THE PAPER

«Βιομηχανία βρεφών» είχε στήσει το οργανωμένο κύκλωμα σε μονάδα ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα Χανιά αποκομίζοντας εκατομμύρια από το εμπόριο ωαρίων και τις παράνομες εξωσωματικές.

Με τις εικονικές εξωσωματικές εξαπατήθηκαν 298 γυναίκες, με το κόστος για κάθε εξωσωματική γονιμοποίηση να ανέρχεται από 10.000 έως 45.000 ευρώ, ενώ το συνολικό ποσό που κατέβαλε ζευγάρι για ένα μωρό μέσω παρένθετης μητέρας ανερχόταν σε περίπου 120.000-150.000 ευρώ, αποφέροντας κέρδη στο κύκλωμα που εκτιμώνται από 1,5 έως 8,5 εκατ. ευρώ.

Οπως αποκαλύπτεται από πολυσέλιδο βούλευμα, πρόκειται για μία από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τη Δικαιοσύνη, με θύματα χιλιάδες ζευγάρια και ευάλωτες γυναίκες που «ψάρευαν» ειδικά εκπαιδευμένες μεσίτριες για την… αφαίρεση των ωαρίων ή και για να γίνουν παρένθετες μητέρες.

Η οργάνωση λειτουργούσε με ξεκάθαρη ιεραρχική δομή, πολυεπίπεδους ρόλους και τουλάχιστον είκοσι μέλη. Στον πυρήνα της, σύμφωνα με το βούλευμα, βρίσκονταν γυναικολόγοι, εμβρυολόγοι, διοικητικά στελέχη, μεσίτριες και βοηθητικό προσωπικό που λειτουργούσαν υπό την καθοδήγηση ηγετικών προσώπων της κλινικής. Ο ρόλος τους εκτεινόταν από την εξεύρεση ωαρίων και δοτριών μέχρι τη «διαχείριση» παρένθετων μητέρων και τη διασφάλιση ότι η παράνομη διαδικασία θα εμφανίζεται ως απολύτως νόμιμη.

152 παθούσες

Πίσω από τις σκληρές νομικές διατυπώσεις του βουλεύματος αποκαλύπτεται και μια άλλη, εξίσου σκληρή πραγματικότητα. Αυτή των χρημάτων που πλήρωσαν δεκάδες γυναίκες πιστεύοντας ότι αγοράζουν μια σοβαρή ιατρική υπηρεσία, ενώ στην πράξη πλήρωναν για «κύκλους» εξωσωματικής και «κρυοσυντηρημένα» έμβρυα που, σύμφωνα με τη Δικαιοσύνη, σε πολλές περιπτώσεις δεν υπήρξαν ποτέ.

Από τα επίσημα στοιχεία προκύπτει ότι μόνο για τις «μαϊμού» εξωσωματικές 152 παθούσες κατέβαλαν συνολικά 554.103 ευρώ σε κλινικές υπηρεσίες και άλλα 184.661 ευρώ σε φάρμακα και εξετάσεις. Συνολική ζημιά: 738.764 ευρώ μόνο για την υποομάδα των περιστατικών που εξετάζονται αναλυτικά στο βούλευμα και αφορούν τις εξωσωματικές.

Οι γυναίκες αυτές δεν πλήρωναν απλώς για μια επίσκεψη ή μια εξέταση. Σύμφωνα με όσα έχουν καταγραφεί, κατέβαλαν χιλιάδες ευρώ κάθε φορά για πλήρεις κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης, για ωοληψίες, για εμβρυομεταφορές, για κρυοσυντήρηση εμβρύων, για «αποθήκευση» γενετικού υλικού που υποτίθεται ότι θα χρησιμοποιούνταν σε επόμενες προσπάθειες.

Σε αρκετές περιπτώσεις, τα ποσά που δαπανήθηκαν μόνο προς την κλινική ξεπερνούσαν κατά πολύ τις 10.000 ευρώ ανά άτομο, ενώ υπήρξαν γυναίκες που έφτασαν να δώσουν 15.000, 18.000, ακόμα και 35.000 ευρώ για επαναλαμβανόμενους κύκλους. Και όλα αυτά, χωρίς να υπολογίζονται τα επιπλέον ποσά για φαρμακευτική αγωγή και εξειδικευμένες εξετάσεις, που σε ορισμένα περιστατικά άγγιζαν ή ξεπερνούσαν τις 5.000-10.000 ευρώ.

Πέρα από τις εξωσωματικές το κύκλωμα «έτρεχε» και το πρόγραμμα της παρένθετης μητρότητας, όπου γονείς κατέβαλλαν 30.000 ευρώ ως προκαταβολή, άλλα 30.000 ευρώ με τον πρώτο υπέρηχο όπου ακουγόταν ο καρδιακός παλμός του εμβρύου, στάδιο που, σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας, συχνά παρουσιαζόταν ψευδώς, και ακόμη 30.000 ευρώ κατά τον τοκετό. Μόνο η βασική αυτή τριμερής καταβολή έφθανε τα 90.000 ευρώ για κάθε υπόθεση, πριν προστεθούν τα επιμέρους ποσά για ιατρικές πράξεις, εξετάσεις, νομικές υπηρεσίες και «ενδιάμεσες» αμοιβές.

Τα έξοδα των διαδικασιών κύησης και τοκετού, χωρίς φάρμακα, κυμαίνονταν σε 29.000 έως 30.000 ευρώ, ενώ η αμοιβή των δικηγόρων για τον φάκελο και τη δικαστική έγκριση κυμαινόταν μεταξύ 2.000 και 5.000 ευρώ.

Για να γίνει αντιληπτό το πραγματικό εύρος της οικονομικής ζημιάς, αξίζει να παρουσιαστούν ορισμένα ενδεικτικά περιστατικά που καταγράφονται στο βούλευμα και αφορούν γυναίκες οι οποίες κατέβαλαν υπέρογκα ποσά, πιστεύοντας ότι συμμετέχουν σε κανονικούς κύκλους εξωσωματικής, με υλικό που θα χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία ή τη μεταφορά εμβρύων. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου τα ποσά έφτασαν ή και ξεπέρασαν τις δεκάδες χιλιάδες ευρώ, χωρίς ωστόσο να προκύψει κανένα πραγματικό ιατρικό αποτέλεσμα.

€47.000 για έμβρυα «καλής ποιότητας»

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις, μια γυναίκα έδωσε συνολικά περίπου 47.000 ευρώ. Από αυτά, τα 35.000 καταβλήθηκαν απευθείας στην κλινική για κύκλους εξωσωματικής, ωοληψίες και υποτιθέμενες κρυοσυντηρήσεις, ενώ άλλα 12.000 ευρώ αφορούσαν φαρμακευτική αγωγή και συμπληρωματικές εξετάσεις. Καθ’ όλη τη διάρκεια των προσπαθειών ενημερωνόταν ότι υπάρχουν έμβρυα «καλής ποιότητας», έτοιμα προς μεταφορά ή κατεψυγμένα για μελλοντική χρήση. Οταν έγινε ο έλεγχος, κανένα από τα στοιχεία αυτά δεν επιβεβαιώθηκε.

Αντίστοιχα, σε άλλη περίπτωση, η συνολική ζημιά ξεπέρασε τις 25.000 ευρώ. Η παθούσα πλήρωσε 20.000 ευρώ στην κλινική για διαδοχικούς «κύκλους» και σχεδόν 6.000 ευρώ για φαρμακευτική αγωγή. Παρά τις επαναλαμβανόμενες ενημερώσεις περί δήθεν γονιμοποιημένου υλικού, δεν υπήρξε ποτέ πραγματικό έμβρυο προς μεταφορά. Το μοτίβο ήταν το ίδιο: κάθε αποτυχημένος κύκλος συνοδευόταν από νέες υποσχέσεις για επόμενη προσπάθεια με νέα χρέωση.

Μια άλλη παθούσα έχασε περίπου 17.300 ευρώ. Πλήρωσε 10.000 ευρώ για ιατρικές υπηρεσίες και άλλα 7.300 ευρώ για φαρμακευτικές αγωγές. Εκείνη λάμβανε συνεχείς διαβεβαιώσεις για πολλαπλά έμβρυα, για «καλές ποιότητες» και για κρυοσυντηρημένο υλικό που, σύμφωνα με τη δικαστική έρευνα, δεν υπήρξε ποτέ. Η οικονομική διάσταση αυτής της εξαπάτησης αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι πολλές γυναίκες εμφανίζονται με επαναλαμβανόμενες ημερομηνίες: η ίδια παθούσα χρεώνεται για κύκλο τον Μάρτιο, ξανά τον Μάιο, ξανά τον Ιούλιο, ξανά τον Δεκέμβριο.

Κάθε φορά, το μοτίβο είναι ίδιο: καταβολή σημαντικών ποσών στην κλινική, επιπλέον έξοδα για φάρμακα, νέα υπόσχεση για έμβρυα που είτε δεν δημιουργήθηκαν ποτέ είτε, όπως περιγράφει το βούλευμα, δεν μεταφέρθηκαν. Υπάρχουν περιπτώσεις με τρεις, τέσσερις, πέντε, ακόμη και έξι διαδοχικούς κύκλους, με το συνολικό ποσό να εκτοξεύεται, χωρίς όμως να υπάρχει αντίστοιχο ιατρικό αποτέλεσμα.

Πόσα έπαιρναν

Στο πρόγραμμα της παρένθετης μητρότητας υπήρχε ένα καλά οργανωμένο σύστημα μεσιτείας, όπου μεσάζοντες συγκεκριμένων εθνικοτήτων, ανάμεσά τους μια μεσίτρια από χώρα της πρώην Σοβιετικής Ενωσης και μία από τη Ρουμανία, λάμβαναν εφάπαξ αμοιβές από 3.000 έως 5.000 ευρώ για την εξασφάλιση κάθε κυοφόρου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπήρχε και επιπλέον αμοιβή 1.000 έως 3.000 ευρώ προς συνεργάτιδα που στρατολογούσε γυναίκες από τη Ρουμανία, εκμεταλλευόμενη την ευάλωτη οικονομική τους θέση.

Επιπρόσθετα, μία από τις μεσίτριες λάμβανε μηνιαία αμοιβή περίπου 300 ευρώ για την «εποπτεία» κάθε παρένθετης μητέρας καθ’ όλη τη διάρκεια της κύησης, ποσό που προερχόταν από τα χρήματα των γονιών. Ταυτόχρονα, εισέπραττε μια δεύτερη μηνιαία αμοιβή από την κλινική όπου εμφανιζόταν ως γραμματειακή υπάλληλος, κάτι που ουσιαστικά δημιουργούσε δύο παράλληλες ροές χρηματοδότησης για το ίδιο άτομο.

Οι παρένθετες μητέρες, συνήθως γυναίκες από χώρες χαμηλού εισοδήματος ή Ελληνίδες που βρίσκονταν σε ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική κατάσταση, λάμβαναν πολύ μικρότερο ποσό από εκείνο που πλήρωναν οι γονείς. Από τη συζήτηση της αίτησης έως τον τοκετό, η μηνιαία αποζημίωση που υποσχόταν το κύκλωμα στις γυναίκες ήταν 583 έως 750 ευρώ. Για τις περιπτώσεις που στρατολογούνταν μέσω της μεσίτριας από τη Ρουμανία, η αποζημίωση προς τις γυναίκες ανερχόταν στα 1.000 ευρώ μηνιαίως, ωστόσο οι γονείς πλήρωναν 1.300 ευρώ, διαφορά που κατέληγε στα ταμεία της οργάνωσης.

Και ομόφυλα ζευγάρια

Στο δεύτερο στάδιο, δηλαδή μετά τον τοκετό, οι παρένθετες μητέρες λάμβαναν εφάπαξ αποζημίωση που κυμαινόταν από 10.000 έως 18.000 ευρώ, ανάλογα με το εάν επρόκειτο για μονήρη ή δίδυμη κύηση. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας, σε πολλές περιπτώσεις οι μεσίτριες πίεζαν για χαμηλότερα ποσά εκμεταλλευόμενες τη δυσμενή θέση των γυναικών. Ενδεικτικά, υπήρξαν περιπτώσεις όπου υποσχέθηκαν 15.000 ευρώ αντί για 10.000, παρουσιάζοντας στους γονείς ότι δήθεν επρόκειτο για «πιο συμφέρουσα συμφωνία».

Ενα ακόμη κρίσιμο στοιχείο που απεικονίζει το επίπεδο ελέγχου που ασκούσε η οργάνωση είναι η χρήση προπληρωμένων καρτών. Οι ενδιαφερόμενοι γονείς εξέδιδαν prepaid cards για τα μηνιαία έξοδα της παρένθετης μητέρας, αλλά οι κάρτες βρίσκονταν στην κατοχή και διαχείριση των μελών του κυκλώματος, όχι της ίδιας της γυναίκας που κυοφορούσε.

Η δράση, όπως περιγράφεται από τα θύματα, ξεκινούσε με την εκδήλωση ενδιαφέροντος για απόκτηση τέκνου. Στην κλινική προσέφευγαν ζευγάρια που δεν μπορούσαν να αποκτήσουν παιδί με άλλον τρόπο, αλλά και μοναχικοί άνδρες ή ομόφυλα ζευγάρια, πολλοί από τους οποίους δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις. Παρ’ όλα αυτά, γνώριζαν ότι εκεί θα έβρισκαν «λύση», καθώς το κύκλωμα είχε αναπτύξει έναν μηχανισμό υπέρβασης κάθε νομικού, ηθικού ή άλλου εμποδίου. Οταν δεν υπήρχε διαθέσιμο «στοκ» ωαρίων, δίνονταν, σύμφωνα με το πόρισμα της έρευνας, εντολές για άμεση εξεύρεση δότριας ώστε να δημιουργηθούν έμβρυα ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόταν για τα περιστατικά των ενδιαφερόμενων γονέων.

