Τα πρώτα 130 «ραβασάκια», κυρίως για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη από οδηγούς αυτοκινήτων και μη χρήσης κράνους από δικυκλιστές, έφτασαν στα κινητά των παραβατών του ΚΟΚ, αφού από το περασμένο Σάββατο ξεκίνησαν να λειτουργούν οι κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης που έχουν τοποθετηθεί στην Αθήνα. Οι κλήσεις ξεκίνησαν να αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη θυρίδα του παραβάτη στο gov.gr, ενώ για τις περιπτώσεις που αυτό δεν θα είναι δυνατό, θα αποστέλλονται με τον… παραδοσιακό τρόπο.
Ήδη εδώ και μερικές εβδομάδες το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη έχει ζητήσει από τα συναρμόδια υπουργεία και τις υπηρεσίες, να υπάρχει πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα στις κάμερες και στα συστήματά διαχείρισής τους, ώστε να γίνει το τελικό table test (συνολική δοκιμή λειτουργίας των καμερών και των περιφερειακών συστημάτων τους) και να εκκινήσει η λειτουργία.
Προς το παρόν, στο σύστημα που βεβαιώνει αποστέλλει ηλεκτρονικά κλήσεις και πρόστιμα, «συμμετέχουν» κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης που έχουν εγκατασταθεί πιλοτικά σε οκτώ σημεία αυξημένης επικινδυνότητας στην Αττική, όπως επίσης και κάμερες που έχουν τοποθετηθεί σε δέκα λεωφορεία για τον έλεγχο της αντικανονικής κυκλοφορίας σε λεωφορειολωρίδες, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης για την ψηφιακή ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και σε συνέχεια του σχετικού νόμου του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η πρωτοβουλία υλοποιείται μέσω της συνεργασίας των υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ Δημήτρη Παπαστεργίου, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και του αναπληρωτή υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνου Κυρανάκη, με στόχο τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και τη βελτίωση της οδηγικής συμπεριφοράς.
Μετά την ολοκλήρωση της διασύνδεσης με το υπάρχον πληροφοριακό σύστημα της Τροχαίας, οι παραβάσεις, που καταγράφονται από τις κάμερες, βεβαιώνονται και αποστέλλονται ηλεκτρονικά στους πολίτες στη Θυρίδα Πολίτη στο gov.gr και στο Gov.gr Wallet. Εκεί έγινε και η αποστολή των πρώτων 130 διοικητικών προστίμων που βεβαιώθηκαν από την έναρξη της επιχειρησιακής λειτουργίας του συστήματος, το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026. Οι περισσότερες παραβάσεις που «βεβαίωσαν» οι κάμερες αφορούν σε παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και μη χρήσης κράνους από δικυκλιστές.
Πώς λειτουργούν οι κάμερες
Οι κάμερες του Πιλοτικού Πληροφοριακού Συστήματος με ενσωματωμένη λειτουργικότητα αλγοριθμικής ανάλυσης Τεχνητής Νοημοσύνης που έχει εγκαταστήσει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης καταγράφουν: παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, υπέρβαση ταχύτητας, κίνηση ή στάση σε λεωφορειολωρίδες, μη χρήση ζώνης ή κράνους, χρήση κινητού εν κινήσει.
ιδικότερα, το δίκτυο των καμερών αυτόματης αναγνώρισης πινακίδων (ANPR) έχει ενσωματωμένη λειτουργικότητα αλγοριθμικής ανάλυσης ΤΝ, μέσω της οποίας ανιχνεύονται η μάρκα, το μοντέλο και το χρώμα του οχήματος που πραγματοποιεί την παραβίαση. Επιπλέον, κάνει κατηγοριοποίηση των παραβάσεων, όπως για παράδειγμα παραβίαση ερυθρού σηματοδότη.
Οι κινητές κάμερες, τις οποίες έχει εγκαταστήσει το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών καταγράφουν παράνομη στάθμευση και κίνηση σε όλο το μήκος των λεωφορειολωρίδων, επί των οποίων κινούνται τα οχήματα μαζικής μεταφοράς. Παράλληλα, καταγράφουν στοιχεία για τη δυσκολία των δρομολογίων, όπως είναι η δομική υγεία των υποδομών και η κίνηση που συνυπάρχει. Κάθε παράβαση περιλαμβάνει στοιχεία, όπως τον χρόνο, τον τόπο, την έκταση της κίνησης, ενώ αποκρύβει άλλα δεδομένα.
