι

Μια μικρή «λεπτομέρεια» είναι ότι για να πουληθούν σπίτια, και μάλιστα ακριβά σπίτια, θα πρέπει να υπάρχουν και αγοραστές. Το κακό στην Αγγλία του Brexit είναι ότι οι έχοντες, ή αυτοί που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε «έχοντες», χτίζοντας καριέρες, φεύγουν γι’ άλλη γη, γι’ άλλα μέρη.

Από το δημοψήφισμα για το Brexit το 2016, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει μετατραπεί από καθαρό πόλο έλξης εκατομμυριούχων σε καθαρό εξαγωγέα. Ο αριθμός των ατόμων υψηλού καθαρού εισοδήματος (HNWIs) που, σύμφωνα με την έκθεση της Henley & Partners (Henley Private Wealth Migration Report), αναμένεται να αποχωρήσουν το τρέχον οικονομικό έτος φτάνει το ρεκόρ των 16.500, δηλαδή οι διπλάσιοι απ’ ό,τι αναμενόταν. Η τελευταία αυτή αύξηση οφείλεται εν μέρει στις ριζικές φορολογικές μεταρρυθμίσεις, καθώς ο προϋπολογισμός του Οκτωβρίου 2024 εισήγαγε απότομες αυξήσεις στους φόρους κεφαλαιουχικών κερδών και κληρονομιάς, ενώ νέοι κανόνες που στοχεύουν τους μη μόνιμους κατοίκους και τις δομές οικογενειακού πλούτου (οι οποίοι θεσπίστηκαν από την προηγούμενη συντηρητική κυβέρνηση) τέθηκαν σε ισχύ τον Απρίλιο, πυροδοτώντας αυτό που ορισμένοι αποκαλούν WEXIT (wealth exit, έξοδος πλούτου).

Οι εύποροι ιδιώτες μετακομίζουν σε φορολογικά ευνοϊκά γι’ αυτούς μέρη, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μονακό και η Μάλτα, καθώς και σε παραδείσους για τον τρόπο ζωής, όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ελβετία. Πολλά υψηλόμισθα στελέχη εγκαθίστανται στα αναπτυσσόμενα κέντρα πλούτου του Ντουμπάι, της Φλόριντα, του Μιλάνου, του Σεντ Τζούλιανς, της Λισαβόνας, της Αθηναϊκής Ριβιέρας, του Ζουγκ και του Λουγκάνο. Αλλωστε, τώρα που το Σίτι χάνει σταδιακά την ισχύ του ως οικονομικό κέντρο, οι λόγοι πληθαίνουν.

Είναι και η έλλειψη εμπιστοσύνης στην ασταθή -όπως αποδεικνύεται στην πράξη- οικονομία, εκτός από τις φορολογικές αλλαγές, που κάνει τους ανθρώπους με οικονομική επιφάνεια, οι οποίοι και αποτελούν ζωντανά στηρίγματα της οικονομίας αλλά και τοπικών κοινωνιών με διαρκείς επενδύσεις και ώθηση στην απασχόληση, να μαζεύουν τις βαλίτσες τους. Προορισμός, χώρες όπου θεωρούν ότι αντιμετωπίζονται πιο δίκαια, έχουν μεγαλύτερες ευκαιρίες διατήρησης και γιγάντωσης του πλούτου τους, αλλά και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.

257.000 μετανάστευσαν

Μαζί με τους πλούσιους, ωστόσο, μεταναστεύουν και αυτοί που μπορούν να δημιουργήσουν πλούτο στο μέλλον. Ο λόγος για τους νέους που, αντί να χτίσουν σπουδές και καριέρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ζουν σήμερα, αναπνέουν με το όνειρο της μετακόμισης σε άλλο τόπο. Αυτό αποδεικνύει και δημοσκόπηση για λογαριασμό του Βρετανικού Συμβουλίου, βάσει του οποίου το θεαματικό 72% των κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου, ηλικίας 18 έως 30 ετών, θα εξέταζαν το ενδεχόμενο να ζήσουν και να εργαστούν σε άλλη χώρα βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, μετακομίζοντας κυρίως για καλύτερες ευκαιρίες εργασίας και ποιότητα ζωής.

Κάποιοι το σκέφτονται και κάποιοι το κάνουν: Μόνο το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του ONS, συνολικά 257.000 Βρετανοί υπήκοοι μετανάστευσαν. Είναι 180.000 περισσότεροι από την αρχική εκτίμηση των 77.000. Προηγουμένως, από το 2021 μέχρι και το τέλος του 2024, πιστεύεται ότι 344.000 περισσότεροι Βρετανοί είχαν μεταναστεύσει.

Κόστος διαβίωσης

Απλησίαστα τρόφιμα για ένα στα δύο νοικοκυριά

«Οπου φτωχός κι η μοίρα του», λέει ο λαός μας και οι αδύναμοι της Μεγάλης Βρετανίας το έζησαν στο πετσί τους. Οι φτωχότεροι, τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, δέχτηκαν το μεγαλύτερο πλήγμα από το Brexit. Σύμφωνα με το NIESR, το Βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών, ενώ τα υψηλότερου εισοδήματος νοικοκυριά θα δουν το επίπεδο ζωής τους να βελτιώνεται, το τρέχον οικονομικό έτος, το επίπεδο ζωής του φτωχότερου 10% των νοικοκυριών του Ηνωμένου Βασιλείου θα είναι χαμηλότερο κατά 2% σε σχέση με το 2024-25.

Ηταν και οι πρώτοι, άλλωστε, που ένιωσαν τις συνέπειες του Brexit, όταν αυτό πρόσθεσε 1,7% στον πληθωρισμό τη χρονιά που ακολούθησε την έξοδο και την αύξηση του κόστους ζωής και κυρίως του φαγητού, ενώ ταυτόχρονα το κατά κεφαλήν ΑΕΠ χάνει 3.700 λίρες τον χρόνο. Δυσκολίες αντιμετωπίζουν, λέει το Ινστιτούτο, τουλάχιστον τα μισά από τα 28 εκατομμύρια περίπου νοικοκυριά του Ηνωμένου Βασιλείου. Γεγονός λογικό εάν σκεφτεί κανείς ότι οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 30% την τελευταία πενταετία, δυσανάλογα με την ανάπτυξη των μισθών.
Η αυτοκαταστροφή της Βρετανίας: Το Brexit δέκα χρόνια μετά – Διέλυσε την οικονομία, βούλιαξε τα ακίνητα, έδιωξε τους νέους, γονάτισε τη μεσαία τάξη

Στο συμπέρασμα ότι τη μεγαλύτερη πίεση από το Brexit νιώθουν τα φτωχότερα νοικοκυριά καταλήγει και έρευνα του London School of Economics, η οποία επικαλείται τα στοιχεία του Ιδρύματος Joseph Rowntree για τη φτώχεια, που αποδίδεται στα αποτελέσματα του Brexit. Δηλαδή στις αυξημένες τιμές τροφίμων, στην πιο αδύναμη αύξηση των μισθών, στην ανεργία και τις πιο αργά αναπτυσσόμενες τοπικές οικονομίες. Και η πίεση αυτή φαίνεται στο τραπέζι που είναι πιο άδειο, αφού τα πιο αδύναμα νοικοκυριά αναγκάζονται να ξοδεύουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός τους για το φαγητό (250 λίρες επιπλέον σε τρόφιμα που ακρίβυναν). Σύμφωνα με τη μελέτη, από τον Ιανουάριο του 2022 η τιμή των τροφίμων που ήταν περισσότερο εκτεθειμένα στο Brexit (λόγω της εξάρτησής τους από τις εισαγωγές από την Ε.Ε.) αυξήθηκε 3,5% περισσότερο από εκείνα που δεν ήταν.

Οτι το κόστος αυτό μεγαλώνει γίνεται εύκολα κατανοητό από την αντιπαραβολή των μελετών του Κέντρου Οικονομικής Απόδοσης (CEP) του LSE. Η προηγούμενη πρόβλεψη συμπέραινε ότι η βρετανική αποχώρηση από την Ε.Ε. πρόσθεσε 210 λίρες στα έξοδα διατροφής των νοικοκυριών κατά τη διάρκεια των δύο ετών έως το τέλος του 2021. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε τρόφιμα που δεν συναντούν δασμολογικά εμπόδια, αφού τα τρόφιμα που εμπίπτουν στην άλλη κατηγορία, όπως το κρέας και το τυρί που εισάγονται από την Ε.Ε., έχουν σημειώσει ανατιμήσεις της τάξης του 10%.

Σε αυτά προσθέστε και τις συνέπειες της αδύναμης λίρας: μετά την έξοδο από την Ε.Ε., η λίρα Αγγλίας υποτιμήθηκε και από τότε δεν έχει επανακάμψει. Σε σύγκριση με τον Ιούνιο του 2016, στις αρχές του 2021 ήταν 15% ασθενέστερη από το ευρώ.

Σκηνικό έντασης και εσωκομματικών συγκρούσεων λόγω των διαφορετικών απόψεων για την επόμενη μέρα των εκλογών φαίνεται ότι επανέρχεται στο ΠΑΣΟΚ, με «αφορμή» και το νέο γύρο δημοσκοπήσεων, μετά από την ίδρυση κομμάτων από τον Αλέξη Τσίπρα και τη Μαρία Καρυστιανού.

Οι χθεσινές δηλώσεις του Χάρη Δούκα προμηνύουν δε έντονες αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό, καθώς παραπέμπουν στην πρόταση για μετεκλογική συνεργασία υπό προϋποθέσεις και με τον Αλέξη Τσίπρα- παρότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει ήδη αποκλείσει το σενάριο συνεργασίας της ΕΛ.Α.Σ με άλλα κόμματα.

Επιπλέον οι αναφορές του κορυφαίου στελέχους του ΠΑΣΟΚ «θίγουν» και το ζήτημα για το πρόσωπο που θα αναλάβει σε αυτό το σενάριο την ηγεσία, δίνοντας –εάν χρειαστεί- τη μάχη του δεύτερου γύρου και παίζοντας καθοριστικό ρόλο για τη συγκρότηση «προοδευτικής κυβέρνησης».

Ο Δήμαρχος Αθηναίων και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ με συνέντευξή του στο Mega προτείνει ακόμη, εμμέσως πλην σαφώς, στην Χαριλάου Τρικούπη να αρχίσει από τώρα διάλογος επί των προγραμμάτων ανάμεσα στα δύο κόμματα.

Ναι μεν θυμίζει ότι απόφαση του ΠΑΣΟΚ είναι η αυτόνομη πορεία ωστόσο υποστηρίζει ότι εφόσον οι προοδευτικές δυνάμεις μπορούν να δημιουργήσουν «συνθήκες ανατροπής» πρέπει να ξεκινήσουν τις συζητήσεις πριν από τις εκλογές.

Εν αναμονή του κρίσιμου Πολιτικού Συμβουλίου

Στελέχη του ΠΑΣΟΚ εκτιμούν ότι η συνεδρίαση του Πολιτικού Συμβουλίου τη Τετάρτη θα αποδειχθεί κρίσιμος «σταθμός», αφού οι κορυφαίοι του κόμματος καλούνται να καταθέσουν τις απόψεις τους και να λάβουν αποφάσεις για την στρατηγική που θα ακολουθήσουν στο δύσκολο και άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον προς τις εκλογές.

Η «επιστροφή» Τσίπρα και το δημοσκοπικό αποτύπωμα της ΕΛΑΣ σε πρώτη φάση επηρεάζει εκ των πραγμάτων την κινητικότητα στην ευρύτερη κεντροαριστερά, ενώ «προαναγγέλλει» συνθήκες «πολέμου» με το ΠΑΣΟΚ για τη δεύτερη θέση.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης και άλλα στελέχη κάνουν επιθέσεις αποδόμησης του αφηγήματος Τσίπρα, όμως την ίδια ώρα τονίζουν ότι βασικός αντίπαλος είναι η ΝΔ την οποία και θέλουν να νικήσουν «έστω με μία ψήφο διαφορά».

Οι δημοσκοπήσεις βέβαια δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται μπροστά στο ενδεχόμενο σημαντικών «διαρροών» κυρίως προς το κόμμα Τσίπρα, ενώ η μάχη στο Κέντρο κρίνεται την ίδια ώρα ιδιαίτερης σημασίας με φόντο τους διακηρυγμένους στόχους του.

Το γεγονός πάντως ότι ο Χάρης Δούκας τάραξε εκ νέου τα νερά στο ΠΑΣΟΚ επιχειρείται να κρατηθεί χαμηλά από τη Χαριλάου Τρικούπη, σε μια προσπάθεια να μην ανοίξει νέα εσωκομματικά μέτωπα. Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη χαρακτήριζαν χθες το βράδυ τις δηλώσεις Δούκα «εντός γραμμής» και παρέπεμπαν στο βίντεο της συνέντευξης και στις απαντήσεις για τα «επίδικα».