Περιγράφεται ένας μηχανισμός «κατά παραγγελία» ωαρίων και εμβρύων που είχε μετατρέψει την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή σε καθαρή εμπορική διαδικασία, όπου το ανθρώπινο βιολογικό υλικό αντιμετωπιζόταν ως εμπόρευμα. Κεντρικό εργαλείο του κυκλώματος ήταν το δίκτυο μεσιτριών. Μέσω αυτού, τα μέλη της οργάνωσης εντόπιζαν γυναίκες από την Ουκρανία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, τη Γεωργία και την Αλβανία, οι οποίες βρίσκονταν σε ιδιαίτερα δυσμενή οικονομική και κοινωνική κατάσταση.

Με την υπόσχεση μιας σχετικά μικρής αμοιβής, χαμηλότερης από τα ποσά που προβλέπει ο νόμος, τις έπειθαν να ταξιδέψουν στα Χανιά για να χρησιμοποιηθούν ως δότριες ωαρίων.

Οπως προκύπτει από το βούλευμα, σε αρκετές περιπτώσεις το στάδιο του προληπτικού ιατρικού ελέγχου φέρεται να παραλείφθηκε ή να μην τηρήθηκε όπως προβλέπεται, ενώ καταγράφονται και ψευδείς καταχωρήσεις στο Εθνικό Μητρώο δοτριών ωαρίων ώστε να συγκαλυφθεί η επαναλαμβανόμενη λήψη ωαρίων από τις ίδιες γυναίκες. Τα ωάρια αυτά χρησιμοποιούνταν σε κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης τόσο για τις ίδιες τις ενδιαφερόμενες γυναίκες-μελλοντικές μητέρες όσο και για παρένθετες που κυοφορούσαν για λογαριασμό τους.

Από την άλλη πλευρά, οι υποψήφιοι γονείς φέρεται να κατέβαλλαν ποσά που, κατά το βούλευμα, έφταναν έως και τις 120.000 ευρώ ανά περίπτωση, χρήματα που κατέληγαν στα ταμεία της οργάνωσης. Το κύκλωμα, σύμφωνα πάντα με το δικαστικό σκεπτικό, δεν περιοριζόταν στην εξεύρεση ωαρίων. Είχε αναπτύξει και ένα παράλληλο σύστημα στρατολόγησης παρένθετων μητέρων. Και σε αυτή την περίπτωση, μέσω μεσιτριών, εντοπίζονταν αλλοδαπές γυναίκες από τις ίδιες χώρες, οι οποίες εγκατέλειπαν τον τόπο διαμονής τους για να μεταφερθούν στα Χανιά.

Εκεί διέμεναν σε οικήματα που είχε εξασφαλίσει η οργάνωση, μαζί με άλλες παρένθετες, υπό την επίβλεψη στελεχών του κυκλώματος. Τα μέλη της οργάνωσης, όπως καταγράφεται, μεριμνούσαν για τη στέγαση, τον εξοπλισμό των κατοικιών, τη μεταφορά των γυναικών σε κλινικές όταν χρειαζόταν, ακόμη και για την παραλαβή των ταξιδιωτικών τους εγγράφων και την προμήθειά τους με νέες τηλεφωνικές συνδέσεις ώστε να ελέγχεται απόλυτα η επικοινωνία και η κίνησή τους.

Παράλληλα, για να δοθεί επίφαση νομιμότητας στη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας, το κύκλωμα φέρεται να προχωρούσε σε κατάρτιση εικονικών ή ψευδών δικαιολογητικών και στην κατάθεσή τους σε πρωτοδικεία ανά την επικράτεια, με κριτήριο, όπως σημειώνεται, την ταχύτερη δυνατή έκδοση εγκριτικών δικαστικών αποφάσεων και την τυπικότητα του ελέγχου των φακέλων.

Στο βούλευμα αναφέρεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις κατατέθηκαν πολλαπλές αιτήσεις από το ίδιο ζευγάρι με διαφορετικά στοιχεία παρένθετης, ενώ η ίδια γυναίκα εμφανιζόταν ως παρένθετη σε αιτήσεις διαφορετικών ζευγαριών μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Σε κάποιες περιπτώσεις, γυναίκες που στρατολογήθηκαν ως παρένθετες είχαν προηγουμένως χρησιμοποιηθεί και ως δότριες ωαρίων χωρίς να λάβουν πρόσθετη αποζημίωση, σε πλήρη αντίθεση με το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Η στρατολόγηση

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο βούλευμα στον ρόλο μιας μεσίτριας, που φέρεται να ήταν αναγκαίο επιχειρησιακό μέλος του κυκλώματος. Δρώντας κυρίως στη Ρουμανία, σύμφωνα με το δικαστικό κείμενο, εντόπιζε γυναίκες μέσω αγγελιών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προτιμώντας όσες βρίσκονταν σε κατάσταση οικονομικής ένδειας, ήταν διαζευγμένες και μητέρες δύο ή περισσότερων ανήλικων παιδιών.

Αφού τις έπειθε ότι επρόκειτο για καθ’ όλα νόμιμη διαδικασία, οργάνωνε τη μεταφορά και τη διαμονή τους στα Χανιά έναντι αμοιβής που κυμαινόταν μεταξύ 1.000 και 3.000 ευρώ και στη συνέχεια τις παρέδιδε στα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης, με τις ίδιες να εντάσσονται σε ένα καθεστώς περιορισμένης ελευθερίας και την υπόσχεση ενός «καλύτερου μέλλοντος» μέσω της αμοιβής που θα λάμβαναν.

Το δεύτερο σκέλος του βουλεύματος ανοίγει διάπλατα την κουρτίνα μπροστά σε μια αδιάκοπη αλυσίδα εκμετάλλευσης, όπου γυναίκες σε κατάσταση ακραίας ευαλωτότητας μετατρέπονταν σε αναλώσιμα εργαλεία για την παραγωγή ωαρίων και την κάλυψη παράνομων περιστατικών παρένθετης μητρότητας.

Στο βούλευμα καταγράφεται η δράση της οργάνωσης μέρα παρά μέρα, αποτυπώνοντας έναν μηχανισμό που λειτουργούσε σαν μια καλορυθμισμένη γραμμή παραγωγής, η οποία δεν σταματούσε ποτέ. Ολα αυτά, με μοναδικό στόχο το κέρδος από την πώληση γενετικού υλικού και από την ολοκλήρωση παράνομων κύκλων εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Η περιγραφή δείχνει ότι η οργάνωση είχε αναπτύξει ένα δίκτυο στρατολόγησης που έφτανε μέχρι τα πιο υποβαθμισμένα σημεία της Ανατολικής Ευρώπης. Γυναίκες από Ρουμανία, Ουκρανία, Αλβανία, Γεωργία, Μολδαβία και άλλες χώρες εντοπίζονταν συστηματικά μέσω κοινωνικών δικτύων ή μέσω διαμεσολαβητών. Η προσέγγισή τους γινόταν με τρόπο που εκμεταλλευόταν στο έπακρο την ανάγκη τους για χρήματα. Εδιναν υποσχέσεις για μια αξιοπρεπή αμοιβή, χωρίς ποτέ να γίνεται ξεκάθαρο ότι η διαδικασία ήταν παράνομη, επικίνδυνη και εντελώς αντίθετη από τις προβλέψεις του νόμου.

Μόλις οι γυναίκες πείθονταν, μεταφέρονταν στα Χανιά, παραδίδονταν στα μέλη της οργάνωσης και αμέσως εντάσσονταν σε ένα καθεστώς πλήρους εξάρτησης. Σύμφωνα με το βούλευμα, φιλοξενούνταν σε διαμερίσματα που είχε εξασφαλίσει η οργάνωση χωρίς έλεγχο της προσωπικής τους ζωής και χωρίς ουσιαστική δυνατότητα μετακίνησης.

Ακόμη και τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα περισυλλέγονταν για να αποτραπεί κάθε πιθανότητα διαφυγής ή αμφισβήτησης της διαδικασίας. Ορισμένες από τις γυναίκες που αναφέρονται έλαβαν για την προσφορά των ωαρίων τους ασύλληπτα μικρά ποσά, όπως 100 ευρώ, ποσά που από μόνα τους σκιαγραφούν το βάθος της εκμετάλλευσης.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το βούλευμα, τα ποσά που έφταναν στους ενδιαφερόμενους γονείς συχνά ανέρχονταν σε δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, κάτι που αποδεικνύει την τεράστια οικονομική απόσταση ανάμεσα στα κέρδη της οργάνωσης και τα ψίχουλα που λάμβαναν οι γυναίκες.

Οι μεσίτριες

Το δεύτερο σκέλος του βουλεύματος στέκεται ιδιαίτερα στον ρόλο των μεσιτριών. Πρόκειται για κομβικά πρόσωπα του κυκλώματος που αμείβονταν με άγνωστα ποσά ανά στρατολόγηση και ουσιαστικά λειτουργούσαν ως η «εισαγωγική γραμμή» του παράνομου μηχανισμού.

Με απλά λόγια, χωρίς αυτές ολόκληρη η επιχείρηση δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει. Οι περιγραφές αναφέρονται σε γυναίκες που προσέρχονταν υπό την υπόσχεση μιας εξ ορισμού παράνομης εμπορικής συναλλαγής: όχι δωρεά, αλλά πώληση ωαρίων, σε διαδικασίες που γίνονταν «εκτός πλαισίου» και με πλήρη επίγνωση από τα μέλη ότι παραβιάζουν κατάφωρα τη νομοθεσία της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Από εκεί και πέρα, τα ωάρια περιέρχονταν στην κατοχή του κυκλώματος, το οποίο τα χρησιμοποιούσε είτε για γονιμοποίηση ώστε να υπάρξει κύηση από την ενδιαφερόμενη μητέρα είτε τα διέθετε σε παρένθετες προκειμένου να ολοκληρωθεί ένας κύκλος εξωσωματικής που δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκριθεί νόμιμα. Στο ίδιο διάστημα, το κύκλωμα μεριμνούσε για να προσαρμόζει όλες τις παράνομες ενέργειες στα στοιχεία των δικαστικών αποφάσεων που είχε ήδη εξασφαλίσει με πλαστά ή ελλιπή δικαιολογητικά, δίνοντας μια επίφαση νομιμότητας σε διαδικασίες που ήταν εξ ολοκλήρου έκνομες.

Μιλώντας στο «ΘΕΜΑ», η δικηγόρος Λιάνα Τογαντζή υπογραμμίζει ότι η υπόθεση αυτή δεν είναι απλώς σοβαρή, αλλά πρωτοφανής για τα ελληνικά δεδομένα. Για πρώτη φορά η Δικαιοσύνη αντιμετωπίζει ένα τόσο εκτεταμένο και πολυεπίπεδο δίκτυο εκμετάλλευσης γυναικών όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια μετατράπηκε σε αντικείμενο αγοραπωλησίας.

«Βιομηχανία βρεφών» στα Χανιά: Ταρίφα έως 150.000 ευρώ για παρένθετες μητέρες, όλο το βούλευμα
«Για πρώτη φορά η Ελληνική Δικαιοσύνη αντιμετωπίζει ένα τόσο εκτεταμένο δίκτυο εκμετάλλευσης γυναικών», λέει η δικηγόρος θυμάτων Λιάνα Τογαντζή

«Οι εντολείς μου», σημειώνει, «δεν είναι απλές αναφορές σε μια δικογραφία. Είναι γυναίκες που βρέθηκαν σε συνθήκες απόλυτης αδυναμίας και οδηγήθηκαν σε διαδικασίες που παραβίαζαν κατάφωρα τη νομιμότητα και κάθε ηθικό όριο. Η αποκάλυψη αυτού του μηχανισμού δεν αποτελεί μόνο δικαίωση για τα θύματα. Είναι ένα αναγκαίο μήνυμα προς την κοινωνία ότι τέτοιου είδους πρακτικές δεν μπορούν να παραμένουν στο σκοτάδι και ότι η Δικαιοσύνη έχει καθήκον να προστατεύει τους πιο ευάλωτους».

Η Αμερικανίδα πρέσβης Κίμπερλι Γκιλφόιλ βρέθηκε σήμερα το μεσημέρι στο υπουργείο Υγείας, όπου παρακολούθησε τη συνέντευξη Τύπου του Άδωνι Γεωργιάδη για την παρουσίαση του νέου Ψηφιακού Βοηθού στο ΕΣΥ, στη γραμμή 1566.

Την πρέσβη υποδέχθηκε ο υπουργός Υγείας, ενώ στη διαδικασία συμμετείχαν επίσης ο διευθύνων σύμβουλος μίας από τις κορυφαίες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης διεθνώς, της Sword Health καθώς και εκπρόσωπος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος παρενέβη στη συζήτηση.

Η είσοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Εθνικό Σύστημα Υγείας ενισχύεται πλέον σημαντικά, μετά την εφαρμογή του Ψηφιακού Βοηθού Ιατρού και την ενεργοποίηση από σήμερα του Ψηφιακού Βοηθού.

Ο νέος ψηφιακός μηχανισμός θα δίνει στους πολίτες εύκολη και ασφαλή πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα υγείας, όπως συνταγές, προγραμματισμένα ραντεβού, προληπτικές εξετάσεις και εμβολιασμούς, προσφέροντας μια πιο οργανωμένη και άμεση ενημέρωση για τις υπηρεσίες που λαμβάνουν.