Κατά την καταγραφή παραβάσεων επιτρέπεται από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα η περαιτέρω επεξεργασία των στοιχείων πινακίδας για την εξακρίβωση της τήρησης των κανόνων για ανασφάλιστα οχήματα, για ΚΤΕΟ, τέλη κυκλοφορίας και δακτύλιο.
Στο μεταξύ καθώς την περασμένη εβδομάδα εκδόθηκε απόφαση από το Διοικητικό Εφετείο σχετικά με τη σύμβαση για την προμήθεια άλλων 1000 ΑΙ καμερών από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, έχει ανοίξει και τυπικά ο δρόμος ώστε να γίνει, ως το καλοκαίρι, η προμήθεια όλων των καμερών και η τοποθέτησή τους, αλλά και να εκκινήσει η λειτουργία του ενιαίου φορέα διαχείρισής τους, ΟΔΥΣΕΑΣ (όταν θα είναι έτοιμο το ενιαίο πληροφοριακό σύστημα).
Τι γράφουν, τι θα γράφουν και πού
Προς το παρόν, κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης υπάρχουν μόνο στην Αττική και επιχειρησιακά έτοιμες είναι 6 του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε πολυσύχναστες λεωφόρους της Αθήνας και 10 του ΟΣΥ, οι οποίες είναι τοποθετημένες σε αστικά λεωφορεία και υπάγονται στο υπουργείο Μεταφορών. Το επόμενο χρονικό διάστημα και πιθανότατα ως το τέλος του έτους, κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης θα τοποθετηθούν από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε Θεσσαλονίκη και Κρήτη, ενώ στις αρχές του επόμενου έτους, θα εγκατασταθούν περίπου 300 κινητές κάμερες σε λεωφορεία του ΟΣΥ.
Ως κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης δε λογίζονται αυτές πχ της Περιφέρειας, οι οποίες καταγράφουν αυτόματα την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη ή της Αττικής Οδού που καταγράφουν παραβιάσεις του ορίου ταχύτητας, αλλά οι κάμερες οι οποίες διαθέτουν λογισμικό που αναγνωρίζει εάν ο χρήστης μιλά στο κινητό ενώ οδηγεί, φορά ή όχι ζώνη ή κράνος, τρέχει πάνω από το όριο, περνά με κόκκινο κ.α. Οι κάμερες αυτές, ή καλύτερα το λογισμικό τους, ξεχωρίζουν την κλήση, “διαβάζουν” την πινακίδα μαζί με το χρώμα και τον τύπο του οχήματος, κάνουν διασταύρωση και στέλνουν αυτόματα την κλήση στην ηλεκτρονική θυρίδα του παραβάτη.
Μέχρι σήμερα, οι υπάρχουσες κάμερες «εκπαιδεύονταν» αλλά και δοκιμάζονταν σε ζητήματα που θα αποτελούσαν «παιδικές ασθένειες» της χρήσης τους. Όπως εξηγούν στο ΘΕΜΑ καλά πληροφορημένες πηγές του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, «κάναμε την πρώτη αξιολόγηση των δειγμάτων κλήσεων ώστε να δούμε πόσες από αυτές θα ήταν εκμεταλλεύσιμες. Στη θεωρία βέβαια, καθώς όλες ήταν ακυρώσιμες σε πρώτο χρόνο, αφού οι οδηγοί δεν είχαν ενημερωθεί όπως ορίζει η κείμενη νομοθεσία για την λειτουργία της κάμερας. Για εμάς όμως, ήταν ένα καλό δείγμα για να κάνουμε την, τεχνική κυρίως, παραμετροποίηση. Δηλαδή να βρούμε το πόσο δούλευε η αναγνωσιμότητα στις πινακίδες, τα σημεία που στόχευε κάθε κάμερα τους παραβάτες, η σκίαση κ.α.».
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των «τεχνικών ζητημάτων» που έπρεπε να λυθούν ήταν, για παράδειγμα, στις κάμερες του ΟΣΥ. Εκεί, αντιμετωπίστηκε το ζήτημα οι ΑΙ κάμερες να καταγράφουν, μαζί με τους παραβάτες που μπαίνουν στις λεωφορειολωρίδες και τους οδηγούς που κινούνται νόμιμα στις λωρίδες τους, όταν το λεωφορείο έμπαινε στις δικές τους. Αυτό το θέμα λύθηκε, όπως και λύθηκαν και άλλα ζητήματα. Για παράδειγμα, το σύστημα έμαθε να ξεχωρίζει ποιος οδηγός παραβιάζει τον ερυθρό σηματοδότη και ποιος “ξέμεινε” από την κίνηση μπροστά από το φανάρι, ενώ αντιμετωπίστηκαν και ζητήματα σκίασης με τη μεγάλη εναλλαγή του προφίλ φωτός στη διάρκεια της μέρας, να κάνει ορισμένες από τις τραβηγμένες φωτογραφίες αδύνατο να χρησιμοποιηθούν.