Η αλήθεια είναι ότι ο κ. Δούκας και πριν από τη δημιουργία νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα επαναλάμβανε σε κάθε ευκαιρία την ανάγκη διαλόγου πριν από τις εκλογές σε προγραμματική βάση με στόχο τη δημιουργία μετεκλογικά προοδευτικής κυβέρνησης.

Μάλιστα υπενθυμίζει τώρα σε συνομιλητές του ότι στις κορυφαίες κομματικές συνεδριάσεις, ακόμη και πριν το Συνέδριο του Μαρτίου, η φράση που επαναλάμβανε η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ήταν ότι «στόχος μας είναι η νίκη στις εκλογές και ο σχηματισμός προοδευτικής κυβέρνησης με κύριο κορμό το κίνημά μας».

Βέβαια ο κ. Δούκας με την συνέντευξή του στο Mega υποστηρίζει επί της ουσίας ότι αρχηγός στο σενάριο της προοδευτικής συνεργασίας δεν αποκλείεται να είναι και ο κ. Τσίπρας, αφού θα παίξει ρόλο ποιο θα έρθει πρώτο κόμμα στις κάλπες.

«Εμείς έχουμε πει αυτόνομη πορεία, δεν υπάρχει αυτή η περίπτωση. Οι αποφάσεις μας είναι σε άλλη κατεύθυνση. Όμως ξαναλέω ότι, θα πρέπει, αν έχουμε τη δυνατότητα, γιατί η Νέα Δημοκρατία μπορεί να είναι για παράδειγμα στο 25%, να μην παίρνει το μπόνους. Και να είμαστε εμείς εκεί κοντά. Και τα δύο κόμματα- δεν πρέπει να συζητήσουμε μήπως μπορέσουμε να δημιουργήσουμε μια συνθήκη ανατροπής; Το άθροισμά μας μπορεί να είναι περισσότερο από τη Νέα Δημοκρατία, για να μπορέσουμε να συνεργαστούμε, ακόμα και κυβερνητικά, θα πρέπει να έχουμε συζητήσει από τώρα ποιες είναι οι γραμμές μας, ποια είναι τα προγράμματά μας, πού υπάρχουν συγκλίσεις, πού διαφωνούμε και πού συμφωνούμε», είπε μεταξύ άλλων ο κ. Δούκας στο Mega, ανάβοντας «φωτιές» στο εσωτερικό του κόμματος, καθώς αρκετά στελέχη θεωρούν ότι με τις δηλώσεις του «κλείνει το μάτι» στον Αλέξη Τσίπρα.

«Πυξίδα» για τον κ. Δούκα ήταν η «στρατηγική συνεργασία» με τον Κώστα Ζαχαριάδη προς το δεύτερο γύρο για την διεκδίκηση του Δήμου της Αθήνας.

«Έχουμε πει σαν ΠΑΣΟΚ ότι ζητάμε προοδευτική διακυβέρνηση», ανέφερε και στο ερώτημα «με ποιον αρχηγό» απάντησε επίσης: «Νομίζω ότι το ποιος θα είναι αρχηγός, θα καθοριστεί απολύτως από το ποιος θα είναι πρώτος, ποιος θα έχει τη δύναμη. Εμείς θέλουμε να είναι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ». Για τη «φωτογραφία της στιγμής», δηλαδή για τις δημοσκοπήσεις, το μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου υποστήριξε ότι υπάρχουν διαρκώς αλλαγές κι ότι «εμείς πρέπει να κάνουμε σώστα τη δουλειά μας».

Όπως είπε: «Δεν πρέπει ούτε να πανηγυρίζουμε, ούτε να δημιουργούμε συνθήκες πανικού. Εμείς συνεχίζουμε και κάνουμε τη δουλειά μας. Και αν την κάνουμε σωστά, τότε στο τέλος… έχετε δει κι εσείς τρομακτικές ανατροπές, βλέπετε ότι η Νέα Δημοκρατία μπορεί να φτάσει σε 23-24% και να πω και κάτι άλλο. Εμείς θυμίζω, μετά την εσωκομματική μας διαδικασία, ήμασταν στο 18% με 20%. Τώρα μετά το συνέδριο, είχαμε μια άνοδο».

Ο κ. Δούκας έκανε αιχμηρές αναφορές και για τις πρόσφατες δηλώσεις της Άννας Διαμαντοπούλου η οποία είχε υποστηρίξει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει βασικό αντίπαλο μέχρι τις εκλογές την κυβερνητική παράταξη. Παρέπεμψε δε στην απόφαση Συνεδρίου για το «μετεκλογικό «όχι» στη ΝΔ λέγοντας ότι: «Εγώ λέω ότι το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να είναι συμπλήρωμα και πρέπει να τηρούμε όλοι τις αποφάσεις μας. Να μην τις αγνοούμε, να μην τις αλλάζουμε, διότι αυτό δημιουργεί μια σύγχυση στον κόσμο. Και αυτή η σύγχυση αποτυπώνεται, οφείλω να πω, δημοσκοπικά. Διότι όταν βγήκαμε από το συνέδριο είχαμε μια ξεκάθαρη άνοδο, στη συνέχεια βλέπω ότι υπάρχει κι ένας πανικός νομίζω κάποιες φορές κι ένα άγχος, και δημιουργεί μια σύγχυση στον κόσμο. Κρατάμε δυνατά το τιμόνι, το πηδάλιο…Έχουμε τα στελέχη, έχουμε τη δύναμη, έχουμε το πρόγραμμα, να κάνουμε την ανατροπή».

Μισή ποσοστιαία μονάδα αναμένεται να μειωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές από 1/1/2027 σύμφωνα με τις δεσμεύσεις τις κυβέρνησης, ελάφρυνση που θα συμβάλει στην αύξηση της απασχόλησης και των μισθών.

Οι ευεργετικές συνέπειες του μέτρου θα αντισταθμίσουν την απώλεια εσόδων του ΕΦΚΑ που υπολογίζεται σε 220 εκατ. ευρώ ετησίως. Η απώλεια θα καλυφθεί από τον προϋπολογισμό, με το σκεπτικό ότι τα έσοδα του ΕΦΚΑ και φέτος εμφανίζουν αύξηση λόγω της αύξησης του κατώτατου και των μέσων μισθών καθώς και της απασχόλησης.

Σύμφωνα με τον ΕΦΚΑ, για κάθε ποσοστιαία μονάδα (1%) αύξησης του κατώτατου μισθού, οι ασφαλιστέες αποδοχές αυξάνονται, κατά προσέγγιση, κατά 244 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Με την αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 4,5% ισχύει από 1η Απριλίου, τα έσοδα του ΕΦΚΑ θα ενισχυθούν περίπου κατά 630 εκατ. ευρώ, ποσό που καλύπτει πλήρως το κόστος, της μείωσης των εισφορών.

Οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι

Μια άλλη πηγή εσόδων που έχει «εκπλήξει» το οικονομικό επιτελείο είναι οι εισφορές και ο πόρος 10% που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι οι οποίοι βάσει των δηλώσεων της εργασίας του στην ειδική πλατφόρμα του ΕΦΚΑ έχουν ξεπεράσεις τις 300.000.

Σε κάθε περίπτωση το οικονομικό επιτελείο «ζυγίζει» το δημοσιονομικό κόστος για μια πιο γενναία παρέμβαση από την μείωση της μισής μονάδας, αλλά προς το παρόν αυτό το σενάριο δεν έχει προχωρήσει.

Η μείωση του μη μισθολογικού κόστους έρχεται ως απάντηση στα πάγια αιτήματα των εργοδοτών που θεωρούν ότι επιβαρύνονται υπέρμετρα από τη φορολογική σφήνα χωρίς η δική τους επιβάρυνση να μεταφράζεται σε κέρδος για τους μισθωτούς. Για παράδειγμα ο νέος κατώτατος μισθός των 920 ευρώ κοστίζει στην επιχείρηση 1120. 5 ευρώ το μήνα την ώρα που ο ίδιος ο χαμηλόμισθος παίρνει καθαρά στην τσέπη 771.7 ευρώ αφού αφαιρεθούν οι ασφαλιστικές εισφορές ( 123 ευρώ) και ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών (25.3 ευρώ) .

Η μείωση της μισής ποσοστιαίας μονάδας θα προέλθει -πιθανότατα- από τον κλάδο ασθενείας των εργοδοτών και από τις εργοδοτικές εισφορές για την κατάρτιση, ενώ σε καμία περίπτωση δεν θίγονται οι αμιγώς συνταξιοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές (κύριας και επικουρικής ασφάλισης) ούτε και η εργοδοτική εισφορά υπέρ του κλάδου ανεργίας (1,2%).

Υπενθυμίζεται πως ζήτημα περαιτέρω μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών με στόχο την ελάφρυνση του μη μισθολογικού κόστους για τις επιχειρήσεις, έχει θέσει και η Τράπεζα της Ελλάδος, που τη θεωρεί απαραίτητη για να μειωθεί το κόστος των επιχειρήσεων και να στηριχθεί η αγορά εργασίας.

«Η διατηρήσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας περνάει μέσα από τη συστηματική μείωση των βαρών στην εργασία» επισημαίνει η Έκθεση του διοικητή της, Γιάννη Στουρνάρα.

Με τη νέα μείωση του 2027 (εφόσον αυτή περιοριστεί στη μισή μονάδα) οι ασφαλιστικές εισφορές θα έχουν υποχωρήσει συνολικά κατά 5,9% από το 2019 και μετά και θα βρεθούν κάτω από το 36%, συγκεκριμένα στο 35,66%, πλησιάζοντας τον μέσο όρο της Ε.Ε. Αν η μείωση φτάσει τη μία μονάδα, τότε η συνολική μείωση από το 2019 θα προσεγγίσει το 6,5%.

Ως προς τις εισφορές των εργαζομένων η Ελλάδα με 13,35% καταλαμβάνει την τρίτη θέση στην Ευρωζώνη, με πρώτη τη Γερμανία (19,9%) και δεύτερο το Βέλγιο (13,7%), όταν ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη είναι 11,8%.

Σε επίπεδο χωρών μελών του ΟΟΣΑ οι Έλληνες μισθωτοί είναι στην εξίσου υψηλή 5η θέση, με μέσο όρο εισφορών εργαζομένου 9,5% στα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ.

Σε μια από τις πιο προσωπικές συνεντεύξεις που έχει παραχωρήσει τα τελευταία χρόνια, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο μίλησε στην ιταλική Gazzetta dello Sport για τη ζωή του εντός και εκτός παρκέ, ανατρέχοντας στην πορεία από τα δύσκολα παιδικά χρόνια στην Αθήνα μέχρι την καθιέρωσή του ως ένας από τους κορυφαίους παίκτες στην ιστορία του NBA. Ο 31χρονος άσος των Μιλγουόκι Μπακς αναφέρθηκε στην οικογένειά του, στα τέσσερα παιδιά του, στην ταινία της Disney που βασίστηκε στη ζωή του, αλλά και στην απογοήτευση που του άφησε η φετινή σεζόν, η οποία ολοκληρώθηκε πρόωρα εξαιτίας τραυματισμών και του αποκλεισμού της ομάδας του από τα playoffs.

«Κάθε δυσκολία κρύβει και μια ευκαιρία»

Η φετινή αγωνιστική περίοδος ήταν από τις πιο απαιτητικές της καριέρας του. Οι συνεχείς τραυματισμοί δεν του επέτρεψαν να βρεθεί στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, ενώ οι Μπακς έμειναν εκτός playoffs για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια. Παρά τη δεδομένη απογοήτευση, ο Αντετοκούνμπο προσπαθεί να δει τη θετική πλευρά των πραγμάτων.

«Είμαι καλά και υγιής. Πιστεύω ότι σε κάθε δυσκολία υπάρχει και μια ευλογία. Προφανώς δεν ήθελα να τελειώσει έτσι η σεζόν, χωρίς playoffs και με τόσους τραυματισμούς μέσα στη χρονιά. Από την άλλη πλευρά, όμως, είχα την ευκαιρία να περάσω περισσότερο χρόνο με την οικογένειά μου και τα παιδιά μου».

Ο ίδιος εξηγεί ότι οι επαγγελματίες αθλητές αναγκάζονται πολλές φορές να θυσιάσουν στιγμές που δεν επιστρέφουν ποτέ.
«Χάνουμε γενέθλια, σχολικές γιορτές, σημαντικές οικογενειακές στιγμές. Είναι το τίμημα του επαγγελματικού αθλητισμού».

Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια θα έχει ένα καλοκαίρι χωρίς υποχρεώσεις με την Εθνική ομάδα, κάτι που θεωρεί σημαντικό για τη συνέχεια της καριέρας του.

«Θα είναι η πρώτη φορά που θα έχω πραγματικά ελεύθερο καλοκαίρι. Θέλω να δουλέψω στο σώμα μου, στην υγεία μου και να βελτιώσω συγκεκριμένα στοιχεία του παιχνιδιού μου. Ξέρω ότι δείχνω νεότερος, αλλά μπαίνω ήδη στον 14ο χρόνο μου στο NBA. Αυτό σημαίνει πολλά χιλιόμετρα στα πόδια και πρέπει να είμαι έξυπνος στον τρόπο που προετοιμάζομαι».