Για το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα και αν θα το διαβάσει, ρωτήθηκε η Σέβη Βολουδάκη στη διάρκεια τηλεοπτικής της παρουσίας. Η υφυπουργός Μετανάστευσης ξεκαθάρισε πως δεν θα το πράξει και εξήγησε τους λόγους.

«Όχι (δεν θα το διαβάσω), γιατί να το διαβάσω; Διαβάζω ένα άλλο μυθιστόρημα αυτή την εποχή. Προϊόντα χρόνου είναι αυτά;» είπε αρχικά η κ. Βολουδάκη.

«Οι άνθρωποι που έζησαν το Μάτι, πιστεύετε θα διαβάσουν το βιβλίο με αυτό τον λυρισμό και τον μυθιστορηματικό τρόπο με τον οποίο αφηγείται ο κ. Τσίπρας τα γεγονότα; Ή αυτά που βλέπουμε με κριτική για υπουργούς. Δηλαδή επιβεβαιώνει ότι είχε υπουργούς με τους οποίους έριχνε τη χώρα στα βράχια, αλλά τι να κάνει, αυτούς είχε, με αυτοιύς πορευόταν. Είναι δυνατόν;» πρόσθεσε η υπουργός Μετανάστευσης.

Ο Αλέξης Τσίπρας στο βιβλίο του «Ιθάκη» αναγνωρίζει ότι η καρέκλα του υπουργού Οικονομικών στην πρώτη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ηλεκτρική.

Εκείνο που μάλλον διστάζει να αναγνωρίσει, είναι ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης ήταν η χειρότερη δυνατή επιλογή για τον συγκεκριμένο ρόλο, στη συγκεκριμένη, τόσο κρίσιμη για τη χώρα, συγκυρία.

Και ήταν μία επιλογή, βέβαια, που έκανε ο ίδιος ο κ. Τσίπρας. Φυσικά, προτού αρχίσει να χαρακτηρίζει τον Γιάνη Βαρουφάκη σαν «εγωκεντρικό» και «αναξιόπιστο», σαν έναν εμμονικό θεωρητικό που ήταν αποφασισμένος να εφαρμόσει τις αλλόκοτες οικονομικές θεωρίες του στην πράξη, ακόμη και εάν αυτές οι εμμονές θα έστελναν τη χώρα απευθείας στα βράχια της οικονομικής καταστροφής.

Ακολουθεί το απόσπασμα του βιβλίου για τον Βαρουφάκη:

Τον Βαρουφάκη δεν τον γνώριζα πολλά χρόνια, είχα όμως διακρίνει την επικοινωνιακή του δεινότητα. Εκτός από τις μέρες που περάσαμε μαζί και με τον Γκαλμπρέιθ, στο Όστιν του Τέξας, είχαμε δειπνήσει και μερικές φορές το προηγούμενο καλοκαίρι στην Αίγινα, όπου συνήθως οι συζητήσεις κατέληγαν σε καβγάδες του με τον εξίσου επίμονο Φλαμπουράρη. Μου ήταν από την αρχή φανερό ότι επρόκειτο για μια ιδιαίτερη περίπτωση.

Τσίπρας για Βαρουφάκη: Δεν τον άντεχαν ούτε οι συνεργάτες του, ήθελε να τυπώσουμε κουπόνια και του είπα «είσαι με τα καλά σου;»

Στην πραγματικότητα ήταν περισσότερο σελέμπριτι και λιγότερο οικονομολόγος. Ο λόγος του όμως ήταν εξαιρετικά ελκυστικός, ευρηματικός και απόλυτος, πράγμα που τον έκανε δημοφιλή στα ΜΜΕ. Είχε ήδη αποκτήσει μεγάλη αναγνώριση στην ελληνική κοινή γνώμη, αλλά και σε διεθνές επίπεδο, χάρη στον ιδιαίτερο τρόπο που είχε να μιλάει για την κρίση. Είχε πετύχει να προσελκύει την προσοχή του κοινού, των δημοσιογράφων αλλά και των πολιτικών.

Μετά τη γνωριμία μας ανταλλάσσουμε συχνά απόψεις και συζητούσαμε διάφορα θέματα γύρω από την οικονομία. Λίγο πριν κερδίσουμε τις εκλογές, είχα πάρει την απόφαση πως αυτός θα ήταν ο Υπουργός Οικονομικών.

Πίστευα ότι το βασικό διαπραγματευτικό μας χαρτί θα ήταν η επιθετική αποφασιστικότητα, γιατί θεωρούσα πως έτσι θα φέρναμε σε δύσκολη θέση τους εταίρους μας.

Σε καμιά περίπτωση δεν ήθελα να μας θεωρούν δεδομένους. Αυτός ήταν ο λόγος που αποφάσισα να γίνει υπουργός Οικονομικών ο Βαρουφάκης.

Ήθελα να στείλει το σήμα της σκληρής διαπραγμάτευσης. Υποτίμησα όμως τον ανθρώπινο παράγοντα, τόσο στην περίπτωση Βαρουφάκη όσο και σε μια σειρά άλλων επιλογών μου. Οι άνθρωποι δεν είναι σαν τα πιόνια στο σκάκι, να υπολογίζεις τις κινήσεις τους μόνο με βάση τις δυνατότητες και τις προδιαγραφές τους.

Παίζει ρόλο και η προσωπικότητά τους. Πολλές φορές παρασύρονται από την εξουσία και τη δημοσιότητα και βγάζουν έναν άλλο εαυτό -ή, ενδεχομένως, αποκαλύπτουν τον αληθινό εαυτό τους. «Αρχή άνδρα δείκνυσι», όπως έλεγαν και οι αρχαίοι.

Και όταν το Εγώ τους αδυνατεί να συντονιστεί με τη συλλογική προσπάθεια, τότε τα πράγματα οδηγούνται σε αδιέξοδο. Έτσι και έγινε. Πολύ γρήγορα ο Βαρουφάκης από «asset» μετατράπηκε σε αρνητικό πρωταγωνιστή.

Που δεν τον άντεχαν στο Eurogroup, όχι μόνο οι απέναντι, αλλά ούτε οι πιθανοί μας σύμμαχοι, ακόμα και οι ίδιοι του οι συνεργάτες. [σσ: Ο Βαρουφάκης, το 2014] Μου είπε «Αλέξη, εγώ θέλω να μπω στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν θέλω να είμαι συνεργαζόμενος. Θέλω να είμαι υποψήφιος βουλευτής με σταυρό. Θέλω να εκλεγώ βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ. Θα γίνω μέλος του ΣΥΡΙΖΑ».

Είχε στο μυαλό του ένα άλλο σχέδιο. Διεκδικούσε να είναι οργανικό κομμάτι της προσπάθειάς μας. Με αιφνιδίασε. Εντούτοις, στο πλαίσιο της διεύρυνσης που επιχειρούσαμε σκέφτηκα πως δεν ήταν κακή ιδέα. Τότε εξάλλου εντάχθηκαν στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ και μια σειρά πανεπιστημιακοί.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο Βαρουφάκης, όταν τον επέλεξα για Υπουργό, δεν ήταν υποστηρικτής της εξόδου από το ευρώ. Κι εγώ ήθελα μια έντιμη συμφωνία εντός του ευρώ. Αυτό άλλωστε το είχαμε κατ” επανάληψη τονίσει. Αλλά, από την άλλη, δεν κρύβαμε ότι επιδιώκαμε ριζικές αλλαγές στην Ευρώπη.

Θέλαμε να σταματήσει η επιβολή του οικονομικού παραλογισμού του νεοφιλελευθερισμού, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά απ” άκρη σ” άκρη στην ήπειρο. Να σταματήσουν οι πολιτικές της λιτότητας.

Μπορεί αρκετοί να μας κατηγόρησαν για ονειροπόλους ουτοπιστές, όμως αργότερα, όπως είδαμε, στην περίοδο της πανδημίας, οι πολιτικές της λιτότητας κατέπεσαν.

Παρακάτω αναφέρει:

Όπως είχα περιγράψει και στο διάγγελμά μου προς τον ελληνικό λαό, η συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου συνιστούσε ένα σημαντικό βήμα μεν, αλλά είχαμε πολύ δρόμο μπροστά μας.

Κι ο δρόμος αυτός ήταν ανηφορικός, γεμάτος εμπόδια και διαρκείς προκλήσεις. Με τον καιρό, βεβαίως, γινόμουν σοφότερος, κι έτσι, καθώς προχωρούσαμε στη διαπραγμάτευση, είχα αρχίσει να αντιλαμβάνομαι πως η στρατηγική να τοποθετήσουμε ένα πρόσωπο αδιάλλακτο στην πρώτη γραμμή, ώστε να δοθεί η εντύπωση στους εταίρους μας ότι η Ελλάδα δεν θα υποχωρούσε όποιες κι αν ήταν οι πιέσεις, είχε φτάσει στα ακρότατα όριά της.

Το πρόβλημα δεν οφειλόταν μόνο στη στρατηγική, αλλά και στο πρόσωπο. Ο Βαρουφάκης είχε αποδειχθεί ακατάλληλος για μια συνθήκη που απαιτούσε σύνθετους και λεπτούς χειρισμούς.

Για να είμαι ειλικρινής, η αντίληψή μου για τις αδυναμίες του Βαρουφάκη είχε αρχίσει να διαμορφώνεται αρκετά νωρίς, ήδη από τη στιγμή της θρυλικής πλέον σκηνής με τον Ντάισελμπλουμ, όταν η συνάντηση τινάχτηκε στον αέρα με έναν εντελώς θεατρικό τρόπο.

Είναι αλήθεια πως όλη η Ελλάδα είχε χαρεί που κάποιος έκοψε τον βήχα στην Τρόικα και τους εκπροσώπους της. Κι εγώ επίσης, δεν το κρύβω, όταν είδα τη σκηνή στην τηλεόραση, το είχα ευχαριστηθεί. Ήταν κάτι σαν τρίποντο buzzer beater, που λένε στην μπασκετική ορολογία.

Δεν είναι κρυφό πως την ίδια στιγμή, μέσα στην Κυβέρνησή μας υπήρχαν διαφορετικές οπτικές. Και δεν αναφέρομαι στους οπαδούς της δραχμής, όπως ο Λαφαζάνης, αυτοί είχαν καιρό πριν διατυπώσει τον δικό τους εναλλακτικό δρόμο. Αναφέρομαι στον Βαρουφάκη, που υποτίθεται πως δήλωνε την αντίθεσή του στην έξοδο της χώρας από το ευρώ.

Ο Βαρουφάκης μέχρι τότε παρομοίαζε το ευρώ με το διάσημο τραγούδι “Hotel California» γιατί, όπως λέει ο στίχος, “You can check out any time you like, but you can never leave”, δηλαδή, ακόμα κι αν μια χώρα ήθελε να αποχωρήσει από το ευρώ, αυτό πρακτικά ήταν σχεδόν αδύνατο, ή εξαιρετικά επώδυνο, λόγω του πολιτικού και οικονομικού κόστους.

Σταδιακά, όμως, μετά τον δημόσιο καβγά του με τον Ντάισελμπλουμ, είχε αρχίσει να έχει στην πράξη μια τελείως διαφορετική στάση. Εκείνη την περίοδο, βεβαίως, ζούσε τον μύθο του, και όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά παντού.

Ήταν το πρόσωπο της διαπραγμάτευσης. Ο άνθρωπος που συγκέντρωνε τα φώτα της δημοσιότητας, που φιλοξενούνταν στα εξώφυλλα κοσμοπολίτικων περιοδικών. Ήταν φανερό σε όποιον τον ήξερε πως επιζητούσε με θέρμη την αίγλη της αναγνωρισιμότητας.

Ήταν ένας οικονομολόγος που είχε γίνει είδωλο και έδινε την αίσθηση πως περισσότερο απολάμβανε τον νέο ρόλο του παρά βίωνε πιεστικά και με συνείδηση την κρισιμότητα της κατάστασης, το μέγεθος της ευθύνης. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό.

Ο Βαρουφάκης δεν ήταν απλώς ένας οικονομολόγος με θεωρίες, ήταν ένας άνθρωπος που είχε την απέραντη αυτοπεποίθηση να θέλει να αποδείξει με κάθε τρόπο πως οι θεωρίες που ασπαζόταν ήταν σωστές.

Ήθελε, με άλλα λόγια, να δοκιμάσει τα μαθηματικά του μοντέλα και τις θεωρίες παιγνίων που δίδασκε στα ακαδημαϊκά αμφιθέατρα, στο πεδίο της μάχης.

Συνοπτικά, υπήρχε σε αυτόν μια επιστημονική εμμονή, μια διάθεση να φτάσει μέχρι το τέλος, ακόμα και αν αυτό θα προκαλούσε την κατάρρευση του σχεδιασμού μας, την κατάρρευση της Κυβέρνησης ή ακόμα και της χώρας. Για εκείνον, η διαπραγμάτευση δεν ήταν μόνο ένας τρόπος να επιτευχθεί μια καλύτερη συμφωνία για τη χώρα.

Ήταν και ένα πείραμα, μια ιστορική ευκαιρία να αποδείξει την αλήθεια την οικονομικών του θεωριών. Είχε ένα σχέδιο στο μυαλό του.

Ήθελε πρώτα από όλα το κούρεμα του χρέους που διακρατούσε η ΕΚΤ. Αν η ΕΚΤ δεν συμφωνούσε, που δεν επρόκειτο να συμφωνήσει, το σχέδιό του προέβλεπε, ως δεύτερο βήμα, τη μονομερή ανταλλαγή των ομολόγων που διακρατούσε η ΕΚΤ με νέα ομόλογα μηδενικού επιτοκίου, που δεν λήγουν ποτέ, τα λεγόμενα perpetual bonds.