Τα πρώτα αποτελέσματα από την πιλοτική λειτουργία των καμερών έδειξαν ότι επικρατεί χάος στους δρόμους. Στην Αττική οι ΑΙ κάμερες κατέγραψαν 39.543 σοβαρές παραβάσεις του ΚΟΚ (κινητό την ώρα της οδήγησης, παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, υπέρβαση ορίου ταχύτητας) σε περίπου έναν μήνα λειτουργίας, ενώ μόνο μία κάμερα, αυτή που είναι τοποθετημένη στη λ. Μεσογείων, έκοψε 28.000 κλήσεις για κόκκινο στο ίδιο διάστημα.
Πηγές από τα τρία συναρμόδια υπουργεία (Προστασίας του Πολίτη, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Μεταφορών) αναφέρουν ότι «όσο μεγάλος και αν είναι ο όγκος των βεβαιωθείσων παραβάσεων, θα αποσταλούν κανονικά. Πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσει αυτό το χάος στους δρόμους». Οι ίδιοι εξηγούν ότι στόχος δεν είναι οι κάμερες να λειτουργήσουν τιμωρητικά και ως εισπρακτικό μέσο, αλλά αποτρεπτικά. «Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχει μια λογική υπό την οποία θα λειτουργούν. Στόχος μας δεν είναι αυτός που πηγαίνει με 52 χ.α.ω. σε μια περιοχή που έχει όριο 50, αλλά αυτός που πηγαίνει με 120. Αυτός που είναι επικίνδυνος για τους γύρω του και έχει αντικοινωνική συμπεριφορά».
Η σήμανση
Απαραίτητο βήμα για να ξεκινήσει η λειτουργία των ΑΙ καμερών, ήταν η τοποθέτηση πινακίδων σήμανσης. Ο νόμος ορίζει ότι οι οδηγοί πρέπει να ενημερώνονται για την παρουσία και λειτουργία τέτοιας κάμερας και γι’ αυτό το λόγο, αφού ολοκληρώθηκαν όλες οι δοκιμές, έγιναν μελέτες εκτίμησης αντικτύπου και ρυθμίστηκαν όλες οι τεχνικές παράμετροι, έχει δοθεί εντολή να τοποθετηθούν τέτοιες πινακίδες όπου λειτουργούν οι κάμερες. Ήδη τις προηγούμενες μέρες, στα σημεία που έχουν τοποθετηθεί οι πρώτες ΑΙ κάμερες, τοποθετήθηκαν προειδοποιητικές πινακίδες, με την εικόνα της κάμερας και τη σήμανση ότι «οι παραβάσεις του ΚΟΚ ελέγχονται με τεχνικά μέσα». Είναι η τελευταία «τεχνική» λεπτομέρεια πριν ξεκινήσει η αποστολή κλήσεων.
Θυμίζουμε ότι οι πρώτες ΑΙ κάμερες του πιλοτικού συστήματος της Αττικής λειτουργούν στα παρακάτω σημεία:
– Δήμο Αθηναίων: Πανεπιστημίου και λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας
– Δήμο Αγίας Παρασκευής: λεωφόρο Μεσογείων και λεωφόρο Χαλανδρίου
– Δήμο Ραφήνας – Πικερμίου: λεωφόρο Μαραθώνος και Φλέμινγκ
– Δήμο Καλλιθέας: λεωφόρο Συγγρού και Αγίας Φωτεινής
– Δήμο Ελληνικού – Αργυρούπολης: λεωφόρο Βουλιαγµένης και Τήνου
– Δήμο Φιλοθέης – Ψυχικού: λεωφόρο Κηφισίας και Εθνικής Αντιστάσεως.
Οι παραβάτες ενημερώνονται ότι έχουν…. «ραβασάκι», είτε με αναδυόμενο μήνυμα (push notification) στην εφαρμογή Gov.gr Wallet, είτε με γραπτό μήνυμα στο κινητό τηλέφωνο του παραβάτη ή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στα στοιχεία επικοινωνίας που έχει δηλώσει στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (ΕΜΕΠ). Κυβερνητικοί παράγοντες εκτιμούν ότι ποσοστό 65-70% των Ελλήνων είναι σήμερα εγγεγραμμένοι στο ΕΜΕΠ, γεγονός που θα διευκολύνει τη διαδικασία.