«Θέλω να αποδείξω ότι παραμένω ένας από τους καλύτερους»

Ο Έλληνας διεθνής ξεκαθαρίζει ότι η δίψα του για διάκριση παραμένει αμείωτη, παρά τα όσα έχει ήδη πετύχει.

«Θέλω να αποδείξω ότι εξακολουθώ να είμαι ένας από τους καλύτερους παίκτες στο NBA. Δουλεύω πολύ στο σουτ μου, στα τελειώματα κοντά στο καλάθι και στο παιχνίδι με πλάτη. Αυτά είναι στοιχεία που μπορούν να παρατείνουν την καριέρα ενός αθλητή και να τον βοηθήσουν να παραμείνει στο κορυφαίο επίπεδο για πολλά χρόνια ακόμη».
Γιάννης Αντετοκούνμπο: «Υπήρχαν μέρες που ο πατέρας μου δεν έτρωγε για να φάμε εμείς» – Ποιους αθλητές θαυμάζει

Η ταινία της Disney και οι πραγματικοί ήρωες της ζωής του

Η ιστορία της οικογένειας Αντετοκούνμπο συγκίνησε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και αποτέλεσε τη βάση για την κινηματογραφική ταινία «Rise» της Disney. Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει, τα παιδιά του δεν έχουν δει ακόμη την ταινία.

«Όταν βγήκε η ταινία ήταν πολύ μικρά και μετά απλώς δεν προέκυψε η ευκαιρία. Τώρα όμως πιστεύω ότι είναι αρκετά μεγάλα για να καταλάβουν το μήνυμα που μεταφέρει. Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να τη δουν».

Μιλώντας για την ιστορία που αφηγείται η ταινία, ο Αντετοκούνμπο επιμένει ότι οι πρωταγωνιστές δεν είναι ο ίδιος και τα αδέλφια του. «Το πραγματικό μήνυμα είναι η θυσία των γονιών μου. Άφησαν πίσω τους την οικογένειά τους, τους φίλους τους, το ασφαλές περιβάλλον που είχαν στη Νιγηρία για να έρθουν στην Ελλάδα και να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά τους. Όλα όσα έχω πετύχει ξεκίνησαν από τη δική τους απόφαση και τις δικές τους θυσίες. Οι πραγματικοί ήρωες της ιστορίας είναι εκείνοι».

«Υπήρχαν μέρες που ο πατέρας μου δεν έτρωγε για να φάμε εμείς»

Συγκινημένος μίλησε και για τον πατέρα του, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν από εννέα χρόνια. «Ξέρω πόσο πονά αυτή η απώλεια. Ο πατέρας μου ήταν ο άνθρωπος που κρατούσε ενωμένη την οικογένεια. Ήταν ο προστάτης μας, ο άνθρωπος που έβλεπε μπροστά. Δούλευε ασταμάτητα για να βάλει φαγητό στο τραπέζι».

Ο Γιάννης αποκάλυψε ότι υπήρξαν περίοδοι ακραίων στερήσεων. «Υπήρχαν μέρες που δεν έτρωγε ο ίδιος για να φάμε εμείς. Αυτός μας δίδαξε τι σημαίνει οικογένεια, ενότητα και αλληλεγγύη. Ελπίζω να μπορέσω να γίνω για τα παιδιά μου ένας πατέρας εξίσου καλός με εκείνον».

Ο «Greek Freak» και ο οικογενειάρχης

Ο Αντετοκούνμπο παραδέχεται ότι ο άνθρωπος που βλέπει το κοινό στα γήπεδα διαφέρει πολύ από τον άνθρωπο που βρίσκεται στο σπίτι. «Η γυναίκα μου λέει συχνά ότι έχω δύο προσωπικότητες. Όταν με βλέπει να αγωνίζομαι, κάποιες φορές δυσκολεύεται να πιστέψει ότι βλέπει τον ίδιο άνθρωπο».
Γιάννης Αντετοκούνμπο: «Υπήρχαν μέρες που ο πατέρας μου δεν έτρωγε για να φάμε εμείς» – Ποιους αθλητές θαυμάζει

Στο γήπεδο είναι ο Greek Freak, ο MVP, ο ηγέτης των Μπακς και ένας από τους πιο επιβλητικούς αθλητές στον κόσμο. Στο σπίτι, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. «Αλλάζω πάνες, ετοιμάζω φαγητό, βάζω τα παιδιά για ύπνο και περνάω χρόνο με τη γυναίκα μου. Είμαι ήρεμος και χαλαρός. Μου αρέσει να περπατάω μόνος μου στον δρόμο και να ζω φυσιολογικά. Ο κόσμος πολλές φορές μου λέει να σταματήσω να το κάνω, αλλά δεν με ενοχλεί όταν οι άνθρωποι με πλησιάζουν για να με χαιρετήσουν».

Η αυθεντικότητα και η σχέση με τον κόσμο

Ο Έλληνας σούπερ σταρ θεωρεί ότι ο λόγος που ο κόσμος συνεχίζει να τον αγαπά δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τις αθλητικές του επιτυχίες.

«Στον αθλητισμό πολλές φορές περιμένουν από εμάς να λειτουργούμε σαν ρομπότ. Αν δείξεις συναίσθημα, κάποιοι το εκλαμβάνουν ως αδυναμία. Εγώ προσπαθώ να είμαι ο εαυτός μου. Αν θέλω να γελάσω, θα γελάσω. Αν θέλω να φωνάξω, θα φωνάξω. Αν είμαι νευρικός, θα το δείξω».
Γιάννης Αντετοκούνμπο: «Υπήρχαν μέρες που ο πατέρας μου δεν έτρωγε για να φάμε εμείς» – Ποιους αθλητές θαυμάζει

Όπως λέει, αυτή η στάση τον βοηθά να παραμένει αυθεντικός. «Οι άνθρωποι αναγνωρίζουν την αυθεντικότητα. Βλέπουν ότι δεν προσποιούμαι κάτι που δεν είμαι. Ίσως γι” αυτό νιώθουν κοντά μου». Παράλληλα, εξηγεί ότι οι μεγαλύτερες επιρροές στη ζωή του ήταν οι γονείς του, ενώ ως αθλητικά πρότυπα ξεχωρίζει τον Μάικλ Τζόρνταν, τον Κέβιν Ντουράντ και τον Τιερί Ανρί. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον Ροναλντίνιο.

«Παρακολούθησα πρόσφατα το ντοκιμαντέρ του στο Netflix. Αυτό που θαύμαζα πάντα ήταν ότι έπαιζε με χαρά. Χαμογελούσε συνεχώς και κανείς δεν μπορούσε να του πάρει αυτό το χαμόγελο».

«Δεν θέλω άλλα κομπλιμέντα, θέλω άλλο ένα δαχτυλίδι»

Παρά τις ατομικές διακρίσεις, τα βραβεία MVP και το πρωτάθλημα του 2021, ο Γιάννης ξεκαθαρίζει ότι δεν αισθάνεται χορτάτος από επιτυχίες. «Έχω πει στη γυναίκα μου ότι έχω κουραστεί από τα κομπλιμέντα. Δεν θέλω άλλα κομπλιμέντα. Θέλω να ξαναβρώ την πραγματική «πείνα». Θέλω να κατακτήσω άλλο ένα πρωτάθλημα».

Και όταν η συζήτηση φτάνει στο μέλλον, η απάντησή του είναι αποκαλυπτική για τη φιλοδοξία που εξακολουθεί να τον διακατέχει. «Θα ήθελα να κερδίσω πέντε πρωταθλήματα στα επόμενα πέντε χρόνια. Ξέρω ότι ακούγεται τρελό, αλλά αυτή είναι η νοοτροπία μου. Ακόμη και ένα να κατακτήσω, θα είμαι ευτυχισμένος. Αν είναι δύο, τότε θα είμαι ο πιο χαρούμενος άνθρωπος στον κόσμο».

Χιλιάδες «αόρατες» συναλλαγές, αδήλωτα POS από το εξωτερικό και χρήματα που καταλήγουν εκτός ελληνικού τραπεζικού συστήματος έχουν σημάνει συναγερμό στην ΑΑΔΕ, με τους φοροελεγκτικούς μηχανισμούς να εξαπολύουν νέο σαφάρι ελέγχων σε εστίαση, διασκέδαση και τουριστικές επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα.

Παρά τη διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS που έφερε στο Δημόσιο πάνω από 2,5 δισ. ευρώ επιπλέον έσοδα και παρουσιάστηκε ως το μεγάλο όπλο κατά της φοροδιαφυγής, οι επιτήδειοι φαίνεται πως βρήκαν νέο τρόπο να παρακάμπτουν το σύστημα, χρησιμοποιώντας αδήλωτα POS συνδεδεμένα με παρόχους και τράπεζες του εξωτερικού.

Το νέο μοντέλο φοροδιαφυγής βασίζεται σε συναλλαγές που φαίνονται κανονικές στον πελάτη αλλά δεν καταγράφονται ποτέ στα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ. Οι επιχειρήσεις εκδίδουν αποδείξεις, οι πελάτες πληρώνουν με κάρτα, όμως τα στοιχεία της συναλλαγής δεν διαβιβάζονται στο MyData και τα χρήματα δεν καταλήγουν σε ελληνικούς επαγγελματικούς λογαριασμούς. Αντίθετα, μεταφέρονται σε προσωπικούς λογαριασμούς επιχειρηματιών στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα να αποκρύπτονται έσοδα και να μην αποδίδεται ποτέ ο ΦΠΑ που έχει ήδη πληρώσει ο καταναλωτής.

Αδήλωτα POS

Οι έλεγχοι που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη έχουν αποκαλύψει χιλιάδες περιπτώσεις χρήσης αδήλωτων POS, κυρίως σε επιχειρήσεις εστίασης και διασκέδασης που πραγματοποιούν υψηλούς τζίρους λιανικών συναλλαγών. Σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου το 80% των αδήλωτων POS που έχουν εντοπιστεί προέρχεται από τη Βουλγαρία, ενώ αντίστοιχες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί και με POS που συνδέονται με παρόχους από τη Μεγάλη Βρετανία, τη Λιθουανία, το Βέλγιο και την Ιρλανδία.

Οι φορολογικές αρχές εκτιμούν ότι τα χρήματα από τις αδήλωτες συναλλαγές κατατίθενται αρχικά σε λογαριασμούς του εξωτερικού και στη συνέχεια επαναπατρίζονται κυρίως μέσω μεταφοράς μετρητών. Η Βουλγαρία θεωρείται η πιο δημοφιλής επιλογή λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας και της ευκολίας μετακινήσεων, καθώς επιτρέπεται η μεταφορά έως 10.000 ευρώ ανά άτομο χωρίς υποχρέωση δήλωσης στις αρμόδιες αρχές. Με τη συμμετοχή συγγενών, συνεργατών ή υπαλλήλων, μεγάλα ποσά μπορούν να εισέρχονται στην Ελλάδα χωρίς να αφήνουν ίχνος στο τραπεζικό σύστημα.

Τεχνολογικά παράθυρα

Στην ΑΑΔΕ παραδέχονται ότι η φοροδιαφυγή προσαρμόζεται πλέον στα νέα ψηφιακά δεδομένα και αξιοποιεί τεχνολογικά παράθυρα για να συνεχίσει να λειτουργεί. Γι’ αυτό και οι έλεγχοι αναμένεται να ενταθούν σημαντικά μέσα στο καλοκαίρι, ιδιαίτερα σε νησιά, τουριστικές περιοχές, beach bars, εστιατόρια, καφέ και χώρους διασκέδασης όπου καταγράφονται αυξημένες συναλλαγές με κάρτες.
Στο στόχαστρο θα βρεθούν κυρίως επιχειρήσεις που είτε δεν έχουν διασυνδέσει τα POS με τις ταμειακές μηχανές είτε χρησιμοποιούν POS από άλλες χώρες χωρίς να τα έχουν δηλώσει στην ΑΑΔΕ. Οι ελεγκτές εξετάζουν παράλληλα και περιπτώσεις ταμειακών μηχανών που λειτουργούν χωρίς να είναι καταχωρισμένες στα ηλεκτρονικά συστήματα της φορολογικής διοίκησης.

Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται και στα στοιχεία των τελευταίων ελέγχων. Στις αρχές του έτους εντοπίστηκαν 55 επιχειρήσεις που δεν είχαν διασυνδέσει POS με ταμειακές μηχανές και τους επιβλήθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 680.000 ευρώ. Παράλληλα, το προηγούμενο καλοκαίρι καταγράφηκαν δεκάδες παραβάσεις, κυρίως στην Πελοπόννησο όπου επιχειρήσεις λειτουργούσαν με αδήλωτα POS.