Θα προχωρούσαμε δηλαδή σε μονομερές κούρεμα. Και το τρίτο βήμα θα ήταν η έκδοση των λεγόμενων IOU (I Owe You). Η έκδοση, δηλαδή, παράλληλου νομίσματος, για να αντιμετωπιστεί το έλλειμμα της ρευστότητας. Ενός νομίσματος που πριν ακόμη εκδοθεί θα είχε υποτιμηθεί δραματικά έναντι του ευρώ. Αρχικά δεν έδωσα μεγάλη σημασία σε όσα είχε στο μυαλό του. Το σχέδιο του άλλωστε το είχα απορρίψει εξαρχής.

Του είχα καταστήσει σαφές ότι η δική μου στρατηγική δεν συμπεριλαμβάνει την έξοδο από το ευρώ.

Αυτός απαντούσε πάντα ότι «δεν θα φύγουμε από το ευρώ, θα εκδώσουμε παράλληλο νόμισμα, θα αντέξουμε και σύντομα θα αναγκαστούν να υποχωρήσουν».

Από την αρχή όλο αυτό μου ακουγόταν υπερβολικά αισιόδοξο για να είναι αληθινό. Όταν όμως άρχισα να παρατηρώ την αντίδραση των αγορών, αλλά κυρίως τις διαθέσεις της ΕΚΤ, αποφάσισα να του ζητήσω να μου εξηγήσει τι ακριβώς εννοούσε. Ποιο ήταν αυτό το contingency plan που είχε στο μυαλό του και πώς θα υλοποιούνταν η ιδέα του στην πράξη.

Τότε άρχισε να μου αναλύει το πλάνο του. Θα τυπώναμε, έλεγε, κάποια κουπόνια και αντί να δώσουμε χρήματα στους συνταξιούχους και στους μισθωτούς, θα δίναμε κουπόνια και με αυτά θα μπορούσαν να αγοράσουν αγαθά και υπηρεσίες.

Όταν το άκουσα, δεν ήξερα αν έπρεπε να κλάψω ή να γελάσω. Αντέδρασα: «Καλά, είσαι με τα καλά σου; Πώς θα δίνουμε κουπόνια αντί για συντάξεις; Δεν θα σταθούμε ούτε μια μέρα. Ποιος συνταξιούχος θα δεχθεί να πάρει κουπόνια αντί για συντάξεις;»

Μετά άρχισε να μου λέει ότι υπήρχε και η εναλλακτική να μην τυπώσουμε κουπόνια αλλά να τα κάνουμε όλα ηλεκτρονικά με το κινητό. Να συναλλάσσονται οι συνταξιούχοι με το κινητό, το 2015!

Με την προχειρότητα αυτή τελείωσε για μένα η συζήτηση. Το πρόβλημα όμως ήταν βαθύτερο από την προχειρότητα. Τα IOU που πρότεινε ο Βαρουφάκης ήταν στην ουσία ένα παράλληλο νόμισμα πληρωμής, μια μορφή εσωτερικού, εναλλακτικού νομίσματος που θα μπορούσε υποτίθεται να χρησιμοποιηθεί προσωρινά μόνο μέσα στην Ελλάδα, χωρίς να αποχωρήσει η χώρα από το ευρώ.

Όμως, ήταν προφανές πως η κυκλοφορία τους σε καμιά περίπτωση δεν θα γινόταν αποδεκτή από τους εταίρους. Μια τέτοια πρωτοβουλία από μεριάς μας θα γεννούσε αναμφισβήτητα αστάθεια και φυγή κεφαλαίων, γεγονός που θα είχε ως συνέπεια μια ντε φάκτο έξοδο από το ευρώ.

Ο Βαρουφάκης μού έμοιαζε με στρατηγό που έκανε μεγαλεπήβολα σχέδια επί χάρτου απολύτως σίγουρος πως θα κατατροπώσει τον εχθρό.

Το θέμα όμως με τα σχέδια στο χαρτί είναι πως, το αντίθεση με τη ζωή και τον πραγματικό πόλεμο, το χαρτί δεν αντιδρά. Αντέχει τα πάντα, ακόμα και τα πιο παράλογα, κυρίως τα παράλογα.

Η πραγματικότητα όμως όχι. Κι εγώ δεν ήμουν διατεθειμένος να παίξω κορόνα-γράμματα το μέλλον του λαού και της χώρας μου για να δοκιμάσω τις προσωπικές θεωρίες, τους πειραματισμούς ή τα παιχνίδια και τις εμμονές κανενός.

Και συνεχίζει σε άλλο σημείο: Κι ενώ η σκέψη μου έπρεπε να είναι αποκλειστικά στραμμένη στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις και στην αναζήτηση μιας ισορροπημένης λύσης για τη χώρα, βρέθηκα ξαφνικά αντιμέτωπος με φαιδρά περιστατικά, γιατί άλλες λέξεις δεν βρίσκω καταλληλότερες για να περιγράψω τα συμβάντα, που, εκτός από το γελοίο του πράγματος, δεν άρμοζαν και στην ιστορική προσπάθειά μας εκείνη τη δύσκολη στιγμή.

Στην Αθήνα, λοιπόν, είχε ξεσπάσει σάλος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα ΜΜΕ, με αφορμή το αφιέρωμα του περιοδικού Paris Match στον Βαρουφάκη.

Το δημοσίευμα περιλάμβανε φωτογραφίες του ίδιου και της συζύγου του, Δανάης Στράτου, στο σπίτι τους στην Αθήνα, σε ένα σκηνικό που παρέπεμπε περισσότερο σε glossy lifestyle παρά σε Υπουργό Οικονομικών μιας αριστερής Κυβέρνησης, σε μια χώρα σε περίοδο εθνικής δοκιμασίας.

Η φωτογραφία που προκάλεσε τις πιο έντονες αντιδράσεις ήταν εκείνη στο μπαλκόνι, με τον Γιάνη και τη Δανάη μπροστά σε τραπέζι στρωμένο με ψάρια και θαλασσινά και με φόντο την Ακρόπολη.

Η εικόνα αυτή, όσο κι αν προσπάθησε αργότερα να την αποδοκιμάσει ο ίδιος, προκάλεσε κύματα αρνητικών αντιδράσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς ερμηνευόταν, ιδιαίτερα από τους πιο ευαίσθητους οπαδούς μας, ως αποτύπωση της καλοπέρασης μιας κοσμοπολίτικης ελίτ και προσβολή στον λαό μιας χώρας που υπέφερε.

Ενώ δίναμε λοιπόν έναν υπαρξιακό αγώνα, την ίδια ώρα, ο Υπουργός Οικονομικών έκανε φωτογραφίσεις προώθησης των βιβλίων του στο εξωτερικό και είχε επιδοθεί σε ένα επικοινωνιακό παιχνίδι προσωπικής προβολής, το οποίο φλέρταρε απροκάλυπτα με τη ματαιοδοξία. Ήταν φανερό πια πως λειτουργούσε με βάση μια αμιγώς προσωπική ατζέντα.

Τσίπρας για Βαρουφάκη: Δεν τον άντεχαν ούτε οι συνεργάτες του, ήθελε να τυπώσουμε κουπόνια και του είπα «είσαι με τα καλά σου;»

Κι ενώ είχε έρθει στον ΣΥΡΙΖΑ για να συμβάλει με την καλλιέργεια και τις γνώσεις του στην υπόθεση της χώρας, η εμμονή του με τη δημοσιότητα, με τη δημόσια εικόνα του ως «σταρ» της διαπραγμάτευσης, τον είχε σταδιακά μετατρέψει σε όμηρο αυτής της ματαιοδοξίας και τον είχε καταστήσει όχι απλώς αναποτελεσματικό, αλλά και τροχοπέδη των δικών μας προσπαθειών.

Σε μια προσπάθεια να μπει τέρμα στις δηλώσεις αμφισβήτησης, στάλθηκε ο Βαρουφάκης στην Ουάσινγκτον, για να συναντήσει στο περιθώριο της Εαρινής Συνόδου του ΔΝΤ τη Λαγκάρντ και να τη διαβεβαιώσει ότι η ελληνική Κυβέρνηση παρέμενε δεσμευμένη στην κανονική αποπληρωμή του δανείου.

Ο Βαρουφάκης ήταν ανοιχτά πια εκείνες τις ημέρες σε διαφορετικό μήκος κύματος από το οικονομικό επιτελείο, τον Δραγασάκη, τον Χουλιαράκη, τον Σταθάκη.

Ωστόσο, η σύγκρουση με τον Χουλιαράκη ήταν εντονότερη, γιατί αυτός κατείχε τότε την κρίσιμη θέση του Προέδρου του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) και εκπροσωπούσε τη χώρα και τον Υπουργό Οικονομικών στο EuroWorking Group. Η συμβίωσή τους ήταν αδύνατη.

Η συνάντηση βέβαια με τη Λαγκάρντ δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Όχι μόνο δεν μαλάκωσε, αλλά έγινε πιο άκαμπτη. Παρ” όλα αυτά, ο Βαρουφάκης, που χαρακτηριζόταν από ένα παράξενο μείγμα ευφυΐας και αφέλειας, με πήρε τηλέφωνο από την Αμερική γεμάτος ενθουσιασμό, αμέσως μετά τη συζήτηση μαζί της, για να μου πει ότι είχαν τελειώσει τα βάσανά μας.

– «Πρόεδρε, μην ανησυχείς καθόλου, η συνάντηση με την Κριστίν πήγε τέλεια».
– «Τι έγινε;» του λέω.
– «Έχουμε λύση, θα σου πω από κοντά. Παίρνω το πρώτο αεροπλάνο και θα έρθω απευθείας στο Μαξίμου».

Μια δυο μέρες αργότερα, μπήκα στο Μαξίμου και τον αντίκρισα με ένα κουτάκι αναψυκτικού να κάθεται χαλαρός, ακουμπώντας στο τραπέζι της αίθουσας των συσκέψεων.

– «Λύσαμε τα θέματά μας. Είμαι απολύτως αισιόδοξος. Συνάντησα την Κριστίν, η οποία συμφωνεί σε όλα μαζί μου».
– «Σε τι είναι σύμφωνη; Τι είπατε;» Είχα θετική διάθεση να μάθω αυτά που του είπε.
– «Συμφωνεί σε όλα μαζί μου. Δεν θα κάνουμε πρόγραμμα με την Τρόικα, θα καταθέσει η ελληνική Κυβέρνηση τις δικές της προτάσεις. Θα συμφωνήσει με το ΔΝΤ και αυτές τις προτάσεις θα υλοποιήσουμε. Δεν υπάρχει κανένα ζήτημα».
– «Και τα λεφτά ποιος θα μας τα δώσει, αφού δεν θα έχουμε πρόγραμμα;» Δεν μου απάντησε.

– «Τα λεφτά, Γιάνη, για τις υποχρεώσεις της χώρας», του επαναλαμβάνω, «ποιος θα μας τα δώσει; Η Κριστίν ή οι Ευρωπαίοι;»
– «Οι Ευρωπαίοι».
– «Α, ωραία, έτσι συμφωνώ κι εγώ. Άμα είναι να τα δώσει άλλος τα λεφτά, συμφωνώ κι εγώ μαζί σου, τζάμπα είναι».

Εκεί κατάλαβα ότι η κατάσταση ήταν Game Over. Ο Βαρουφάκης πανηγύριζε γιατί συμφώνησε με το ΔΝΤ πως θα βρούμε έναν τρόπο να κάνουμε αναπτυξιακά μέτρα και όχι λιτότητα, αλλά ξέχασε να ξεκαθαρίσει το πιο σημαντικό: Ποιος θα έβαζε τα λεφτά.

Του είπα, λοιπόν: «Δεν θέλω να σε απογοητεύσω, αλλά τα λεφτά τα βάζει ο Σόιμπλε. Και όποιος βάζει τα λεφτά, θέτει και τους όρους του».

Τα χειρότερα στις σχέσεις μου με τον Υπουργό μου των Οικονομικών, όμως, δεν είχαν έρθει ακόμη. Το άτυπο Eurogroup στη Ρίγα της Εσθονίας, λίγες μέρες αργότερα, στις 24 Απριλίου, ήταν σημείο καμπής.

Στο Eurogroup πρέπει να έχεις υπομονή, να πείσεις, να κάνεις συμμαχίες που θα σου επιτρέψουν να βγεις ισχυρότερος. Κι εκεί, ο Βαρουφάκης έδειχνε να ξεχνά πως δεν μιλούσε σε φοιτητική αμφιθέατρο, αλλά σε συναδέλφους του. Η στάση του θύμιζε περισσότερο κάποιον που κάνει μάθημα, παρά υπουργό που επιδιώκει συνεννόηση.

Με ειρωνικά σχόλια, θεωρητικές αναλύσεις και διαρκείς υπεκφυγές, προκαλούσε τον εκνευρισμό αρκετών εκεί μέσα. Από τους ομολόγους του, αρκετοί ένιωθαν πως τους υποτιμούσε, ενώ κάποιοι άλλοι τον χαρακτήριζαν τζογαδόρο και τυχοδιώκτη. Ακόμα κι οι πιο φιλικοί, ή μετριοπαθείς, είχαν χάσει την υπομονή τους μαζί του.