Για τους υπόλοιπους και όταν δεν θα είναι δυνατή η ηλεκτρονική επίδοση της κλήσης μέσω του gov.gr, ο παραβάτης θα λαμβάνει την κλήση με τον… παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή εγγράφως, όπως γινόταν ως σήμερα, μέσω ειδοποίησης, π.χ. με το ταχυδρομείο. Αυτό που αλλάζει είναι ότι με το υπάρχον, «χειροκίνητο» σύστημα, η ειδοποίηση για μια κλήση μπορεί να έφτανε στον παραβάτη ακόμα και μετά την τριετία, ενώ σήμερα, η διαδικασία θα ολοκληρώνεται σε λίγα μόλις λεπτά.
Πιο εύκολη και δίκαιη γίνεται και η διαδικασία αμφισβήτησης και κατάθεσης ένστασης. Ο πολίτης θα μπορεί να κλείσει ηλεκτρονικό ραντεβού σε επιλογή που θα υπάρχει επάνω στη βεβαίωση της παράβασης για να προβάλει τις ενστάσεις του σε αξιωματικό της Τροχαίας. Καθώς η διαδικασία θα είναι πλήρως ψηφιακή, το «σβήσιμο» χωρίς να υπάρχουν τεχνικοί και ουσιαστικοί λόγοι, καθίσταται ακόμα πιο δύσκολο. Αρκεί η ένσταση να υποβάλλεται εντός προθεσμίας τριών ημερών, που αρχίζει από την κοινοποίηση της ΠΒΠ στη θυρίδα πολίτη του στο gov.gr. Βάσει νόμου, μετά την πάροδο δέκα εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση της ΠΒΠ στη θυρίδα του πολίτη, εκκινεί η προθεσμία των τριών ημερών, συνεπώς αυτός πρακτικά έχει 13 ημέρες από την ηλεκτρονική ανάρτηση στη θυρίδα του.
Στην κλήση θα υπάρχει και κωδικός RF για να γίνει εύκολα και γρήγορα η πληρωμή του προστίμου. Το βεβαιωμένο πρόστιμο θα πρέπει να πληρωθεί από τον παραβάτη εντός οκτώ μηνών. Αν ο παραβάτης δεν πληρώσει την κλήση εμπρόθεσμα, η οφειλή θα αποστέλλεται από την ΟΔΥΣΕΑΣ στην ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, και θα ακολουθούνται οι διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης.
Από 16… 2.500 οι κάμερες
Οι 6+10 κάμερες είναι μόνο η αρχή, καθώς αυτές θα… αυξάνονται και θα πληθύνονται. Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, έχει δηλώσει ότι περισσότερες από από 2.000 κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης προβλέπεται να τοποθετηθούν στο τρέχον έτος στην Αττική, στη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη.
Στόχος είναι η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη να έχουν «καλυφθεί» σε ό,τι αφορά τις κάμερες, εντός του τρέχοντος έτους, δηλαδή να έχουν τοποθετηθεί στα σημεία που η Τροχαία έχει υποδείξει ως αυτά της μεγαλύτερης επικινδυνότητας (στα σημεία όπου γίνονται τα περισσότερα τροχαία και καταγράφονται οι περισσότερες επικίνδυνες παραβάσεις). Η επέκταση του προγράμματος και σε άλλα μέρη της Ελλάδας θα συνεχιστεί και το 2027, κατόπιν υποδείξεως της Τροχαίας, ενώ παράλληλα δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν, σε συνεργασία με το υπουργείο Μεταφορών και την ΕΛ.ΑΣ., να τοποθετούν κάμερες (τις οποίες θα προμηθεύονται οι ίδιοι, αλλά θα διασυνδέουν στο κεντρικό σύστημα) σε σημεία που θεωρούνται υψηλού κινδύνου.
Ταυτόχρονα «τρέχει» και η εγκατάσταση 500 καμερών εντός λεωφορείων του ΟΣΥ, για επιτήρηση λεωφορειολωρίδων. Σύμφωνα με πληροφορίες, σε πρώτη φάση θα καταγράφονται μόνο παραβιάσεις των λεωφορειολωρίδων από ΙΧ, αν και υπάρχει η σκέψη να ξεκινήσουν τα λεωφορεία να καταγράφουν και άλλες παραβάσεις, εγχείρημα που αποτελεί τεχνική και τεχνολογική πρόκληση. Παράλληλα σε εξέλιξη βρίσκεται και η εγκατάσταση 388 νέων καμερών από την Περιφέρεια Αττικής οι οποίες δεν καταγράφουν το εμπρόσθιο, αλλά το πίσω μέρος των οχημάτων, για παραβιάσεις όπως το κόκκινο φανάρι.