Πρόστιμα

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση γνωστής ταβέρνας στο κέντρο της Αθήνας, όπου οι ελεγκτές εντόπισαν οκτώ αδήλωτα POS, με το πρόστιμο να φτάνει τις 40.000 ευρώ. Σε άλλη περίπτωση, πολυχώρος διασκέδασης στην ίδια περιοχή βρέθηκε να λειτουργεί με τρία POS που δεν ήταν διασυνδεδεμένα με την ταμειακή μηχανή, με αποτέλεσμα να επιβληθεί πρόστιμο 20.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η κατοχή POS από το εξωτερικό δεν είναι από μόνη της παράνομη. Κάθε ενεργό μέσο πληρωμών που χρησιμοποιεί επιχείρηση με παρουσία στην Ελλάδα μπορεί να προέρχεται από πάροχο άλλης χώρας, υπό την προϋπόθεση ότι έχει δηλωθεί κανονικά στο μητρώο POS της ΑΑΔΕ και ότι τα στοιχεία των συναλλαγών διαβιβάζονται στο MyData. Το πρόβλημα ξεκινά όταν τα POS είτε δεν δηλώνονται είτε λειτουργούν χωρίς διασύνδεση με τα ηλεκτρονικά συστήματα της φορολογικής διοίκησης. Οι κυρώσεις που προβλέπονται είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Για μη εγκατάσταση ή μη χρήση POS προβλέπεται πρόστιμο 1.500 ευρώ, ενώ για μη διασύνδεση POS με ταμειακή μηχανή τα πρόστιμα φτάνουν τις 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και τις 20.000 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά. Παράλληλα, προβλέπονται πρόστιμα έως και 200.000 ευρώ για παρόχους POS που δεν συμμορφώνονται με το ισχύον πλαίσιο.

Πίσω από τη συμφωνία που φέρνει τη Νιτσιάκος σε ουκρανικά χέρια βρίσκεται ένας από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες της Ουκρανίας. Ο Γιούρι Κοσιούκ (Yuriy Kosyuk), ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της MHP, με περιουσία άνω του 1 δισ. δολαρίων σύμφωνα με το Forbes, θα αποκτήσει το 70% της μεγαλύτερης ελληνικής πτηνοτροφικής επιχείρησης, με δυνατότητα η συμμετοχή του ομίλου να αυξηθεί σε δεύτερη φάση ακόμη και στο 100%. Σύμφωνα με πληροφορίες του newmoney, οι υπογραφές μεταξύ των δύο πλευρών έπεσαν χθες στα Ιωάννινα, όπου είχε μεταβεί ομάδα στελεχών της MHP για την ολοκλήρωση της συμφωνίας.

Ο Κοσιούκ στην πατρίδα του είναι γνωστός ως ο «βασιλιάς του κοτόπουλου» και συγκαταλέγεται εδώ και χρόνια στους πλέον επιδραστικούς επιχειρηματίες της χώρας, διατηρώντας στενές σχέσεις με τα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ουκρανίας. Η επιρροή του όμως δεν περιορίστηκε στον επιχειρηματικό κόσμο. Το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, ο τότε πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο τον επέλεξε για τη θέση του αναπληρωτή επικεφαλής της προεδρικής διοίκησης με αρμοδιότητες σε θέματα άμυνας και εφοδιασμού. Η τοποθέτησή του θεωρήθηκε τότε ιδιαίτερα συμβολική, καθώς ένας από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες της χώρας αναλάμβανε ρόλο-κλειδί σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουκρανία βρισκόταν αντιμέτωπη με τις πρώτες μεγάλες συνέπειες της κρίσης με τη Ρωσία. Αν και η παρουσία του στο προεδρικό επιτελείο ήταν σύντομη, παρέμεινε στη συνέχεια σύμβουλος του Ποροσένκο, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων.

Η διαδρομή του προς την κορυφή ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στη χαοτική περίοδο που ακολούθησε τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Αρχικά δραστηριοποιήθηκε ως broker και στη συνέχεια στο εμπόριο μετάλλων, σιτηρών και φυσικού αερίου, επιχειρώντας να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που δημιουργούσε η μετάβαση της ουκρανικής οικονομίας στην ελεύθερη αγορά. Η πρώτη του απόπειρα να επενδύσει στην επεξεργασία κρέατος δεν είχε επιτυχία, ωστόσο λίγα χρόνια αργότερα, το 1998, ίδρυσε τη MHP, επενδύοντας σε ένα πλήρως καθετοποιημένο μοντέλο παραγωγής πουλερικών, ζωοτροφών και αγροτικών προϊόντων, πάνω στο οποίο χτίστηκε σταδιακά ο μεγαλύτερος παραγωγός πουλερικών της Ευρώπης.

Σήμερα η MHP απασχολεί περισσότερους από 39.000 εργαζομένους και διαθέτει παρουσία σε περισσότερες από 80 χώρες. Ο όμιλος λειτουργεί μέσω της κυπριακής MHP SE, με έδρα τη Λεμεσό και μετοχές εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου, αποτελώντας πλέον έναν από τους σημαντικότερους αγροδιατροφικούς ομίλους της Ευρώπης. Παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία, η εταιρεία συνέχισε να αναπτύσσεται, καταγράφοντας το 2025 έσοδα 3,77 δισ. δολαρίων και επεκτείνοντας περαιτέρω τη διεθνή της παρουσία.

Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την ίδρυσή της, η MHP έχει εξελιχθεί από μια ουκρανική εταιρεία πουλερικών σε έναν διεθνή όμιλο τροφίμων με παρουσία σε δεκάδες αγορές. Η συμφωνία με τη Νιτσιάκος αποτελεί το πιο πρόσφατο κεφάλαιο αυτής της πορείας και φέρνει για πρώτη φορά τον όμιλο στην ελληνική αγορά.

Η MHP των 3,8 δισ. δολαρίων

Το μέγεθος της MHP εξηγεί γιατί η συμφωνία με τη Νιτσιάκος θεωρείται μία από τις σημαντικότερες κινήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια στον ελληνικό αγροδιατροφικό τομέα.

Ο όμιλος που δημιούργησε ο Γιούρι Κοσιούκ κατέγραψε το 2025 έσοδα 3,77 δισ. δολαρίων (περίπου 3,3 δισ. ευρώ) και λειτουργικά κέρδη (EBITDA) 569 εκατ. δολαρίων (περίπου 500 εκατ. ευρώ), επιβεβαιώνοντας τη θέση του μεταξύ των μεγαλύτερων εταιρειών τροφίμων της ευρύτερης ευρωπαϊκής περιφέρειας. Παράλληλα, οι εξαγωγές ξεπέρασαν τα 2 δισ. δολάρια (περίπου 1,8 δισ. ευρώ), αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το μισό των συνολικών πωλήσεων του ομίλου.

Η διεθνής διάσταση της MHP αποτυπώνεται ακόμη πιο έντονα στα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2026. Σύμφωνα με τα οικονομικά αποτελέσματα που δημοσίευσε η εταιρεία οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 8%, φθάνοντας τα 779 εκατ. δολάρια (περίπου 685 εκατ. ευρώ).

Η εταιρεία διαχειρίζεται περίπου 3,6 εκατ. στρέμματα γεωργικής γης στην Ουκρανία, ενώ διαθέτει παραγωγικές εγκαταστάσεις όχι μόνο στην πατρίδα της αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Σήμερα τα προϊόντα της διατίθενται σε αγορές από την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή έως την Ασία και την Αφρική.

Σημαντικό στοιχείο για τη φυσιογνωμία του ομίλου είναι ότι το 63% των εσόδων του προέρχεται πλέον από τις διεθνείς αγορές, γεγονός που αποτυπώνει τον εξαγωγικό του χαρακτήρα και εξηγεί γιατί αναζητά διαρκώς νέα παραγωγικά και εμπορικά ερείσματα εκτός Ουκρανίας.

Η σημερινή MHP απέχει σημαντικά από την εικόνα μιας παραδοσιακής πτηνοτροφικής επιχείρησης. Η ίδια η διοίκηση περιγράφει πλέον τον όμιλο ως μια διεθνή εταιρεία τροφίμων και αγροδιατροφής με ουκρανικές ρίζες, με δραστηριότητες που εκτείνονται από τη γεωργική παραγωγή και τις ζωοτροφές έως την επεξεργασία τροφίμων, το λιανεμπόριο και την εστίαση.

Η μετάβαση αυτή συνοδεύτηκε από μια στρατηγική διεθνούς επέκτασης που τα τελευταία χρόνια έχει μετατρέψει την MHP σε έναν από τους πλέον δραστήριους επενδυτές του ευρωπαϊκού κλάδου τροφίμων.

Το σχέδιο για μια ευρωπαϊκή αυτοκρατορία τροφίμων

Η εξαγορά της Νιτσιάκος αποκτά διαφορετική διάσταση όταν εξεταστεί στο πλαίσιο της στρατηγικής που ακολουθεί η MHP τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη. Ο στόχος του ομίλου δεν είναι απλώς η αύξηση της παραγωγής πουλερικών, αλλά η δημιουργία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής πλατφόρμας τροφίμων μέσω της εξαγοράς ηγετικών εταιρειών σε επιμέρους αγορές.

Το πρώτο μεγάλο βήμα έγινε το 2019 με την εξαγορά της Perutnina Ptuj, μιας από τις ιστορικότερες και μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής πουλερικών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σήμερα η εταιρεία διαθέτει παραγωγικές μονάδες σε Σλοβενία, Κροατία, Σερβία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη, δίκτυα διανομής στην Αυστρία, τη Ρουμανία και τη Βόρεια Μακεδονία, ενώ τα προϊόντα της φθάνουν σε 26 χώρες.

Η περίπτωση της Perutnina αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η MHP επιχειρεί να δημιουργήσει αξία μετά από μια εξαγορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η ίδια η διοίκηση, η παραγωγή της σλοβενικής εταιρείας αυξήθηκε από περίπου 90.000 τόνους σε περισσότερους από 165.000 τόνους, ενώ τα λειτουργικά της κέρδη (EBITDA) εκτινάχθηκαν από τα 34 εκατ. δολάρια στα 105 εκατ. δολάρια. Παράλληλα, ο ουκρανικός όμιλος επένδυσε περισσότερα από 240 εκατ. ευρώ στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων και στην ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων.

Το δεύτερο μεγάλο βήμα ήρθε πριν από λίγους μόλις μήνες με την απόκτηση ποσοστού άνω του 92% της ισπανικής UVESA, ενός από τους μεγαλύτερους καθετοποιημένους παραγωγούς πουλερικών και χοιρινού κρέατος της Ισπανίας. Η εξαγορά έδωσε στη MHP ισχυρή παρουσία σε μία από τις μεγαλύτερες αγορές τροφίμων της Ευρώπης και ενίσχυσε σημαντικά το αποτύπωμά της στη Δυτική Ευρώπη.

Η χρονική αλληλουχία των κινήσεων έχει τη δική της σημασία. Μετά τη Σλοβενία και την Ισπανία, η Ελλάδα αποτελεί τον επόμενο σταθμό της ευρωπαϊκής επέκτασης του ομίλου, γεγονός που δείχνει ότι η MHP βρίσκεται σε φάση ενεργού ανάπτυξης και όχι περιστασιακών επενδύσεων.

Οι εξαγορές που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά. Αφορούν εταιρείες με ηγετική θέση στις τοπικές αγορές, ισχυρά εμπορικά σήματα, καθετοποιημένη παραγωγή και βαθιές σχέσεις με τους τοπικούς παραγωγούς. Η MHP δεν αναζητά προβληματικές επιχειρήσεις προς αναδιάρθρωση. Επιλέγει καθιερωμένους παίκτες, στους οποίους επιχειρεί να προσθέσει επενδυτικά κεφάλαια, τεχνογνωσία και πρόσβαση σε διεθνή δίκτυα διανομής.

Γιατί η MHP επέλεξε τη Νιτσιάκος

Το μοτίβο αυτό βοηθά να εξηγηθεί καλύτερα και η πιο πρόσφατη κίνηση του ομίλου στην Ελλάδα. Η Νιτσιάκος φαίνεται να συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά που αναζητά η MHP στις εξαγορές της. Με ενοποιημένο κύκλο εργασιών περίπου 540 εκατ. ευρώ το 2025, η ηπειρώτικη εταιρεία αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό πουλερικών στην Ελλάδα και έναν από τους σημαντικότερους καθετοποιημένους ομίλους του εγχώριου αγροδιατροφικού τομέα.

Για στελέχη της αγοράς, η συμφωνία δεν ήρθε ως απόλυτη έκπληξη. Τον τελευταίο χρόνο κυκλοφορούσαν πληροφορίες, χωρίς ποτέ να επιβεβαιωθούν επισήμως, ότι η οικογένεια Νιτσιάκου διερευνούσε επιλογές που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη χρηματοδοτική και επενδυτική δυναμική της εταιρείας. Η είσοδος της MHP δίνει πλέον συγκεκριμένη μορφή σε αυτά τα σενάρια και ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για μία από τις ιστορικότερες επιχειρήσεις του κλάδου.