Οι αίθουσες συνεδριάσεων του Εurogroup είχαν γεμίσει από υπουργούς που έμοιαζαν με ταύρους σε υαλοπωλείο. Και ο ίδιος, χολωμένος πλέον από τη στάση τους συμπεριφερόταν σαν να ήθελε να τα τινάξει όλα στον αέρα. Απομονώθηκε από τους Ευρωπαίους ομολόγους του, κυκλοφορούσε μόνος του στους διαδρόμους των κτιρίων, συντροφιά αποκλειστικά με τα μέλη της στενής του ομάδας.

Από ένα σημείο και μετά δεν αντάλλασσε ούτε «καλημέρα» με τους Ευρωπαίους συναδέλφους του. Ήταν τέτοια η απομόνωσή του, που αισθανόταν αμήχανα να συμμετέχει ακόμα και στα καθιερωμένα γεύματα μεταξύ των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης. Ήταν μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση.

Είχα απόλυτη συνείδηση πως δεν μπορούσαμε να συνεχίσουμε έτσι. Δεν είχα ψευδαισθήσεις. Ο Βαρουφάκης δεν μπορούσε πλέον να προχωρήσει τα πράγματα.

Το ήξερε καλά κι ο ίδιος. Πάντως, για να είμαι δίκαιος, και ανεξαρτήτως των προσωπικών χαρακτηριστικών του, το βάρος που θα έπεφτε στους ώμους του οποιουδήποτε Υπουργού Οικονομικών της πρώτης Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ήταν τόσο μεγάλο και τόσο δυσβάσταχτο, που θα έπρεπε να ήταν ο μάγος της ισορροπίας για να βγει αλώβητος.

Από τη μια, θα έπρεπε να είναι σκληρός διαπραγματευτής, ικανός να φτάσει τα πράγματα στα άκρα. Από την άλλη, όφειλε να παραμένει μειλίχιος, ταπεινός και συνεργάσιμος με τους ομολόγους του και τους Θεσμούς, προκειμένου να εξασφαλίσει μια επωφελή συμφωνία.

Έπρεπε να πείθει πως μπορεί να συνεννοηθεί, αλλά και να δείχνει ανυποχώρητος. Ταπεινός, αλλά γενναίος. Διαλλακτικός, αλλά ατρόμητος.

Και πάνω απ” όλα, να βάζει την εθνική υπόθεση και την επιτυχία της χώρας αδιαπραγμάτευτα πάνω από τον εαυτό του και τις προσωπικές του φιλοδοξίες. Αυτός ο «μάγος», λοιπόν, δεν ήταν ο Γιάνης, έστω κι αν πρόσκαιρα είχαμε πιστέψει όλοι πως θα μπορούσε να τα καταφέρει.

Έτσι, τις αμέσως επόμενες μέρες, πήρα τη δύσκολη αλλά αναγκαία απόφαση να αλλάξω το κέντρο βάρους της διαπραγμάτευσης.

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ανέλαβε τον συντονισμό της ομάδας. Ο Βαρουφάκης θα παρέμενε Υπουργός Οικονομικών χωρίς να έχει την ευθύνη της διαπραγμάτευσης. Ήταν σαφές σε όλους ότι είχε τεθεί στο περιθώριο. Του το ανακοίνωσα ο ίδιος.

Είχαμε μια δύσκολη και φορτισμένη συζήτηση. Προφανώς, δεν του είπα ότι πήρα αυτήν την απόφαση γιατί τον θεωρούσα «εγωκεντρικό» και «αναξιόπιστο». Του επεσήμανα όμως το αρνητικό κλίμα που υπήρχε στην Ευρώπη απέναντι στο πρόσωπό του και πως δεν ήθελα να τους δώσου με το παραμικρό άλλοθι να τορπιλίσουν τη συμφωνία με πρόσχημα τη δική του συμπεριφορά.

Νέα επιδείνωση του καιρού με ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπεται από αύριο Τρίτη 25-11-25 στη βορειοδυτική Ελλάδα και από την Τετάρτη 26-11-25 σε όλη τη δυτική χώρα, τη βόρεια Ελλάδα και το Ανατολικό Αιγαίο.

Επισημαίνεται πως οι βροχοπτώσεις εκτός της μεγάλης έντασης θα έχουν και μεγάλη διάρκεια. Λήξη της κακοκαιρίας προβλέπεται, στα δυτικά το Σάββατο 29-11-25 και στα ανατολικά την Κυριακή 30-11-25.

Πιο συγκεκριμένα:

Αύριο Τρίτη (25-11-25) κατά τόπους ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπονται στο βόρειο Ιόνιο (κυρίως περιοχή Κέρκυρας, Διαπόντιων νήσων, Παξών) και στην Ήπειρο (κυρίως στις παραθαλάσσιες περιοχές της).

Μεθαύριο Τετάρτη (26-11-25) ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπονται:

α. Στα νησιά του Ιονίου Κέρκυρα, Διαπόντιοι νήσοι, Παξοί, Λευκάδα, Κεφαλονιά, Ιθάκη, την Ήπειρο και την Αιτωλοακαρνανία.

β. Από το απόγευμα στη δυτική και νότια Πελοπόννησο και στην ανατολική Μακεδονία.

Την Πέμπτη (27-11-25) και την Παρασκευή (28-11-25) ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπονται:

α. Στα νησιά του Ιονίου (Κέρκυρα, Διαπόντιοι νήσοι, Παξοί, Λευκάδα, Κεφαλονιά, Ιθάκη, Ζάκυνθος), την Ήπειρο, τη δυτική και την κεντρική Στερεά, τη δυτική και νότια Πελοπόννησο, την κεντρική και ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.

β. Την Παρασκευή (28-11-25) εκτός των ανωτέρω περιοχών, κατά τόπους ισχυρά φαινόμενα προβλέπονται και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα.

Εκσυγχρονίζεται και αναμορφώνεται με καινοτόμες διατάξεις το Κληρονομικό Δίκαιο μετά από 80 χρόνια, ενώ παράλληλα προσαρμόζεται στις κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές μεταβολές, στους μετασχηματισμούς του παραδοσιακού θεσμού της οικογένειας και στις νομοθετικές αλλαγές που έγιναν τα τελευταία χρόνια, όπως είναι το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, ο γάμος ατόμων του ιδίου φύλου (ομόφυλα ζευγάρια) κ.λπ.

Την Πέμπτη ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας αναμένεται να παρουσιάσουν τις αλλαγές στις οποίες κατέληξε η Επιτροπή για την Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου (πέμπτο κεφάλαιο του Αστικού Κώδικα) υπό τον ομότιμο καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Απόστολο Γεωργιάδη, ο οποίος μάλιστα θα παραβρεθεί στην παρουσίαση του νομοσχεδίου. Παράλληλα, οι ρυθμίσεις θα συζητηθούν και στο Υπουργικό Συμβούλιο.

Επτά μεγάλες αλλαγές για διαθήκες και κληρονομιές – Καταργούνται εντελώς οι λόγοι αποποίησης της κληρονομιάς λόγω χρεών
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης με τον υφυπουργό Ιωάννη Μπούγα

Το «ΘΕΜΑ» παρουσιάζει τις τελικές τροπολογίες και μεταρρυθμίσεις που θα γίνουν στο Κληρονομικό Δίκαιο, όπως είναι η καθιέρωση του θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων. Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, ο διαθέτης-κληρονομούμενος μπορεί πλέον να διασφαλίσει εν ζωή την επιθυμία του η κληρονομιά του, που δεν είναι μόνο κινητά ή ακίνητα περιουσιακά στοιχεία, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει και άλλα δικαιώματα, όπως είναι πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας, να περιέλθει στα πρόσωπα που εκείνος επέλεξε να προστατεύσει και να εξασφαλίσει.

Δηλαδή, ενώ ακόμα βρίσκεται εν ζωή θα μπορεί να ρυθμίσει με νομικούς κανόνες τα περιουσιακά στοιχεία που θα αφήσει πίσω του. Παράλληλα, αλλάζει και το καθεστώς 80 ετών για τη νόμιμη μοίρα προς τη/τον σύζυγο και τα παιδιά. Οι νέες διατάξεις επιλύουν, ακόμα, το μείζον ζήτημα των χρεών του αποβιώσαντος διαθέτη περιουσίας.

Ετσι, πλέον οι κληρονόμοι δεν θα καταφεύγουν σε αποποίηση της περιουσίας που τους αφήνει ο πατέρας ή η μητέρα τους προκειμένου να μην επωμιστούν τα χρέη που έχουν προς τράπεζες, ΔΟΥ κ.λπ., αλλά και να μην εγκαταλείπονται ακίνητα τα οποία στην πάροδο των ετών υφίστανται φθορές.

Αλλάζει επίσης το ισχύον καθεστώς για τις διαθήκες και μπαίνουν δικλίδες ασφαλείας για να σταματήσει το φαινόμενο των πλαστών διαθηκών, με τη χρήση των οποίων κυκλώματα εκμεταλλεύονται τις περιουσίες ανθρώπων της τρίτης ηλικίας – είτε αυτά φιλοξενούνται σε γηροκομεία και οίκους ευγηρίας είτε όχι.

Ετσι, σύμφωνα με τους συντάκτες των νομοθετικών αλλαγών, οι νέες διατάξεις του Κληρονομικού Δικαίου εναρμονίζονται προς τις κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές σε 4 άξονες, που είναι:

■ Η παροχή προστασίας προς ορισμένα πρόσωπα, που δεν συνδέονται με συγγενικό δεσμό με τον κληρονομούμενο με ανάλογη προσαρμογή των διατάξεων της κληρονομικής διαδοχής στις μεταβολές του θεσμού της οικογένειας.

■ Ο περιορισμός των νόμιμων μεριδιούχων που περιορίζει την ελευθερία διάθεσης.

■ Η άρση της απόλυτης απαγόρευσης των κληρονομικών συμβάσεων έτσι ώστε να υφίσταται δυνατότητα ευχερέστερης διαμόρφωσης των μετά θάνατον κληρονομικών σχέσεων των προσώπων και την αποφυγή μεταθανάτιων συγκρούσεων μεταξύ των κληρονόμων.

■ Οι τροποποιήσεις του δικαίου της διαθήκης με τη ρητή πρόβλεψη δυνατότητας κατάρτισης ψηφιακής διαθήκης.

Κληρονομικές συμβάσεις παραίτησης

Για πρώτη φορά καθιερώνεται ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων. Δηλαδή συμβάσεων με τις οποίες εκ των προτέρων, πριν επέλθει ο θάνατος, θα μπορεί να γίνεται παραίτηση ή συμψηφισμός στα κληρονομικά δικαιώματα.

Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, θεσμοθετούνται οι κληρονομικές συμβάσεις με τις οποίες ένα πρόσωπο (ενδεχομένως έναντι ανταλλάγματος) θα παραιτείται από τα μελλοντικά του δικαιώματα στην κληρονομιά του πατέρα, της μητέρας του ή άλλων συγγενικών προσώπων.

Ο διαθέτης (αυτός που έχει περιουσιακά στοιχεία τα οποία θα κληρονομήσουν συγγενικά του πρόσωπα) μπορεί όσο είναι ακόμη εν ζωή να συμφωνεί ελεύθερα με τους κληρονόμους του (σύζυγο, σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης, παιδιά, εγγόνια κ.λπ.) για τον τρόπο με τον οποίο θα μοιραστεί η ακίνητη και κινητή, αλλά και η άυλη περιουσία του, όπως είναι πνευματικά δικαιώματα από μουσικές συνθέσεις, τραγούδια, βιβλία, βιομηχανικές πατέντες, κ.λπ., εκτός των προβλεπόμενων κανόνων της νόμιμης μοίρας.

Αναλυτικότερα, ο διαθέτης μπορεί να αποκλείσει κάποιον ή κάποιους από τους κληρονόμους του από τα περιουσιακά στοιχεία που έχει, ενώ την ίδια στιγμή μπορεί να συμψηφίσει την παροχή της αξίας ακινήτου, χρημάτων κ.λπ., που έχει ήδη δώσει ή θα δώσει σε συγγενικά του πρόσωπα, όπως είναι γονική παροχή ακινήτου κ.λπ.

Ακόμη, ο διαθέτης μπορεί να επιλέξει να αφήσει σε κάποιο συγγενικό του πρόσωπο μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του υπό την προϋπόθεση ότι εκείνος στο μέλλον θα τον γηροκομήσει ή θα γηροκομήσει τη/τον σύζυγό του.

Παρέχεται επίσης η δυνατότητα να μπορεί η σύζυγος του διαθέτη να συμφωνήσει ότι το μερίδιο που της αναλογεί από την περιουσία του συζύγου της να μοιραστεί στα παιδιά τους, αλλά τα παιδιά να αναλάβουν την υποχρέωση, όταν αποβιώσει ο πατέρας τους, να της εξασφαλίσουν ισόβιο εισόδημα. Οι συμβάσεις παραίτησης από κληρονομικά μερίδια θα καταρτίζονται ενώπιον συμβολαιογράφου και μετά την υπογραφή της κληρονομικής σύμβασης, όταν αποβιώσει ο διαθέτης, αυτές θα ισχύουν υποχρεωτικά για όλους τους κληρονόμους και δεν θα μπορεί να τηρηθούν τα προβλεπόμενα για τη νόμιμη μοίρα.

Κληρονομούμενα χρέη

Αναθεωρείται όλο το σύστημα της ευθύνης του κληρονόμου για τις υποχρεώσεις χρεών του αποβιώσαντος διαθέτη περιουσίας και αναβαθμίζεται ο θεσμός της δικαστικής εκκαθάρισής τους. Οταν ο αποβιώσας αφήνει κληρονομιά ακίνητη περιουσία, αλλά παράλληλα αφήνει και χρέη σε τράπεζες, ΔΟΥ κ.λπ., τα χρέη του με το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο επωμίζονται οι κληρονόμοι του εφόσον κάνουν αποδοχή της κληρονομιάς.