Πέρα όμως από το μέγεθος της εταιρείας, η Νιτσιάκος διαθέτει χαρακτηριστικά που συναντώνται και στις προηγούμενες εξαγορές της MHP. Διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο συνεργαζόμενων πτηνοτρόφων, ισχυρή παραγωγική βάση, αναγνωρίσιμο εμπορικό σήμα και παρουσία δεκαετιών στην ελληνική αγορά, στοιχεία που την καθιστούν ηγετικό παίκτη στον κλάδο των πουλερικών.

Η ίδια η αγορά προσφέρει επίσης σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης. Τα τελευταία χρόνια το κοτόπουλο ενισχύει σταθερά τη θέση του στο καταναλωτικό καλάθι, καθώς η σημαντική αύξηση των τιμών στο μοσχαρίσιο κρέας και σε άλλες κατηγορίες πρωτεΐνης έχει στρέψει ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά σε οικονομικότερες επιλογές. Η τάση αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά καταγράφεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενισχύοντας τις προοπτικές του κλάδου και εξηγώντας γιατί οι μεγάλοι διεθνείς όμιλοι στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους στον τομέα των πουλερικών.

Στις δηλώσεις που συνόδευσαν τη συμφωνία, ο Γιούρι Κοσιούκ χαρακτήρισε τη Νιτσιάκος εταιρεία με «ισχυρή φήμη και βαθιές ρίζες στην Ελλάδα», υπογραμμίζοντας ότι η MHP δεσμεύεται να «διαφυλάξει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και την κληρονομιά της εταιρείας», αξιοποιώντας παράλληλα την τεχνογνωσία, την τεχνολογική καινοτομία και την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές που διαθέτει ο όμιλος.

Από την πλευρά του, ο Κώστας Νιτσιάκος περιέγραψε τη συμφωνία ως «το επόμενο στάδιο στην πορεία της Νιτσιάκος», σημειώνοντας ότι η συνεργασία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για επιτάχυνση της ανάπτυξης, νέες επενδύσεις και περαιτέρω ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της εταιρείας.

Η εμπειρία των προηγούμενων εξαγορών δείχνει ότι η MHP δεν λειτουργεί ως παθητικός χρηματοοικονομικός επενδυτής. Στην περίπτωση της Perutnina συνδύασε την εξαγορά με εκτεταμένες επενδύσεις, αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας και διεύρυνση της παρουσίας της εταιρείας σε νέες αγορές. Το αν η Νιτσιάκος θα ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία θα φανεί τα επόμενα χρόνια. Εκείνο που ήδη διαφαίνεται είναι ότι για τον Γιούρι Κοσιούκ η Ελλάδα δεν αποτελεί μια ευκαιριακή τοποθέτηση, αλλά την τρίτη μεγάλη ευρωπαϊκή εξαγορά μετά τη Σλοβενία και την Ισπανία, στο πλαίσιο ενός σχεδίου δημιουργίας ενός πανευρωπαϊκού ομίλου τροφίμων με ουκρανικές ρίζες.

Πηγή: newmoney.gr

Στην καθιερωμένη του κυριακάτικη ανάρτηση προχώρησε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στην οποία αναφέρθηκε σε όλα τα ζητήματα της επικαιρότητας. Ειδικότερα αναφέρθηκε στις πανελλαδικές εξετάσεις και στην προσπάθεια που κάνουν οι υποψήφιοι, ενώ αναφορικά με το κυβερνητικό έργο εστίασε στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και στις έρευνες υδρογονανθράκων στη χώρα μας. Αναφέρθηκε επίσης στην αντιμετώπιση της ακρίβειας και στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης.

Ο πρωθυπουργός ξεκίνησε την ανάρτησή του με αναφορά στις Πανελλαδικές εξετάσεις, στέλνοντας μήνυμα προς τις υποψήφιες και τους υποψηφίους. Όπως σημείωσε, «οι Πανελλαδικές είναι ένας σημαντικός σταθμός, όχι ο μοναδικός», τονίζοντας ότι κανένα αποτέλεσμα δεν μπορεί να μετρήσει την αξία, τις δυνατότητες ή την πορεία ενός νέου ανθρώπου. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι το υπουργείο Παιδείας έχει θέσει σε λειτουργία έως τις 30 Ιουνίου τη δωρεάν τηλεφωνική γραμμή 1550 για ψυχολογική υποστήριξη των υποψηφίων και των οικογενειών τους.

Αναφερόμενος στην ακρίβεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι συνεχιζόμενες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή οδηγούν σε παράταση της ενεργειακής κρίσης, επηρεάζοντας τις τιμές και την καθημερινότητα των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι επεκτείνεται και για τον Ιούνιο η επιδότηση στο diesel, με ενίσχυση 15 λεπτών το λίτρο, ώστε η τιμή του να παραμείνει περίπου 30 λεπτά χαμηλότερη σε σχέση με τον Μάρτιο.

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ακόμη ότι στο τέλος του μήνα θα καταβληθεί η έκτακτη ενίσχυση των 150 ευρώ για κάθε παιδί, χωρίς καμία αίτηση. Όπως υπογράμμισε, το μέτρο θα δοθεί με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια που καλύπτουν πάνω από το 80% των νοικοκυριών της χώρας, ώστε να ωφεληθούν σχεδόν ένα εκατομμύριο οικογένειες.

Για τις έρευνες υδρογονανθράκων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε στο αίτημα των Chevron και HELLENiQ ENERGY για τη συμμετοχή του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού στην παραχώρηση του Block 10, στα ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, στο Νότιο Ιόνιο. Όπως σημείωσε, η εξέλιξη αυτή προστίθεται σε κινήσεις που δείχνουν ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζεται πλέον ως χώρα με σοβαρές ενεργειακές προοπτικές, χωρίς ωστόσο να προδικάζεται κανένα αποτέλεσμα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο πρόγραμμα «Προλαμβάνω», τονίζοντας ότι θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, καθώς έχει ήδη εξασφαλιστεί χρηματοδότηση 300 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2027-2030. Το πρόγραμμα αφορά δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για καρκίνο του μαστού, τραχήλου της μήτρας και παχέος εντέρου, καρδιαγγειακό κίνδυνο, παχυσαρκία σε ενήλικες και ανηλίκους και νεφρική δυσλειτουργία. Όπως ανέφερε, περισσότεροι από 317.000 πολίτες εντόπισαν εγκαίρως κάποιο εύρημα και μπόρεσαν να λάβουν την κατάλληλη ιατρική φροντίδα.

Στην ανάρτησή του ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στο Ταμείο Ανάκαμψης, στο Κτηματολόγιο, στο ανακαινισμένο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Πειραιά «Μεταξά», στο νέο εργασιακό νομοσχέδιο για τη διαφάνεια στις αμοιβές, στην απλοποίηση διαδικασιών στο Δημόσιο, στις παρεμβάσεις στον πολιτισμό και στα στοιχεία του e-Kouros για τον ερασιτεχνικό αθλητισμό.

Αναλυτικά η ανάρτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη:

Ημέρες Πανελλαδικών εξετάσεων και θέλω να ξεκινήσω με μια σκέψη για τις υποψήφιες και τους υποψηφίους. Ξέρω ότι αυτές τις ημέρες όλα μοιάζουν να κρίνονται από ένα γραπτό, μέσα σε λίγες ώρες. Δεν είναι όμως έτσι. Οι Πανελλαδικές είναι ένας σημαντικός σταθμός, όχι ο μοναδικός. Γι” αυτό μπείτε στην αίθουσα με καθαρό μυαλό, χωρίς να φορτωθείτε περισσότερο άγχος από όσο ήδη έχετε. Κανένα αποτέλεσμα δεν μπορεί να μετρήσει την αξία, τις δυνατότητες ή την πορεία ενός νέου ανθρώπου. Και, σίγουρα, η ζωή ανοίγει περισσότερους δρόμους από όσους συχνά μπορούμε να δούμε σε αυτή την ηλικία. Εύχομαι σε όλες και σε όλους, καλή επιτυχία και να δικαιωθούν οι κόποι που καταβάλατε όλο αυτό το διάστημα. Καθώς είναι απολύτως φυσιολογικό αυτές τις ημέρες να αισθάνεστε μεγαλύτερη πίεση ή άγχος, το Υπουργείο Παιδείας έχει θέσει σε λειτουργία έως τις 30 Ιουνίου τη δωρεάν τηλεφωνική γραμμή 1550 για ψυχολογική υποστήριξη των υποψηφίων και των οικογενειών τους, ένα πανελλαδικό δίκτυο από ψυχολόγους των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης. Μην διστάσετε να την αξιοποιήσετε αν νιώσετε ότι τη χρειάζεστε.

Πάμε στο κυβερνητικό έργο. Θα ξεκινήσω με την ακρίβεια, καθώς οι συνεχιζόμενες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή οδηγούν σε παράταση της ενεργειακής κρίσης και, κατ’ επέκταση, επηρεάζονται οι τιμές και η καθημερινότητα των πολιτών. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να επεκτείνουμε και για τον Ιούνιο την επιδότηση στο Diesel, με ενίσχυση 15 λεπτών το λίτρο, ώστε η τιμή του να παραμείνει περίπου 30 λεπτά χαμηλότερη σε σχέση με τον Μάρτιο. Στο τέλος του μήνα θα καταβληθεί επίσης και η έκτακτη ενίσχυση των 150 ευρώ για κάθε παιδί, χωρίς καμία αίτηση, με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια που καλύπτουν πάνω από το 80% των νοικοκυριών της χώρας, ώστε σχεδόν ένα εκατομμύριο οικογένειες να ωφεληθούν από αυτό το μέτρο. Γνωρίζω ότι τα έκτακτα αυτά μέτρα δεν λύνουν από μόνα τους το πρόβλημα της ακρίβειας που εξακολουθεί να πιέζει πολλά νοικοκυριά. Αποτελούν όμως μια έστω μικρή ανάσα σε μια δύσκολη συγκυρία.

Έχω αναφερθεί αρκετές φορές το τελευταίο διάστημα στις έρευνες υδρογονανθράκων και το αυξανόμενο ενδιαφέρον μεγάλων διεθνών ενεργειακών ομίλων για τη χώρα μας. Επανέρχομαι γιατί κάθε νέο βήμα έχει τη δική του σημασία. Αυτήν τη φορά, οι Chevron και HELLENiQ ENERGY υπέβαλαν αίτημα για τη συμμετοχή του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού στην παραχώρηση του Block 10, στα ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, στο Νότιο Ιόνιο. Η συγκεκριμένη κοινοπραξία, θυμίζω, έχει υπογράψει με την Ελληνική Δημοκρατία συμβάσεις μίσθωσης για τέσσερις νέες θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά κινήσεων που επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζεται πλέον ως μια χώρα με σοβαρές ενεργειακές προοπτικές. Δεν προδικάζει φυσικά κανένα αποτέλεσμα. Δείχνει όμως ότι το διεθνές ενδιαφέρον όχι μόνο παραμένει ισχυρό, αλλά διευρύνεται, ενισχύοντας σταδιακά τη θέση της χώρας μας στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Έρχομαι στο Ταμείο Ανάκαμψης, όπου μπαίνουμε πλέον στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωσή του. Μέσα στην εβδομάδα η χώρα μας υπέβαλε διπλό αίτημα εκταμίευσης, το 7ο για το σκέλος των δανείων και το 8ο για το σκέλος των μεταρρυθμίσεων και των έργων, συνολικού ύψους 1,63 δισ. ευρώ. Σε όσους αναρωτιούνται αν προχωρά το μεταρρυθμιστικό σκέλος του προγράμματος, η απάντηση είναι καταφατική: μέχρι σήμερα έχουμε ολοκληρώσει το 86,15% των μεταρρυθμιστικών οροσήμων που, με μετρήσιμο τρόπο, ψηφιοποιούν κράτος και οικονομία, οδηγούν την ενεργειακή μετάβαση της χώρας, απλοποιούν το επιχειρηματικό περιβάλλον, μειώνουν τη γραφειοκρατία, αναβαθμίζουν δημόσια υγεία και εκπαίδευση και επιταχύνουν την απονομή δικαιοσύνης.

Ένα από αυτά τα μεταρρυθμιστικά ορόσημα ήταν και το Κτηματολόγιο, η πλήρης χαρτογράφηση της ακίνητης περιουσίας της χώρας, μια εκκρεμότητα που ταλαιπωρούσε τη χώρα για σχεδόν δύο αιώνες. Η ολοκλήρωσή του βρίσκεται πλέον πολύ κοντά, καθώς η ανάρτηση των στοιχείων κτηματογράφησης καλύπτει το 99% της επικράτειας. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες μπορούν πλέον, μέσα από τον ψηφιακό χάρτη maps.ktimatologio.gr, να δουν συγκεντρωμένα τα στοιχεία της περιουσίας τους, να τα ελέγξουν και, όπου χρειάζεται, να ζητήσουν διορθώσεις. Πρόκειται για μια βαθιά θεσμική μεταρρύθμιση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας απλής διοικητικής αλλαγής. Το Κτηματολόγιο αποτελεί θεμέλιο για την ασφάλεια δικαίου, τις επενδύσεις, την προστασία της περιουσίας των πολιτών και τη συνολική αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Στόχος μας είναι μέχρι το τέλος της χρονιάς να κλείσει οριστικά αυτή η εκκρεμότητα 200 ετών. Και θα τα καταφέρουμε.