Με τις νέες ρυθμίσεις οι κληρονόμοι μπορούν να αποδεχθούν την κληρονομιά, αλλά θα είναι υπόχρεοι για την εξόφληση των χρεών μέσω της κληρονομούμενης ακίνητης περιουσίας μέχρι του ποσού των οφειλών-χρεών. Οι κληρονομικές συμβάσεις θα συντάσσονται σε συμβολαιογράφο και θα δημοσιεύονται μετά τον θάνατο του κληρονομουμένου στο Μητρώο Διαθηκών.

Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, δεν θα περιέρχονται πλέον στην κατοχή του Δημοσίου ακίνητα που αφήνονται σε κληρονόμους οι οποίοι λόγω των χρεών από δάνεια κ.λπ. των αποβιωσάντων αναγκάζονται να κάνουν αποποίηση κληρονομιάς προκειμένου να μην επιφορτιστούν τα χρέη του αποβιώσαντος.

Στην πράξη, αφού γίνει η απογραφή της ακίνητης περιουσίας που αφήνει ο αποβιώσας και εκτιμηθεί αυτή σε χρήμα, το χρέος θα εξοφλείται με τον πλειστηριασμό ενός κληρονομούμενου ακίνητου και η υπόλοιπη περιουσία θα παραμένει στους κληρονόμους.

Για την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των κληρονομιαίων (ακινήτων) καθιερώνεται δικαίωμα κάθε «συγκληρονόμου να ζητήσει από το δικαστήριο την εξαγορά αντικειμένων της κληρονομίας άλλου συγκληρονόμου με τίμημα, το οποίο -ελλείψει συμφωνίας- θα καθορίζεται από το δικαστήριο».

Νόμιμη μοίρα

Ουσιαστικές αλλαγές γίνονται και στο καθεστώς της νόμιμης μοίρας. Υπενθυμίζεται ότι νόμιμη μοίρα είναι το ελάχιστο ποσοστό μεριδίου κληρονομιάς που αναγνωρίζεται από το Κληρονομικό Δίκαιο σε συζύγους, παιδιά, γονείς κ.λπ. Με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, σε περίπτωση θανάτου του ενός από το ζευγάρι που έχει τελέσει γάμο ή έχει συνάψει σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, το ποσοστό της νόμιμης μοίρας είναι το 25% επί της περιουσίας του αποβιώσαντος στη σύζυγο και το υπόλοιπο 75% στα παιδιά.

Με τις νέες διατάξεις, το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του επιζώντος συζύγου αυξάνεται στο 33,3%, αφήνοντας τα 2/3 (66,7%) της κληρονομιάς στα παιδιά. Υπάρχει δηλαδή μια αύξηση της νόμιμης μοίρας προς τον/τη σύζυγο κατά 8,3%. Η φιλοσοφία της νέας διάταξης είναι ότι ο/η σύζυγος που θα παραμείνει στη ζωή χρήζει μεγαλύτερης προστασίας από αυτή των παιδιών.

Προβλέπεται ακόμη ότι εφόσον υπάρχει διαθήκη και κάποιος από τους συγγενείς του αποβιώσαντος δεν έχει λάβει μερίδιο από την περιουσία (κληρονομιά), τότε στην περίπτωση αυτή δεν γεννώνται δικαιώματα επί της ακίνητης περιουσίας του τεθνεώτος, αλλά θα έχει δικαίωμα αποζημίωσης σύμφωνα με την αξία της κληρονομούμενης περιουσίας. Ενδεικτικά, εφόσον ο αποβιώσας έχει δύο παιδιά και επιλέξει να αφήσει το ακίνητο που έχει σε ένα από αυτά και στο δεύτερο δεν αφήνει τίποτα, τότε το δεύτερο που έχει παραλειφθεί μπορεί να αξιώσει το 25% της αξίας του κληρονομούμενου ακινήτου σε χρήμα.

Η λογική της ρύθμισης αυτής είναι να μην σπάνε σε πολλά κληρονομικά μερίδια τα ακίνητα, καθώς καταλήγουν να παραμένουν ανεκμετάλλευτα και δεν μπορούν να αξιοποιηθούν λόγω δικαστικών συγκρούσεων των κληρονόμων κ.λπ. Με τις νέες διατάξεις εκσυγχρονίζονται οι λόγοι για τη στέρηση της νόμιμης μοίρας (αποκλήρωση) με σημαντικότερο αυτόν της αχαριστίας του μεριδιούχου (αποδέκτη κληρονομιάς) από τη νόμιμη μοίρα έναντι του αποβιώσαντος διαθέτη.

Διαθήκες

Ο σχετικά πρόσφατος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας επέφερε ορισμένες αλλαγές στο κεφάλαιο του Κληρονομικού Δικαίου, αλλαγές που προβλέπουν, μεταξύ των άλλων, ότι η δημοσίευση των διαθηκών θα καταχωρείται πλέον σε ηλεκτρονική πλατφόρμα από συμβολαιογράφους και ότι η χορήγηση κληρονομητηρίων θα γίνεται με πράξη δικηγόρου αντί ειρηνοδίκη. Τώρα, σύμφωνα με τις αλλαγές που θα επέλθουν στο Κληρονομικό Δίκαιο, η έλλειψη ημερομηνίας στην ιδιόγραφη διαθήκη θα επιφέρει μόνο δυνητική ακυρότητα αυτής, δηλαδή δεν θα λαμβάνεται υπόψη, εκτός και αν συντρέχει και κάποιος άλλος πρόσθετος λόγος ακυρότητας.

Ακόμη, μπαίνει απαγορευτικό σήμα στην εκμετάλλευση προσώπων της τρίτης ηλικίας που φιλοξενούνται σε γηροκομεία, οίκους ευγηρίας κ.λπ. προκειμένου τα περιουσιακά τους στοιχεία να μην γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και οικειοποίησης -μεταβιβάσεις είτε προς τη διοίκηση των γηροκομείων είτε προς το προσωπικό που περιθάλπει τα φιλοξενούμενα άτομα.

Για τον λόγο αυτόν εντάσσεται ειδική ρύθμιση με την οποία απαγορεύεται σε πρόσωπα τα οποία συνδέονται με οποιανδήποτε σχέση (μέλη διοικητικών συμβουλίων, διευθυντές, νοσηλευτές, εργαζόμενοι κ.λπ.) με οίκους ευγηρίας, γηροκομεία και θεραπευτήρια να είναι αποδέκτες περιουσιακών στοιχείων μέσω ιδιόγραφης διαθήκης προσώπων που περιθάλπονται σε αυτά (θεραπευτήρια, οίκοι ευγηρίας κ.λπ.).

Ακόμη, πρόσωπα με σοβαρή αναπηρία λόγου θα μπορούν πλέον να συντάσσουν δημόσια διαθήκη χρησιμοποιώντας μηχανικά ή ηλεκτρονικά μέσα που να επιτρέπουν τη φωνητική απόδοση της γραφής τους.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι η δημόσια και η μυστική διαθήκη θα συντάσσονται ενώπιον συμβολαιογράφου με τη σύμπραξη μόνο δύο μαρτύρων, χωρίς εναλλακτική δυνατότητα σύμπραξης δεύτερου συμβολαιογράφου. Στο πεδίο της ανάκλησης διαθηκών και αντίστροφα με την ισχύουσα σήμερα ρύθμιση, προβλέπεται ότι «η ανάληψη μυστικής διαθήκης, που έχει την ισχύ ιδιόγραφης διαθήκης από τον συμβολαιογράφο δεν θα ισοδυναμεί με ανάκληση της ιδιόγραφης».

Για να μπει ένα τέλος στο φαινόμενο των πλαστών ιδιόγραφων διαθηκών, προστέθηκε διάταξη με την οποία προβλέπεται ότι «η ιδιόγραφη διαθήκη δεν θα αναπτύσσει έννομα αποτελέσματα πριν από την κήρυξή της ως κυρίας, αν με αυτή οι κληρονόμοι είναι αποκλειστικά συγγενείς ή αν η διαθήκη δημοσιεύθηκε μετά την πάροδο δύο ετών από τον θάνατο του κληρονομουμένου, ανεξάρτητα από την ιδιότητα του προσώπου που είναι αποδέκτης της κληρονομιάς».

Διευκρινίζεται ακόμη ότι «η διάταξη διαθήκης υπέρ του συζύγου είναι ακυρώσιμη και στην περίπτωση του συναινετικού διαζυγίου, ενώ προστέθηκε αντίστοιχη ρύθμιση περί ακυρωσίας της διάταξης υπέρ του συντρόφου με σύμφωνο συμβίωσης αν, μετά τη σύνταξή της, είχε υπογραφεί συναινετική ή μονομερής πράξη λύσης του συμφώνου».

Εκτελεστής διαθήκης – ανήλικοι

Με άλλη διάταξη, αναγνωρίζεται σε αυτόν που αφήνει την περιουσία του με διαθήκη (διαθέτης), η δυνατότητα «να διορίσει εκτελεστή διαθήκης με αμιγώς διαχειριστικές εξουσίες, δηλαδή να μπορεί να διαχειρίζεται ο εκτελεστής την κληρονομία ανεξάρτητα από το αν στη διαθήκη υπάρχουν διατάξεις προς εκτέλεση». Επίσης, καταργείται η ισχύουσα ρύθμιση που προέβλεπε ότι οι ανήλικοι έχουν προθεσμία αποποίησης της κληρονομιάς ένα έτος μετά την ενηλικίωσή τους.

Αποκλήρωση

Επανεισάγεται με τις νέες ρυθμίσεις ο θεσμός της αυτοδίκαιης κληρονομικής ανικανότητας σε περίπτωση προηγούμενης ποινικής καταδίκης του κληρονόμου για κακούργημα κατά της ζωής, της υγείας ή της γενετήσιας ελευθερίας του κληρονομουμένου, ενώ διευρύνεται ο κύκλος των παραπτωμάτων που δικαιολογούν την κήρυξη του κληρονόμου ως ανάξιου με απόφαση δικαστηρίου.

Το πλήρες πλέγμα μέτρων στήριξης της στρατιωτικής οικογένειας παρουσίασε σήμερα ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας. Κατά τον χαιρετισμό του στην εκδήλωση του ΓΕΕΘΑ στο Μέγαρο Μουσικής, στο πλαίσιο του εορτασμού της Ημέρας των Ενόπλων Δυνάμεων, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας αναφέρθηκε σε μια σειρά μέτρων για τη Στρατιωτική Οικογένεια.

«Δεν είναι μόνο τα στελέχη που υπερασπίζονται την Κυριαρχία και τα Κυριαρχικά Δικαιώματα της Πατρίδας μας. Είναι και οι οικογένειες. Σηκώνουν βάρη τα οποία δεν είναι πάντα ορατά. Οι οικογένειες είναι οι Στρατιώτες, οι Ναύτες, οι Αεροπόροι χωρίς στολή, χωρίς βαθμούς, χωρίς παράσημα» επισήμανε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.

«Αν θέλουμε, ισχυρή άμυνα, δεν αρκούν τα οπλικά συστήματα. Χρειαζόμαστε έναν συνεκτικό πλέγμα μέριμνας για τον άνθρωπο που υπηρετεί στις Ένοπλες Δυνάμεις και την οικογένειά του. Αυτό υπηρετεί η Ατζέντα 2030. Μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει τη φροντίδα της στρατιωτικής οικογένειας. Με καλύτερους μισθούς, που ήδη περιλαμβάνονται στο νομοθέτημα που βρίσκεται σε δημόσια Διαβούλευση. Με αξιοπρεπή, δωρεάν στέγη. Με πραγματικές διευκολύνσεις στην καθημερινότητα. Με φροντίδα για τα παιδιά. Με αποτελεσματικό σύστημα Υγείας. Με μέριμνα για τους ηλικιωμένους αποστράτους και τα άτομα με αναπηρία. Κάθε ευρώ που επενδύουμε στη στήριξη της στρατιωτικής οικογένειας, επιστρέφει πολλαπλάσιο Σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, σε αποτροπή, σε ηθικό», όπως επισήμανε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας.

Οι άξονες για τη Στρατιωτική Οικογένεια

1.Νέο μισθολόγιο που αποτυπώνει τη βούληση αναγνώρισης της ιδιαίτερης προσφοράς.

Διαχωρίζει τον βαθμό από τη μισθολογική εξέλιξη και προβλέπει πραγματικές αυξήσεις που κυμαίνονται από 13 % έως 53 %.

Ενδεικτικά:

-Ταγματάρχης με 17 έτη υπηρεσίας θα δει αύξηση 321 ευρώ το μήνα (από 1.671 € σε 1.992 € – 19,2 %).

Λοχαγός με 13 έτη υπηρεσίας θα δει αύξηση 276 ευρώ το μήνα (από 1.518 € σε 1.794 € – 18,2 %).

Το Νέο Μισθολόγιο είναι δικαιότερο, ανταμείβοντας την ευθύνη και την απόδοση.

Με την προσθήκη των επιδομάτων Παραμεθορίου, Διοίκησης και Θέσης Ευθύνης οι καθαρές αποδοχές αυξάνονται ακόμα περισσότερο:

-Ανθυπολοχαγός με 3 έτη υπηρεσίας σε παραμεθόριο θα δει αύξηση 379 ευρώ τον μήνα (από 1.197 € σε 1.576 € – 31,7 %) και 4.548 € ετησίως.

-Ταγματάρχης Διοικητής Υπομονάδας με 17 έτη υπηρεσίας σε παραμεθόριο θα δεί αύξηση 427 ευρώ το μήνα (από 1.753 € σε 2.180 € – 24,4 %) και 5.124 € ετησίως.

-Αντιπλοίαρχος Κυβερνήτης Φρεγάτας με 23 έτη υπηρεσίας θα δεί αύξηση 1.000 ευρώ το μήνα (από 1.913 € σε 2.913 € – 52,3 %) και 12.000€ ετησίως

Όπως υπενθύμισε ο κ. Υπουργός για το Νέο Μισθολόγιο το οποίο εφαρμοσθεί αναδρομικά από 1η Οκτωβρίου, πρόκειται για αυξήσεις που προέρχονται κυρίως από εξοικονομήσεις που προέκυψαν από τον εξορθολογισμό της Δομής Δυνάμεων και το κλείσιμο των μη απαραίτητων δομών.

«Καλύτεροι μισθοί σημαίνουν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Και σας λέω, ότι δεν έχω πρόθεση να σταματήσω εδώ. Υπάρχει μια συμφωνία με το Υπουργείο Οικονομικών. Οι εξοικονομήσεις που κάνουμε θα επιστρέφουν ως μισθολογικό μέρισμα στα στελέχη μας. Θα συνεχίσω σε αυτή τη πορεία που θεωρώ ότι αποτελεί πρότυπο για το Ελληνικό Δημόσιο. Και ελπίζω να καταφέρω δεύτερο κύκλο αυξήσεων» τόνισε ο κ. Δένδιας.

2. Εξασφάλιση δωρεάν στέγης στα στελέχη που η πατρίδα μεταθέτει σε τόπο μη επιλογής τους, «όχι ως προνόμιο, αλλά ως υποχρέωση» όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο ΥΕΘΑ.

Με το νέο Οικιστικό Πρόγραμμα προχωρά η κατασκευή 10.454 νέων κατοικιών και ο εκσυγχρονισμός και η συντήρηση 7.030 υφιστάμενων κατοικιών, ένα σύνολο 17.484 σπιτιών. Είναι το μεγαλύτερο οικιστικό πρόγραμμα που εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα, με προτεραιότητα εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Πρόκειται για σύγχρονες και λειτουργικές κατοικίες με διαμερίσματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε τύπου οικογενειακής κατάστασης, από τα νεότερα στελέχη έως και τις πολύτεκνες οικογένειες.

Η ολοκλήρωση των πρώτων 1.059 νέων κατοικιών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. 49 από αυτές θα παραδοθούν μεθαύριο στο Χαϊδάρι, ενώ το σύνολο των 1.059 θα παραδοθεί μέχρι το τέλος του 2026.

Πρόκειται για ένα προγραμματισμένο, χρηματοδοτημένο σχέδιο, με σαφές χρονοδιάγραμμα παραδόσεων που έχει ανακοινώσει ήδη ο κ. Δένδιας.

3. Η καθημερινή μάχη κατά της ακρίβειας, το σημαντικότερο πρόβλημα κάθε ελληνικής οικογένειας, με τη δημιουργία της Ενιαίας Διακλαδικής Διοίκησης Κέντρου Εφοδιασμού Μονάδων.

Τα Στρατιωτικά Πρατήρια θα ομογενοιοποιηθούν και θα εκσυγχρονίσουν τις διαδικασίες εφοδιασμού, με κεντρική διαπραγμάτευση τιμών και με τεχνολογία logistics. Στόχος σαφής και ποσοτικά μετρήσιμος: Το «Καλάθι της Στρατιωτικής Οικογένειας» να καταστεί, μεσοσταθμικά, κατά 20% έως 23% φθηνότερο από τις αντίστοιχες τιμές της αγοράς. Στόχος ρεαλιστικός, που θα παρακολουθείται με την ίδια επιμέλεια που παρακολουθείται και το εξοπλιστικό. Εδράζεται σε τεκμηριωμένους υπολογισμούς με σαφή, αντικειμενικά κριτήρια.

4. Η φροντίδα για τα παιδιά και η ενίσχυση της μητρότητας.

«Χρειαζόμαστε νέους Έλληνες. Αρνούμαι την άνευ όρων παράδοση στην απειλή της Εθνικής Συρρίκνωσης. Η στρατιωτική οικογένεια το βιώνει πιο έντονα, με την υπογεννητικότητα, τις μεταθέσεις, το ασταθές περιβάλλον, τις αυξημένες απαιτήσεις. Στηρίζουμε στην πράξη το δικαίωμα της οικογένειας να μεγαλώσει» επισήμανε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας.

Στην κατεύθυνση αυτή, ανέφερε ότι δρομολογείται επιτέλους νέα Μαιευτική Κλινική στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, που θα λειτουργήσει μέχρι τις 31/12/26, με προοπτική να δημιουργηθεί Μαιευτική Κλινική στο 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης.

Όπως υπενθύμισε ο κ. Δένδιας έχει ήδη θεσπισθεί η δωρεάν παροχή υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και έχει ήδη θεσπισθεί επίσης και θα διευρυνθεί η δωρεάν κρυοσυντήρηση ωαρίων. Το μέτρο θα επεκταθεί στις γυναίκες που θα επιλέξουν την εθελοντική στράτευση, ενισχύοντας έμπρακτα τη στήριξη προς όσες αποφασίζουν να υπηρετήσουν την Πατρίδα.

Για τη φροντίδα για τα παιδιά των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων κατασκευάζονται νέοι Βρεφονηπιακοί Σταθμοί, ενώ ανακατασκευάζονται και επεκτείνονται 6 υφιστάμενα κτήρια, ώστε να φιλοξενήσουν περισσότερα βρέφη και νήπια. Αναβαθμίζεται το Κέντρο Ειδικής Φροντίδας Παίδων, με σύγχρονες προδιαγραφές και ενισχυμένη επιστημονική στελέχωση, ώστε τα παιδιά της στρατιωτικής οικογένειας με αυξημένες ανάγκες να λαμβάνουν ολοκληρωμένη και υψηλού επιπέδου φροντίδα.

Ακόμη, κινητροδοτείται όποιος επιθυμεί σπουδάζοντας να βοηθήσει την Πατρίδα. Στο πλαίσιο θέσπισης υποτροφιών για φοιτητές που υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις, το ΥΠΕΘΑ θα προβεί στην κατασκευή 4 νέων συγκροτημάτων Φοιτητικών Εστιών, για την φιλοξενία 120 σπουδαστών. Με αυτόν τον τρόπο, η μέριμνα για τη στρατιωτική οικογένεια αγκαλιάζει και τη νέα γενιά, τα παιδιά των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, αν το θέλουν.

5. Το Σύστημα Υγείας.

«Τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία δεν αποτελούν μόνο κρίσιμη υποδομή για την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Αποτελούν και πυλώνα φροντίδας για τη στρατιωτική οικογένεια. Επενδύουμε στον εκσυγχρονισμό τους, στον ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, στο ανθρώπινο δυναμικό» υπογράμμισε ο κ. Δένδιας, ο οποίος πρόσθεσε:

«Είμαστε σε επαφή με το Ίδρυμα Νιάρχος, για την παροχή δωρεάν σύγχρονου software logistics, για να μηχανογραφήσουμε πλήρως τη λειτουργίας τους, και να τη βελτιστοποιήσουμε. Ευχαριστώ τον Ανδρέα Δρακόπουλο για τη βοήθεια. Θα αναθέσουμε σε αξιόπιστο εξωτερικό αξιολογητή την πιστοποίηση και τον έλεγχο του τρόπου λειτουργίας των νοσοκομείων μας, ώστε να παρέχουν πιστοποιημένες υπηρεσίας υψηλού επιπέδου».

Στο ίδιο πνεύμα μέριμνας, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο καθιερώνει πλήρη απαλλαγή από τη συμμετοχή στις υγειονομικές δαπάνες – από το 15% που ίσχυε έως σήμερα – όταν οι παρεχόμενες υπηρεσίες πραγματοποιούνται σε δημόσιες δομές υγείας. Ρύθμιση που προστατεύει ουσιαστικά το οικογενειακό εισόδημα των στελεχών.

Παράλληλα, το ΥΠΕΘΑ προχωρά την ίδρυση Πρότυπου Κέντρου Εκπαίδευσης και Μονάδας Αντιμετώπισης Πολεμικού Τραύματος, ως κρίσιμης δομής για την πρόληψη, εκπαίδευση και υποστήριξη του προσωπικού που υπηρετεί σε απαιτητικές επιχειρησιακές συνθήκες, αλλά και της ελληνικής κοινωνίας.

«Έχει ήδη οργανωθεί συνέδριο για αυτό στις 17/1/26. Και είμαι σε στενό συντονισμό με τον Γ. Βέλμαχο του Harvard και του M.G., έναν από τους καλύτερους χειρουργούς τραύματος στο Πλανήτη, που ως του εκ θαύματος είναι Έλληνας, και ο οποίος μας παρέχει τη σχετική τεχνογνωσία» ανέφερε για το ίδιο ζήτημα ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας.

Στο πνεύμα αυτό επίσης υπάρχουν:

-Η δωρεά της οικογένειας Βαρδινογιάννη, για την ανέγερση 2 νέων ορόφων, που θα στεγάσουν σύγχρονες πτέρυγες νοσηλείας στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, ύψους 4,5 εκ. €.

-Οι δωρεές του κ. Αγγελάκου που αφορούν στην εγκατάσταση μιας καινούργιας μονάδας παραγωγής οξυγόνου και ενός αξονικού τομογράφου στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, αξίας 500.000 € και 360.000 €, αντίστοιχα.

-Η δημιουργία μιας πτέρυγας Βραχείας Νοσηλείας 32 θέσεων, στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, από τον Υποναύαρχο ε.τ Πάνο Λασκαρίδη.

-Η δωρεά Ιατρικού Εξοπλισμού του Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση, αξίας 200.000€, προς το 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Εκπαιδεύσεως στη Θεσσαλονίκη.

-Η ανακαίνιση του Διαβητολογικού Ιατρείου του Ναυτικού Νοσοκομείου Σαλαμίνας, από την τράπεζα Eurobank, αξίας 40.000 €.

6. Μέριμνα για τους ηλικιωμένους αποστράτους και τα άτομα με αναπηρία.

«Δεν δικαιούμαστε να ξεχνάμε όσους υπηρέτησαν επί δεκαετίες την Πατρίδα και σήμερα ζουν μόνοι, χωρίς επαρκή στήριξη» τόνισε ο κ. Δένδιας.

Δημιουργούνται τρία νέα συγκροτήματα Υποστηριζόμενης Διαβίωσης Αποστράτων, με διαμερίσματα, με οργανωμένες υπηρεσίες φροντίδας, με βασική ιατροφαρμακευτική υποστήριξη. Στην ουσία ένα ανθρώπινο, ασφαλές περιβάλλον.

Επιπλέον, έχει συσταθεί η Διακλαδική Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων στο ΝΙΜΤΣ, οργανωμένη με σύγχρονα πρότυπα διαβίωσης, με στόχο την εξασφάλιση ενός αξιοπρεπούς, ασφαλούς και ουσιαστικά υποστηρικτικού περιβάλλοντος.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, υλοποιείται ένα πλέγμα δράσεων όπως η ίδρυση, οργάνωση και λειτουργία Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης για ενήλικα Άτομα με Αναπηρία που δεν μπορούν να ζήσουν αυτόνομα.

7. Υπηρεσιακές διευκολύνσεις και θεσμική προστασία της οικογένειας.

Με νέα υπουργική απόφαση καθορίζονται ευεργετικές ρυθμίσεις, για συγκεκριμένες κατηγορίες στρατιωτικών, οι οποίες αντιμετωπίζουν οξέα κοινωνικά προβλήματα.

Για την προστασία του θεσμού της οικογένειας και την αντιμετώπιση οξυμένων κοινωνικών προβλημάτων, υλοποιούνται μέτρα που αφορούν:

-Τη χορήγηση ειδικών γονικών αδειών.

-Την απαλλαγή από υπηρεσίες διανυκτέρευσης, όπου αυτό επιβάλλεται από σοβαρούς οικογενειακούς λόγους.

-Το μειωμένο ωράριο εργασίας.

-Τη συνυπηρέτηση συζύγων στρατιωτικών.

«Επαγγέλλομαι μια νέα αντίληψη. Δεν αντιμετωπίζουμε την οικογένεια ως ανασταλτικό παράγοντα στην επιχειρησιακή ετοιμότητα. Τη βλέπουμε ως θεμελιώδη προϋπόθεση για την πλήρη και απρόσκοπτη εκπλήρωση της συνταγματικής αποστολής των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων» ανέφερε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας.

Τέλος, ο κ. Δένδιας επισήμανε ότι όλα τα παραπάνω μέτρα συγκροτούν μια ολιστική προσέγγιση και δεν αποτελούν μεμονωμένες παρεμβάσεις. Συνιστούν ένα πλέγμα πολιτικών που αποτυπώνει το αυτονόητο: Στο επίκεντρο της Εθνικής Άμυνας βρίσκεται το στέλεχος των Ενόπλων Δυνάμεων και η οικογένειά του. «Σε έναν κόσμο υβριδικών απειλών, γρήγορων γεωπολιτικών μεταβολών, κλιμακούμενης αβεβαιότητας, οι Ένοπλες Δυνάμεις παραμένουν θεματοφύλακας της Εθνικής Κυριαρχίας και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων. Χρωστάμε, λοιπόν, στα στελέχη και στις οικογένειές τους να ολοκληρώσουμε τον μετασχηματισμό της Ατζέντας 2030, να παραδώσουμε στους επόμενους μια Ελλάδα με διασφαλισμένη τη δυνατότητα άσκησης της Κυριαρχίας της. Με ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα και με μια στρατιωτική οικογένεια που αισθάνεται ότι η Πολιτεία είναι δίπλα της, όχι στα λόγια, των πανηγυρικών, αλλά στην πράξη. Υπό τη σκέπη της Υπερμάχου Στρατηγού, τιμάμε σήμερα τις Ένοπλες Δυνάμεις μας. Τις τιμάμε με τον πιο στέρεο τρόπο. Τιμάμε τη Στρατιωτική Οικογένεια. Χρόνια πολλά στις Ένοπλες Δυνάμεις μας!» ανέφερε.