Όμως, η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σημαίνει και το τέλος εμβληματικών καινοτόμων πολιτικών μας. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», το οποίο θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, καθώς έχουμε ήδη εξασφαλίσει χρηματοδότηση 300 εκ. ευρώ για την περίοδο 2027-2030 για δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου, για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, την παχυσαρκία σε ενήλικες και ανήλικους και τη νεφρική δυσλειτουργία. Η πρόληψη ήταν για δεκαετίες ο «φτωχός συγγενής» του συστήματος υγείας στη χώρα μας. Επιλέξαμε να το αλλάξουμε αυτό και τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Περισσότεροι από 317.000 συμπολίτες μας εντόπισαν εγκαίρως κάποιο εύρημα και μπόρεσαν να λάβουν την κατάλληλη ιατρική φροντίδα. Γι’ αυτό και τα προγράμματα προληπτικών εξετάσεων γίνονται πλέον σταθερό κομμάτι της πολιτικής μας για τη δημόσια υγεία.

Παραμένω στον χώρο της υγείας, καθώς το ΕΣΥ απέκτησε ακόμη ένα ανακαινισμένο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, αυτήν τη φορά στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Πειραιά «Μεταξά». Για τους ασθενείς αυτό σημαίνει καλύτερες συνθήκες, μικρότερες αναμονές και πιο ποιοτική φροντίδα σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή της ζωής τους. Οι νέοι χώροι και ο σύγχρονος ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός επιτρέπουν στο προσωπικό να διαχειρίζεται πιο αποτελεσματικά τα επείγοντα περιστατικά και να παρέχει καλύτερες υπηρεσίες. Με την ολοκλήρωση της συνολικής ανακαίνισης του «Μεταξά», χάρη στη δωρεά της Allwyn, σε τρία χρόνια θα μιλάμε για ένα ουσιαστικά νέο ογκολογικό νοσοκομείο.

Στα εργασιακά, φέρνουμε ένα νέο νομοσχέδιο που κάνει ένα ακόμη βήμα προς μια πιο δίκαιη αγορά εργασίας, όπου η ίδια δουλειά αμείβεται με τον ίδιο τρόπο, ανεξαρτήτως φύλου. Παρότι η αρχή της ίσης αμοιβής είναι ήδη κατοχυρωμένη, στην πράξη εξακολουθούν να υπάρχουν μισθολογικές ανισότητες, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Με την ενσωμάτωση της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας εισάγεται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές, τόσο πριν από την πρόσληψη όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης και, αν εντοπιστεί μισθολογική διαφορά χωρίς αντικειμενική εξήγηση, ο εργοδότης θα υποχρεούται να προχωρήσει σε διορθωτικές παρεμβάσεις και αναμόρφωση της μισθολογικής δομής της επιχείρησης, ενώ ενισχύεται σημαντικά και η δικαστική προστασία των εργαζομένων. Γενικά πάντως, μιλώντας για το νομοσχέδιο, αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα ενσωματώθηκαν σε αυτό 65 προτάσεις που έχουν καταθέσει οι Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι, εκπρόσωποι εργαζομένων και εργοδοτών. Θέλω επίσης να σταθώ σε μια ακόμη σημαντική πρόβλεψή του: την ένταξη νοσηλευτών, βοηθών νοσηλευτών, διασωστών και πληρωμάτων ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά. Ένα δίκαιο αίτημα ανθρώπων που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή του ΕΣΥ και της επείγουσας φροντίδας.

Το 2019, όταν και εκλεγήκαμε για πρώτη φορά, σας είχα μιλήσει για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη. Ένα κράτος που δεν τον ταλαιπωρεί, που σέβεται τον χρόνο του και βάζει τέλος στην περιττή γραφειοκρατία. Εφτά χρόνια μετά, τα βήματα που έχουμε κάνει σε αυτήν την κατεύθυνση είναι πολλά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι σταματάμε. Γιατί ένα σύγχρονο κράτος δεν κρίνεται μόνο από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις, αλλά και από το αν λύνει μικρά προβλήματα που ταλαιπωρούν καθημερινά τους πολίτες. Ένα από αυτά ήταν ότι το Δημόσιο ζητούσε συχνά από τους πολίτες να προσκομίζουν έγγραφα και πιστοποιητικά που βρίσκονταν ήδη σε κάποια άλλη υπηρεσία του Δημοσίου. Αυτό αλλάζει. Πλέον η αναζήτηση αυτών των δικαιολογητικών θα γίνεται υπηρεσιακά, χωρίς να χρειάζεται ο πολίτης να τα αναζητά και να τα καταθέτει ξανά και ξανά. Για παράδειγμα, δεν θα χρειαστεί ξανά να προσκομίσετε ληξιαρχική πράξη γάμου, αντίγραφο πτυχίου, απολυτήριο Στρατού, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, διάφορα κτηματολογικά πιστοποιητικά κλπ. Θέτουμε, επίσης, σαφείς προθεσμίες για τη διοίκηση. Όταν ένας πολίτης περιμένει μια απόφαση από την οποία προκύπτει οικονομική παροχή ή αποζημίωση, το Δημόσιο θα πρέπει να απαντά μέσα σε τρεις μήνες. Βεβαίως, όποιος επιχειρήσει να εξαπατήσει το κράτος με ψευδή δήλωση, θα βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμα που φτάνουν έως και τις 50.000 ευρώ, αλλά και με τις προβλεπόμενες ποινικές συνέπειες.

Πριν κλείσω, να αναφερθώ σε δύο σημαντικές παρεμβάσεις στον χώρο του πολιτισμού. Πολύ σημαντική και ιδιαίτερα τιμητική είναι η είδηση ότι στα Μάλια της Κρήτης, το Μινωικό Ανακτορικό Κέντρο φέρει πλέον και επίσημα τη σφραγίδα της UNESCO ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, επιβεβαιώνοντας τη μοναδική θέση του μινωικού πολιτισμού στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Η αναγνώριση αυτή δεν έχει μόνο συμβολική αξία. Η σφραγίδα της UNESCO είναι μια σημαντική διεθνής διάκριση, η πραγματική μας ευθύνη όμως είναι να διατηρούμε αυτούς τους χώρους ζωντανούς και λειτουργικούς. Γι’ αυτό υλοποιούμε έργα ύψους 3,5 εκ. ευρώ που προστατεύουν και αναβαθμίζουν τον αρχαιολογικό χώρο, θωρακίζοντάς τον απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Το ίδιο κάνουμε και στη Ρόδο, όπου προχωρούν με εντατικούς ρυθμούς οι εργασίες αποκατάστασης του εμβληματικού Εθνικού Θεάτρου, ενός από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά τοπόσημα του νησιού. Όταν ολοκληρωθεί το έργο, η πόλη θα αποκτήσει ξανά έναν σύγχρονο πολιτιστικό χώρο διεθνών προδιαγραφών, αντάξιο της ιστορίας και της σημασίας του.

Κλείνω με έναν αριθμό που λέει πολλά για την κοινωνία μας και αφορά τον αθλητισμό. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του e-Kouros για το 2025, του ψηφιακού συστήματος καταγραφής του αθλητικού οικοσυστήματος που θεσμοθετήσαμε πριν από δύο χρόνια, 1 στους 4 πολίτες της χώρας ασχολείται άμεσα ή έμμεσα με τον ερασιτεχνικό αθλητισμό. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι ο αριθμός των αθλητών και αθλητριών αυξήθηκε κατά 4,05% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ 1 στα 3 παιδιά ηλικίας Γυμνασίου είναι εγγεγραμμένο σε αθλητικό σωματείο. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα αισιόδοξη εικόνα που επιβεβαιώνει τη δυναμική του αθλητισμού στη χώρα μας. Το e-Kouros μας επιτρέπει πλέον να γνωρίζουμε με ακρίβεια τις ανάγκες κάθε αθλήματος και κάθε περιοχής, ώστε να σχεδιάζουμε καλύτερες πολιτικές, να κατανέμουμε δικαιότερα τους πόρους και να στηρίζουμε πιο αποτελεσματικά τα σωματεία και τις υποδομές. Σύντομα θα ακολουθήσει και το My Kouros App, ώστε αθλητές, γονείς και φίλαθλοι να έχουν εύκολη πρόσβαση σε χρήσιμες πληροφορίες για τα σωματεία, τις διοργανώσεις και τις αθλητικές δραστηριότητες που τους ενδιαφέρουν.

Κάπου εδώ ολοκληρώνεται και η σημερινή ανασκόπηση. Αύριο υποδεχόμαστε τον πρώτο μήνα του καλοκαιριού. Εύχομαι, λοιπόν, καλό μήνα και καλή Κυριακή!

Για δεύτερη συνεχόμενη φορά πρωταθλήτρια Ευρώπης η Παρί

Η Παρί Σεν Ζερμέν είναι η back to back πρωταθλήτρια Ευρώπης. Η ομάδα του Λουίς Ενρίκε νίκησε με 4-3 την Άρσεναλ στα πέναλτι, καθώς η κανονική διάρκεια και η παράταση του τελικού ολοκληρώθηκαν με ισοπαλία (1-1).

Ο αγώνας, για πρώτη φορά στην ιστορία της διοργάνωσης με αντίπαλους αγγλική και γαλλική ομάδα, ξεκίνησε με την (απερχόμενη) πρωταθλήτρια Ευρώπης να έχει παρατάξει τους ίδιους 10 ποδοσφαιριστές που είχαν ξεκινήσει στον περσινό τελικό απέναντι στην Ίντερ, απέναντι στη μοναδική αήττητη ομάδα της εφετινής διοργάνωσης (11 νίκες, 3 ισοπαλίες, 6 γκολ παθητικό) και στον τερματοφύλακα (Ράγια) που είχε κρατήσει 9 φορές απαραβίαστη την εστία του.

Η τύχη προσφέρθηκε απλόχερα στους «κανονιέρηδες» στο ξεκίνημα του αγώνα. Ήταν μόλις το 6ο λεπτό όταν ο Μαρκίνιος προσπαθώντας να διώξει έστειλε την μπάλα στο σώμα του Τροσάρ για να βγει… ασίστ στον Χάβερτς, ο οποίος διάνυσε περίπου 30 μέτρα και από δύσκολη γωνία (αριστερά) «εκτέλεσε» τον Σαφόνοφ για το 1-0.

Ταυτόχρονα με το άνοιγμα του σκορ, ο Γερμανός διεθνής σημείωσε το δεύτερο γκολ του σε τελικό Champions League με διαφορετική ομάδα, καθώς το 2021 είχε χαρίσει τον τίτλο στην Τσέλσι (1-0) απέναντι στη Μάντσεστερ Σίτι. Ακόμα πιο σπάνιο, ο Χάβερτς το έπραξε με δυο ομάδες της ίδιας πόλης (Λονδίνο). Πριν απ΄ αυτόν, είχαν προηγηθεί μόνο δύο, ο Κριστιάνο Ρονάλντο (Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, Ρεάλ Μαδρίτης) και ο Μάριο Μάντζουκιτς (Γιουβέντους, Μπάγερν Μονάχου).

Στη συνέχεια η Άρσεναλ έδωσε μέτρα στην Παρί, που έως το τέλος του ημιχρόνου είχε συντριπτική κατοχή αλλά όχι ιδέες και καθαρό μυαλό, εγκλωβισμένη στις αμυντικές δαγκάνες και την απροσπέλαστη τακτική της ομάδας του Αρτέτα. Η μοναδική στιγμή που απείλησαν πραγματικά οι Γάλλοι καταγράφηκε στο 43΄, με τον Μέντες να περνάει τον Μοσκέρα και να κάνει το γύρισμα προς τον Ρουίθ, που έστειλε την μπάλα άουτ με το κεφάλι.

Οι Λονδρέζοι έχασαν μεγάλη ευκαιρία να διπλασιάσουν στις καθυστερήσεις (45΄+3), όταν από τη συνεργασία των Μοσκέρα, Σάκα, Έντεγκαρντ και την κάθετη πάσα του τελευταίου, ο Χάβερτς δεν κατάφερε να σκοράρει καθώς το σουτ που επιχείρησε «μπλόκαρε» σωτήρια ο Μαρκίνιος.

Με τα επιθετικά ατού (Ντεμπελέ, Κβαρατσκέλια, Ντουέ) της Παρί μπλοκαρισμένα ήταν φανερό ότι μόνο μια ατομική ενέργεια θα μπορούσε να φέρει ανισορροπία και να φέρει το γκολ. Ακριβώς αυτό έγινε στο 62ο λεπτό, όταν μετά το «1-2» που έπαιξαν Ντουέ και Κβαρατσκέλια ο Γεωργιανός άφησε πίσω του τον (αδύναμο κρίκο) Μοσκέρα, ο οποίος τον ανέτρεψε.

Ο Ζίμπερτ έδειξε χωρίς δισταγμό την άσπρη βούλα αλλά δεν έδειξε κάρτα στον «παραβάτη» (θα ήταν η δεύτερη) και ο Ντεμπελέ με άπιαστη εκτέλεση στη δεξιά γωνία ισοφάρισε στο 65΄ και ταυτόχρονα διέκοψε την παράδοση που είχε δημιουργηθεί τα τελευταία οκτώ χρόνια και ήθελε μόνο τη μία ομάδα να σκοράρει (Ρεάλ Μαδρίτης-Λίβερπουλ 3-1 το 2018).

Η ομάδα του Ενρίκε προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τη δυναμική της στιγμής και στο 77΄ έφτασε μια ανάσα από την ανατροπή, με τον Κβαρατσκέλια να μπαίνει στη μεγάλη περιοχή και να πλασάρει, την μπάλα να βρίσκει στον Λιούις-Σκέλι, να χτυπά στο δεξί δοκάρι του Ράγια και να φεύγει κόρνερ.

Απέναντι σε μια Άρσεναλ που πρόσεχε κατά κύριο λόγο να μην αφήσει ανοιχτούς χώρους, η Παρί είχε άλλες δυο μεγάλες στιγμές για να γυρίσει ανάποδα το παιχνίδι, στο 89΄ με το σουτ του Βιτίνια σχεδόν να αγγίζει το οριζόντιο δοκάρι και στις καθυστερήσεις (90΄+7) με τον Μπαρκολά, που έφυγε στην αντεπίθεση αλλά εκτέλεσε άστοχα από πλάγια θέση.

Το 1-1 έμεινε, ο τελικός οδηγήθηκε στην παράταση και στο 102΄ οι της Άρσεναλ διαμαρτυρήθηκαν για πέναλτι σε «εναγκαλισμό» Μαντουέκε και Νούνο Μέντες, οι οποίοι αλληλοτραβήχτηκαν στην περιοχή. Αυτή ήταν και η μόνη φάση που «άναψαν τα αίματα» στο έξτρα ημίωρο, με το παιχνίδι να κρίνεται εν τέλει στα πέναλτι.

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Γκονσάλο Ράμος (Παρί Σ.Ζ.) 1-0

Γκιόκερες (Άρσεναλ) 1-1

Ντουέ (Παρί Σ.Ζ.) 2-1

Έζε (Άρσεναλ) Άουτ

Μέντες (Παρί Σ.Ζ.) Απόκρουση Ράγια

Ράις (Άρσεναλ) 2-2

Χακίμι (Παρί Σ.Ζ.) 3-2

Μαρτινέλι (Άρσεναλ) 3-3

Μπεράλντο (Παρί Σ.Ζ.) 4-3

Γκάμπριελ (Άρσεναλ) Αουτ

ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ: Ντάνιελ Ζίμπερτ

ΚΙΤΡΙΝΕΣ: Νέβες, Μέντες – Μοσκέρα, Σάκα, Γκιόκερες, Ράις

ΠΑΡΙ ΣΕΝ ΖΕΡΜΕΝ (Λουίς Ενρίκε): Σαφόνοφ, Χακίμι, Μαρκίνιος (106΄ Ζαμπάρνι), Πάτσο, Νούνο Μέντες, Φαμπιάν Ρουίθ (95΄ Ζαΐρ-Εμερί), Βιτίνια (106΄ Μπεράλντο), Ζοάο Νέβες, Κβαρατσκέλια (83΄ Μπαρκολά), Ντουέ, Ντεμπελέ (90΄+6 Γκονσάλο Ράμος).

ΑΡΣΕΝΑΛ (Μίκελ Αρτέτα): Ράγια, Λιούις-Σκέλι (90΄+1 Θουμπιμέντι), Γκάμπριελ, Σαλιμπά, Ενκαπιέ, Μοσκέρα (66΄ Τίμπερ), Έντεγκαρντ (67΄ Γκιόκερες), Ράις, Τροσάρ (83΄ Μαρτινέλι), Χάβερτς (91΄ Έζε), Σάκα (83΄ Μαντουέκε).

Προπονητές, ποδοσφαιριστές, τεχνικοί διευθυντές, χρυσοπληρώθηκαν για να μετακομίσουν στην πόλη του φωτός, αλλά η Παρί κατάφερνε με κάθε πιθανό κι απίθανο τρόπο να μην μπορεί να φτάσει εκεί όπου μέχρι πέρσι είχε φτάσει μόνο η μισητή Μαρσέιγ… Θυμηθείτε το απίθανο 6-1 με τη Μπαρτσελόνα (είχαν νικήσει με 4-0 στο Παρίσι και το σκορ ήταν 3-1 στο 89′ στον επαναληπτικό) ή το ματς με τη Γιουνάιτεντ (νίκη με 2-0 στο Μάντσεστερ ήττα με 3-1 στο Παρίσι με πέναλτι σε… νεκρό χρόνο).

Αρκούσε όμως η άφιξη του Λουίς Ενρίκε που έδιωξε μονομιάς όλη την αίσθηση της… γκλαμουριάς που υπήρχε πάνω από την ομάδα και την μετέτρεψε σ” ένα σύνολο το οποίο μπορεί να διαλύσει κάθε αντίπαλο, έχοντας απίστευτη ποιότητα και τρέχοντας ακατάπαυστα. Ο… προβληματικός Ουσμάν Ντεμπελέ, με τον Ισπανό έχει γίνει πραγματικός αρχηγός με τους Ντουέ, Κβαρατσχέλια να συμπληρώνουν μια φονική τριάδα και τους Βιτίνια Ζοάο Νέβες να δίνουν την αίσθηση ότι είναι παντού στον αγωνιστικό χώρο.

«Σε έναν τελικό είναι πολύ δύσκολο να μιλάς για φαβορί. Πέρυσι είδαμε ένα παιχνίδι εντελώς απρόβλεπτο και αυτό είναι μέρος του ποδοσφαίρου. Δεν θεωρώ ότι υπάρχει ομάδα που να είναι ένα σκαλί πάνω από την άλλη. Το κλειδί θα βρίσκεται στην εκμετάλλευση των μικρών λεπτομερειών και στη σωστή διαχείριση της έντασης που προκαλούν αυτού του είδους οι αναμετρήσεις», δήλωσε χθες ο Λουίς Ενρίκε, ο οποίος αποθέωσε την Άρσεναλ και τον Μίκελ Αρτέτα λέγοντας χαρακτηριστικά «είναι η καλύτερη ομάδα στον κόσμο χωρίς την μπάλα και κατέκτησαν πανάξια την Premier League.

Για τους προληπτικούς κι η Παρί στον 2ο τελικό της τα κατάφερε να σηκώσει την πολυπόθητη κούπα, ενώ οι κανονιέρηδες κατάφεραν πριν από λίγες ημέρες να ξορκίσουν και την κατάρα της Premier League κατακτώντας τον τίτλο μετά από 22 χρόνια…

Ο τελικός θα διεξαχθεί στην «Πούσκας Αρένα», εκεί που διεξήχθη και ο τελικός του Europa League το 2023, ανάμεσα σε Σεβίλλη και Ρόμα (νίκησαν οι Ισπανοί με 4-1 στα πέναλτι), ενώ στo γήπεδο της Βουδαπέστης είχε γίνει και ο τελικός του ευρωπαϊκού Super Cup το 2020, όπου η Μπάγερν Μονάχου νίκησε με 2-1 τη Σεβίλλη.

Ως είθισται η αυλαία της ποδοσφαιρικής σεζόν στην Ευρώπη, σε συλλογικό επίπεδο, πέφτει με τον πιο μεγάλο και πιο λαμπερό τίτλο: το Champions League!

Σε μία ακόμη ιστορική (για πολλούς λόγους που θα εξηγήσουμε) βραδιά η κάτοχος του τίτλου Παρί Σεν Ζερμέν θέλει να διατηρήσει τα σκήπτρα της, έχοντας ανεβεί για πρώτη φορά στην κορυφή του Ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου πριν από 12 μήνες όταν διέλυσε με 5-0 την Ίντερ στον περσινό τελικό.

Εκείνος ήταν ο δεύτερος τελικός για τους Παριζιάνους οι οποίοι κοντράρονται με την Άρσεναλ, η οποία με τη σειρά της επιστρέφει σε τελικό μετά από 20 χρόνια όταν στο Παρίσι ηττήθηκε με 2-1 από τη Μπαρτσελόνα (έμεινε με 10 παίκτες στο 16′, προηγήθηκε αλλά οι Καταλανοί έκαναν την ανατροπή στο φινάλε) και διεκδικεί το πρώτο τρόπαιο πρωταθλήτριας Ευρώπης στα 140 χρόνια της ιστορίας της.

Γνωστός επιχειρηματίας έκανε πρόταση γάμου στο «saint tropez » — και το έμαθαν όλοι από την κολλητή της μέλλουσας νύφης

Γνωστός επιχειρηματίας, ο οποίος πριν από λίγα χρόνια πούλησε την εταιρεία του έναντι πολλών εκατομμυρίων σε ξένο fund, φαίνεται πως έκανε το μεγάλο βήμα στην προσωπική του ζωή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο επιχειρηματίας έκανε πρόταση γάμου στην αγαπημένη του στο γνωστό saint tropez , επιλέγοντας να κρατήσει τη στιγμή απολύτως ιδιωτική.

Το εντυπωσιακό είναι πως, όπως λέγεται, δεν γνώριζαν τίποτα ούτε οι πιο στενοί του άνθρωποι: ούτε οι φίλοι του, ούτε ο αδελφός του, ούτε καν οι γονείς του.

Η είδηση τελικά μαθεύτηκε από την κολλητή φίλη της συντρόφου του, η οποία φαίνεται πως άθελά της αποκάλυψε το ευχάριστο νέο.

Το ζευγάρι, πάντως, μέχρι στιγμής κρατά χαμηλούς τόνους, χωρίς επίσημες δηλώσεις ή δημόσιες αναρτήσεις.

Σε περίοδο έντονων ανακατατάξεων εισέρχεται η αγορά τηλεοράσεων, καθώς οι μεγάλες αλυσίδες ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών επιχειρούν να «αδειάσουν» τα ράφια από τα μοντέλα του 2025, αξιοποιώντας και τη συγκυρία του Μουντιάλ, πριν από την έλευση των νέων σειρών του 2026, οι οποίες αναμένονται σημαντικά ακριβότερες. Όπως αναφέρουν υψηλόβαθμα στελέχη της αγοράς ηλεκτρικών που μίλησαν στο Powergame.gr, η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται από επιθετικές προσφορές, χαμηλότερες μέσες τιμές και προσπάθεια εκποίησης των παλαιότερων αποθεμάτων, πριν οι νέες τεχνολογίες αλλάξουν εκ νέου τα δεδομένα στην τιμολόγηση.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η αγορά τηλεοράσεων κινείται αυτή την περίοδο ελαφρώς αρνητικά. Η πτώση δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλη σε επίπεδο τεμαχίων, ωστόσο καταγράφεται πιο έντονη πίεση στην αξία, λόγω της υποχώρησης της μέσης τιμής πώλησης. Όπως σημειώνουν στελέχη του κλάδου, οι τιμές στις τηλεοράσεις είναι σήμερα αισθητά χαμηλότερες, καθώς η ζήτηση παραμένει περιορισμένη, ενώ οι αλυσίδες και οι προμηθευτές έχουν ακόμη σημαντικό απόθεμα προϊόντων προηγούμενης χρονιάς, το οποίο επιδιώκουν να πουλήσουν ενόψει Μουντιάλ, προσδοκώντας σε μία περίοδο που παραδοσιακά η πώληση τηλεοράσεων κινείται ανοδικά.

Στο -7% η μέση τιμή στις τηλεοράσεις τον Μάιο

Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, η μέση τιμή στις τηλεοράσεις έχει υποχωρήσει περίπου κατά 7% σε μηνιαία βάση τον Μάιο, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στις προσφορές που «τρέχουν» για να απορροφηθούν τα μοντέλα του 2025. Σε επίπεδο πρώτου τριμήνου, η μείωση ήταν πιο περιορισμένη, κοντά στο 3%, ωστόσο οι παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το τελευταίο διάστημα η πίεση στις τιμές είναι σαφώς πιο έντονη.

Η συγκυρία αυτή δημιουργεί, όπως λένε οι ίδιες πηγές, ένα παράθυρο ευκαιρίας για τους καταναλωτές που σχεδιάζουν να αγοράσουν τηλεόραση. Και αυτό γιατί οι νέες σειρές που ήδη αρχίζουν να φτάνουν στην αγορά θα ενσωματώνουν περισσότερες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, βελτιωμένα τεχνικά χαρακτηριστικά και αναβαθμισμένα συστήματα εικόνας και ήχου, γεγονός που θα οδηγήσει σε υψηλότερες αρχικές τιμές.

Προ των πυλών ισχυρές ανατιμήσεις στις τηλεοράσεις νέας γενιάς με Τεχνητή Νοημοσύνη

Οι αυξήσεις, σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του κλάδου, θα μπορούσαν να κινηθούν σε επίπεδα 20% έως 30%, χωρίς να αποκλείεται σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι ακόμη μεγαλύτερες κατά την πρώτη φάση διάθεσης των νέων μοντέλων. Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από το μείγμα προϊόντων που θα φέρει κάθε εταιρεία, την τεχνολογία κάθε σειράς, αλλά και το πόσο γρήγορα θα ολοκληρωθεί η εκποίηση των αποθεμάτων του 2025.

Παράλληλα, το αυξημένο κόστος σε επιμέρους υλικά, όπως μνήμες, πλαστικά και άλλα εξαρτήματα, ενισχύει περαιτέρω την ανοδική πίεση στις τιμές στα νέα μοντέλα που πρόκειται να ξεκινήσουν να διατίθενται το επόμενο διάστημα στην Ελλάδα. Στελέχη της αγοράς σημειώνουν ότι κάθε νέα τεχνολογία ξεκινά παραδοσιακά με υψηλότερες τιμές, οι οποίες διατηρούνται σε αυτά τα επίπεδα για ένα διάστημα, μέχρι να αρχίσει σταδιακά ο νέος κύκλος προσφορών. Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον για το πρώτο τρίμηνο διάθεσης των νέων μοντέλων, οι καταναλωτές θα πρέπει να αναμένουν σαφώς ακριβότερες τηλεοράσεις σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.

Το Μουντιάλ ως παράγοντας κινητικότητας στις πωλήσεις

Το Μουντιάλ λειτουργεί ως πρόσθετος παράγοντας κινητικότητας, αν και, όπως επισημαίνουν οι άνθρωποι της αγοράς, δεν αρκεί από μόνο του για να ανατρέψει συνολικά την εικόνα της ζήτησης. Η επίδρασή του αναμένεται να είναι πιο εμφανής σε συγκεκριμένα τμήματα, όπως το B2B, όπου ξενοδοχεία, χώροι εστίασης και επιχειρήσεις που προβάλλουν αγώνες ενδέχεται να προχωρήσουν σε ανανέωση εξοπλισμού. Ωστόσο, η γενική κατανάλωση παραμένει συγκρατημένη, με τον τελικό αγοραστή να αναζητά κυρίως προσφορές και value for money επιλογές.

Στην πράξη, οι αλυσίδες ηλεκτρικών βρίσκονται σήμερα μπροστά σε μία διπλή πρόκληση. Αφενός να απορροφήσουν τα αποθέματα του 2025 και αφετέρου να προετοιμάσουν την αγορά για μία νέα γενιά τηλεοράσεων, η οποία θα έρθει με πιο προηγμένα χαρακτηριστικά αλλά και υψηλότερο κόστος. Γι’ αυτό και οι προσφορές της περιόδου αποτελούν μία στρατηγική εκκαθάρισης πριν από την επόμενη τεχνολογική και τιμολογιακή φάση του κλάδου.

Η εικόνα αυτή διαφοροποιείται από άλλες κατηγορίες ηλεκτρικών ειδών. Στα κλιματιστικά, για παράδειγμα, η αγορά κινείται επίσης πτωτικά, με διψήφια μείωση τόσο σε αξία όσο και σε τεμάχια, ενώ στις μικροσυσκευές η εικόνα είναι πιο μεικτή, καθώς συγκεκριμένες κατηγορίες συγκρατούν τη ζήτηση. Επί της ουσίας, ορισμένες κατηγορίες μικρών συσκευών, όπως τα air fryers, δείχνουν σημάδια κόπωσης μετά την έντονη άνοδο των προηγούμενων ετών, ενώ άλλες, όπως οι καφετιέρες ή οι παρασκευαστές ψωμιού, εξακολουθούν να εμφανίζουν αντοχές.

Με το κωδικό όνομα «Επιχείρηση Θερισμός» η ΔΑΟΕ, γνωστή ως το ελληνικό FBI, αποκαλύπτει και χτυπά τη χρόνια δράση του οργανωμένου εγκλήματος στις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πιο συγκεκριμένα, η δημοσιογραφική ανάλυση στοιχείων της Ελληνικής Αστυνομίας, η οποία τους τελευταίους έξι μήνες έχει καταφέρει να εξαρθρώσει πέντε εγκληματικές ομάδες, που δραστηριοποιούνταν από την Κρήτη έως τη βόρεια Ελλάδα, αποκαλύπτει την έντονη και σε βάθος χρόνου εμπλοκή της οργανωμένης μαφίας, που καμιά σχέση δεν έχει με τον αγροτικό κόσμο, στην παράνομη απομύζηση ενισχύσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Οι φάκελοι της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος καταδεικνύουν αφενός ότι η δράση του οργανωμένου εγκλήματος χρονολογείται τουλάχιστον από το 2018, σε μία ακόμα ένδειξη της διαχρονικότητας των προβλημάτων στον χώρο των αγροτικών επιδοτήσεων, και αφετέρου καταρρίπτουν την εικόνα που είχε κυριαρχήσει, ότι οι απάτες διαπράττονταν πρωτίστως από γεωργούς και κτηνοτρόφους με πολιτικές διασυνδέσεις.

«Θερισμός» με περισσότερους από 1.000 κατηγορούμενους

Οι επιχειρήσεις της ΔΑΟΕ έχουν λάβει την κωδική ονομασία «Θερισμός», είχαν ξεκινήσει με εντολή της σημερινής πολιτικής ηγεσίας πολύ πριν έρθει στη δημοσιότητα η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, και οι αριθμοί εντυπωσιάζουν.

Οι κατηγορούμενοι για εμπλοκή στις πέντε υποθέσεις που διαλεύκανε το «ελληνικό FBI» ανέρχονται σε 1.151. Έως σήμερα έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 90, εκ των οποίων τουλάχιστον 17 έχουν κριθεί προφυλακιστέοι και περίπου 40 κρατήθηκαν προσωρινά και έκτοτε αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Η ζημία από τη δράση των πέντε εγκληματικών ομάδων δεν έχει προσδιοριστεί ακόμα με απόλυτη ακρίβεια, καθώς οι έρευνες συνεχίζονται, όμως εκτιμάται πως υπερβαίνει τα 17 εκατομμύρια ευρώ.

«Εδώ δεν μιλάμε για μεμονωμένες “μικρές” υποθέσεις. Και αυτές υπάρχουν, προφανώς, και δεκάδες καταχραστές έχουν ήδη καταδικαστεί από τη Δικαιοσύνη, ή είναι υπόδικοι», ανέφερε κυβερνητική πηγή που έχει γνώση της όλης προσπάθειας εξυγίανσης του μηχανισμού χορήγησης αγροτικών ενισχύσεων, αναφερόμενος στα δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που έχουν δεσμευτεί στο πλαίσιο διάφορων ερευνών ανά την Ελλάδα.

«Σε αυτές τις πέντε περιπτώσεις όμως», συνέχισε η ίδια πηγή, «βλέπουμε οργανωμένες ομάδες, με διακριτούς ρόλους, διαβάθμιση, πολυετή δράση. Είναι μία πολύ διαφορετική και σημαντική πτυχή της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, που γενικά δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό».

Οι modi operandi

Από την εξέταση των πέντε μεγάλων υποθέσεων προκύπτουν κοινοί τρόποι δράσης. Οι εγκληματικές ομάδες εντόπιζαν αγροτεμάχια που είχαν μεν δικαιώματα επί των επιδοτήσεων για καλλιέργειες και βοσκοτόπια όμως δεν είχαν δηλωθεί από άλλους αιτούντες στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε πολλές περιπτώσεις επρόκειτο για εκτάσεις που ανήκαν σε ανυποψίαστους πολίτες, σε θανόντες, ακόμα και στο Δημόσιο.

Στη συνέχεια, ηγετικά μέλη της εκάστοτε εγκληματικής οργάνωσης ή μέλη με λογιστικές γνώσεις καταχώριζαν τα γήπεδα στη δήλωση ακίνητης περιουσίας συνεργατών ή συγγενών τους, οι οποίοι εμφανίζονταν τάχα ως ιδιοκτήτες ή εκμισθωτές. Με αυτό το πλαστό αποδεικτικό κυριότητας υποβάλλονταν δηλώσεις για ενισχύσεις. Οι εγγραφές των γηπέδων στο Ε9 των δήθεν ιδιοκτητών διαγράφονταν λίγο αργότερα, σε μία προσπάθεια να σβηστούν τα ίχνη της απάτης.

Οι αστυνομικοί διαπίστωσαν, μάλιστα, ότι δράστες που εμφανίστηκαν ως ιδιοκτήτες βοσκοτόπων φρόντιζαν να «φουσκώνουν» και το μέγεθος των κοπαδιών τους, επιζητώντας ακόμα μεγαλύτερα οφέλη.

Σε δύο περιπτώσεις οι εγκληματικές ομάδες υποστηρίζονταν από στελέχη Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων, τα οποία λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μεταξύ παραγωγών και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Με αυτόν τον τρόπο οι δράστες είτε είχαν πρόσβαση σε χαρτογραφικές αποτυπώσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και μπορούσαν να εντοπίσουν ευκολότερα αδήλωτα αγροτεμάχια, είτε είχαν ευνοϊκή μεταχείριση στην καταχώριση των αιτήσεών τους.

Μία από τις εγκληματικές ομάδες δρούσε διαφορετικά: ίδρυσε δύο εταιρείες που διακινούσαν εικονικά παραστατικά πώλησης και πλαστές ετικέτες πιστοποίησης σπόρων. Τα παράνομα κέρδη έρχονταν όταν συνεργάτες των δύο επιχειρήσεων υπέβαλαν αιτήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, επισυνάπτοντας τα παράτυπα τιμολόγια ως «αποδεικτικά» της «δραστηριότητάς» τους.

Εντύπωση προκαλεί και η ευρεία γεωγραφική διασπορά των κατηγορούμενων, η οποία αντανακλά και το μεγάλο μέγεθος της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στον χώρο των επιχορηγήσεων για τον πρωτογενή τομέα.

Η πρώτη οργάνωση που εξαρθρώθηκε, οδηγώντας στην απαγγελία κατηγοριών εναντίον περισσότερων από 40 προσώπων, δραστηριοποιούνταν στην Κρήτη και τη Σάμο. Η δεύτερη, που διαλύθηκε στις αρχές Απριλίου και στην οποία εμπλέκονται 290 άτομα, ήταν ενεργή στο Κιλκίς και σε άλλες περιοχές της βόρειας Ελλάδας.

Έπειτα, μόνο τον Μάιο, η ΔΑΟΕ διαλεύκανε τη δράση μίας ομάδας που κινούνταν σε πολλές περιοχής της Κρήτης και ακόμα δύο ομάδων που είχαν ως «έδρα» τη Μακεδονία, αλλά τα «πλοκάμια» τους έφταναν έως την Κρήτη, την Αθήνα, τη Σαντορίνη και την Ήπειρο. Σε μία εξ αυτών, η οποία εκτιμάται ότι ήταν ενεργή τουλάχιστον από το 2018, εμπλέκονται 404 κατηγορούμενοι.

Συστηματική αντιμετώπιση

Ξεχωριστές πληροφορίες δείχνουν, επίσης, πόσο μεγάλη έμφαση δίνουν εδώ και χρόνια η ελληνική Δικαιοσύνη και η Αστυνομία στην καταπολέμηση της παράνομης άντλησης αγροτικών ενισχύσεων.

Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, συνολικά έχουν παραγγελθεί 70 έλεγχοι για πιθανές παρατυπίες στις ενισχύσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που αφορούν φυσικά αλλά και νομικά πρόσωπα, με τις πρώτες ενέργειες να χρονολογούνται από το 2010.

«Κάθε έρευνα απαιτεί πολύ χρόνο, συγκέντρωση στοιχείων, ενδελεχή αξιολόγηση και αντιπαραβολή τους. Έχουμε πολλή δουλειά ακόμα, όμως είναι πάντα σημαντικό να βλέπεις μία προσπάθεια να αποφέρει καρπούς», σημείωσε ανώτερο στέλεχος της ΔΑΟΕ, που επέμεινε στην ανωνυμία του. «Αυτό που μετράει είναι ότι πλέον έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα και με κάθε υπόθεση καταλαβαίνουμε κι εμείς καλύτερα πώς συγκροτούνταν και πώς λειτουργούσαν όλες αυτές οι ομάδες», συνέχισε.

Πέραν της ευρείας έρευνας που έχει διατάξει ο εισαγγελέας που εποπτεύει το «ελληνικό FBI», υπάρχουν περαιωμένες και εν εξελίξει έρευνες που έχουν παραγγείλει τόσο εισαγγελείς πρωτοδικών όσο και οι εντεταλμένοι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.