Τα πρώτα μηνύματα για τον ελληνικό τουρισμό το 2026 συνθέτουν μια εικόνα ανάμικτων τάσεων: από τη μία επισημαίνεται ότι ο κλάδος εισέρχεται σε φάση επιβράδυνσης μετά από χρόνια συνεχούς ανόδου, από την άλλη οι απευθείας προκρατήσεις στα ξενοδοχεία καταγράφουν ισχυρή άνοδο, καταδεικνύοντας ότι η ζήτηση παραμένει υψηλή, έστω και πιο «ευαίσθητη» στις τιμές.

Μεγάλοι παίκτες της αγοράς δίνουν ένα πρώτο περίγραμμα για το 2026: πιο δύσκολη χρονιά από τις προηγούμενες, με στενότερα περιθώρια τιμολογιακών αυξήσεων, αλλά με σημαντική δυναμική σε επιμέρους κατηγορίες και προορισμούς.

ΣΕΤΕ: Η Ελλάδα σε φάση αυξημένου ανταγωνισμού και βραδύτερης ανάπτυξης
Ο πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Γιάννης Παράσχης, μιλώντας στο συνέδριο Reimagine Tourism της Καθημερινής, υπογράμμισε ότι ο κλάδος δεν μπορεί να θεωρήσει τίποτα δεδομένο. Όπως είπε, η Ελλάδα βρίσκεται 25% πάνω από τα επίπεδα του 2019, κάτι που ελάχιστες χώρες έχουν επιτύχει. Ωστόσο η περίοδος έντονης μεταπανδημικής ανάκαμψης ολοκληρώθηκε.

«Μπαίνουμε σε μια φάση μεγαλύτερου ανταγωνισμού και επιβράδυνσης της ανάπτυξης αυτής, την οποία πρέπει να διαχειριστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η διατήρηση της δυναμικής του ελληνικού τουρισμού απαιτεί πλέον πιο στοχευμένη στρατηγική.

Sani/Ikos: Επιπέδωση εσόδων και ανάγκη για δεκαετές σχέδιο
Ακόμη πιο ευθύς ήταν ο CEO της Sani/Ikos, Ανδρέας Ανδρεάδης, ο οποίος προέβλεψε «επιπέδωση της τάσης αύξησης των εσόδων». Η Ευρώπη, ανέφερε, αντιμετωπίζει σημαντικές πιέσεις, όπως φορολογικές επιβαρύνσεις σε Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία και ένα ευρώ πιο ακριβό κατά 10% σε σχέση με το δολάριο, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να γίνεται λιγότερο ελκυστική για τους Αμερικανούς ταξιδιώτες.

«Με δυσκολία θα προσεγγίσουμε τα περσινά νούμερα», υπογράμμισε, τονίζοντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται νέο σχέδιο με σαφείς στόχους για την επόμενη δεκαετία, προκειμένου να διατηρήσει ανοδική πορεία.

Radisson: «Υποτιμημένη αγορά» με τεράστιες δυνατότητες αλλά με προβλέψεις επιβράδυνσης
Ως μια «υποτιμημένη ευρωπαϊκή αγορά» με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης περιέγραψε την Ελλάδα ο Elie Milky, Αντιπρόεδρος Ανάπτυξης Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης της Radisson Hotel Group.

Σε σύγκριση με Κύπρο ή χώρες των Βαλκανίων, η Ελλάδα έχει μεγαλύτερο μέγεθος, ποικιλία και υποδομές. Όπως είπε: «Οι βαλκανικές αγορές, όπως η Κροατία και το Μαυροβούνιο, αναπτύσσονται γρήγορα, αλλά ξεκινούν από χαμηλή βάση. Η Ελλάδα έχει ήδη ισχυρή θέση και μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη πιο ώριμη αγορά τα επόμενα χρόνια».

Παράλληλα, προέβλεψε επιβράδυνση της ανάπτυξης το 2026-2027, χωρίς όμως ανατροπή της θετικής πορείας του κλάδου.

Alltours: Τα πρώτα early bookings δείχνουν κόπωση στα 5άστερα, ισχυρή άνοδο στα 4άστερα
Μια πιο μικροοικονομική εικόνα της αγοράς δίνει ο Oliver Grosse-Kleimann, Διευθυντής Συμβολαίων Ελλάδας της Alltours. «Τα πρώτα early bookings για το 2026 καταγράφουν «ελαφρά επιβράδυνση», και ενώ τα πεντάστερα ξενοδοχεία δείχνουν σημάδια κόπωσης, τα 4αστερα δουλεύουν φανταστικά και κινούνται ανοδικά».

Ο Grosse-Kleimann προειδοποιεί ότι οι οριζόντιες αυξήσεις τιμών δεν μπορούν να συνεχιστούν χωρίς επιπτώσεις: «Έχουμε φτάσει στο όριο. Αν συνεχίσουμε αυξήσεις 2%-5% κάθε χρόνο, η υψηλή περίοδος θα γίνει απλησίαστη».

Nelios: Έκρηξη στις απευθείας κρατήσεις για το 2026 – Ισχυρή online ζήτηση σε νησιά και πόλεις
Σε πλήρη αντίθεση με τα σημάδια επιβράδυνσης στις διεθνείς αγορές, τα στοιχεία της Nelios αποτυπώνουν μια έντονη άνοδο στις απευθείας online ξενοδοχειακές κρατήσεις.

Συγκεκριμένα οι προκρατήσεις είναι αυξημένες κατά +33,3%, με αποτέλεσμα ο τζίρος για το 2026 να εμφανίζει άνοδο 19,2%.

Η εικόνα δείχνει ότι οι μεμονωμένοι ταξιδιώτες κινούνται πιο επιθετικά σε πολιτικές early booking καθώς προσπαθούν να εξασφαλίσουν χαμηλότερες τιμές.

Ποιοι προορισμοί είναι σε άνοδο και ποιοι σε πτώση

Με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία, η Κως εμφανίζει άνοδο 170% στις προκρατήσεις και 132,5% στον τζίρο, η Πάρος +139,5% στις προκρατήσεις και +47,2% στον τζίρο, η Κρήτη +117,5% στις προκρατήσεις και +164,66% στον τζίρο και η Κέρκυρα +69% στις προκρατήσεις και +146% στον τζίρο.

Στον αντίποδα, η Σαντορίνη συνεχίζει να κινείται σε πτωτικούς ρυθμούς, με τις προκρατήσεις να εμφανίζονται μειωμένες κατά 1,1% και τον τζίρο κατά 7,4%. Η Μύκονος από την άλλη, ενώ εμφανίζει άνοδο κατά 15,1% στις προκρατήσεις, ο τζίρος κινείται πτωτικά κατά 19%, δείχνοντας ότι αυτή τη στιγμή πωλούνται τα δωμάτια που κάνουν μεγάλες προσφορές.

Μικρές απώλειες σε προκρατήσεις και τζίρο εμφανίζουν και η Ζάκυνθος και η Ρόδος. Η εικόνα σε αυτά τα νησιά συνδέεται με την αλλαγή της καταναλωτικής συμπεριφοράς: οι κρατήσεις γίνονται πλέον σε πολύ μικρότερο χρονικό παράθυρο.

Ισχυρή άνοδος σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Οι πόλεις φαίνεται να ενισχύονται καθώς μετατρέπονται σε προορισμούς city break όλο τον χρόνο. Η Θεσσαλονίκη αποτελεί το μεγάλο φαβορί της χρονιάς, με +67,7% στις προκρατήσεις και +56,2% στον τζίρο. Αλλά και η Αθήνα συνεχίζει το ανοδικό σερί, με +24% στις προκρατήσεις και +29,22% στον τζίρο.

Η Nelios εντόπισε επίσης ισχυρή άνοδο και για την εορταστική περίοδο του 2025, με τις κρατήσεις να κινούνται αυτή τη στιγμή με ρυθμούς +19,3% σε σύγκριση με πέρυσι, ανεβάζοντας έτσι τον τζίρο κατά 32,5%. Αν και υπάρχει ισχυρή άνοδος και για Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ωστόσο η πρωταγωνίστρια των Χριστουγέννων δείχνει να είναι η Αράχωβα, με άλμα 137,5% στις κρατήσεις και 161% στον τζίρο.

Η Πελοπόννησος από την άλλη εμφανίζει μείωση κρατήσεων αλλά άνοδο στον τζίρο.

Η μεγάλη εικόνα: Τι περιμένει η αγορά το 2026

Από την πλευρά των θεσμικών φορέων και των μεγάλων ομίλων δημιουργείται μια σαφή εικόνα: ο ελληνικός τουρισμός εισέρχεται σε πιο σύνθετη φάση, η ανάπτυξη επιβραδύνεται, η τιμολογιακή ισχύς εξασθενεί ενώ απαιτείται νέο στρατηγικό πλαίσιο για να παραμείνει η χώρα στην κορυφή.

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία των απευθείας κρατήσεων δείχνουν ότι η ζήτηση παραμένει ισχυρή: οι ταξιδιώτες θέλουν να ταξιδέψουν, αλλά το κάνουν με μεγαλύτερη προσοχή στις τιμές και με αυξημένη αξιοποίηση των early bookings.

Η εικόνα που διαμορφώνεται προμηνύει ένα 2026 πιο απαιτητικό, αλλά όχι αρνητικό: μια χρονιά προσαρμογής, επαναπροσδιορισμού στρατηγικών και αναζήτησης νέας ισορροπίας ανάμεσα στις τιμές, την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού προϊόντος.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν συμμάχους στο ΝΑΤΟ ότι η Ουάσινγκτον προτίθεται να πιέσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποδεχθεί μέσα στις επόμενες ημέρες μια συμφωνία ειρήνης με τη Ρωσία, υπό την προειδοποίηση ότι αν το Κίεβο δεν υπογράψει τώρα, στο μέλλον θα βρεθεί μπροστά σε πολύ δυσμενέστερους όρους. Σύμφωνα με τον Guardian, η ενημέρωση πραγματοποιήθηκε σε συνάντηση πρεσβευτών των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ στο Κίεβο, την οποία έκανε ο υπουργός Στρατού των ΗΠΑ, Νταν Ντρίσκολ, μετά από συνομιλίες με τον Ουκρανό πρόεδρο και τηλεφωνική επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο.

«Καμία συμφωνία δεν είναι τέλεια, αλλά πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατό», είπε ο Ντρίσκολ, σύμφωνα με άτομο που ήταν παρόν. Η ατμόσφαιρα στη σύσκεψη περιγράφηκε ως βαριά, με Ευρωπαίους διπλωμάτες να εκφράζουν αμφιβολίες τόσο για το περιεχόμενο της συμφωνίας όσο και για τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ διεξήγαγαν συνομιλίες με τη Ρωσία χωρίς να ενημερώνουν πλήρως τους συμμάχους τους.

Όλα αυτά ενώ αναμένεται η συνάντηση των συμβούλων εθνικής ασφαλείας από τις χώρες της Ε3 με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των ΗΠΑ και της Ουκρανίας στη Γενεύη αύριο προκειμένου να συζητήσουν το προτεινόμενο ειρηνευτικό σχέδιο της Ουάσιγκτον για την Ουκρανία

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

Η συμφωνία που παρουσιάζεται στην Ουκρανία περιλαμβάνει όρους που θεωρούνται εξαιρετικά δύσκολοι για το Κίεβο, όπως η παραχώρηση εδαφών που ήδη κατέχει η Ρωσία αλλά και επιπλέον περιοχών που παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο. Προβλέπει επίσης αμνηστία για όλα τα εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν στη διάρκεια της σύγκρουσης.

Σε τηλεοπτικό του μήνυμα, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την παρούσα στιγμή «μία από τις πιο δύσκολες της ιστορίας μας», τονίζοντας ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα «να χάσει την αξιοπρέπειά της ή έναν βασικό σύμμαχο».

Ο Ντρίσκολ, στενός φίλος του Αμερικανού αντιπροέδρου, Τζ. Ντι. Βανς, απέφυγε να διευκρινίσει αν η πρόταση ταυτίζεται με ένα 28σέλιδο σχέδιο που είχε δημοσιευθεί στον Τύπο. «Κάποια πράγματα έχουν σημασία, κάποια άλλα είναι για το περιτύλιγμα — και εμείς επικεντρωνόμαστε σε όσα έχουν σημασία», φέρεται να είπε.

Γιατί αιφνιδιάστηκε η Ευρώπη

Η ανακοίνωση των αμερικανικών κινήσεων αιφνιδίασε αρκετούς Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι δεν είχαν ενημερωθεί για το περιεχόμενο και τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Εκφράζονται ανησυχίες ότι η Ρωσία έχει επηρεάσει υπερβολικά τον σχεδιασμό μιας συμφωνίας η οποία παρουσιάζεται στους Ουκρανούς ως τετελεσμένο γεγονός. Ο Ντρίσκολ υπερασπίστηκε την προσέγγιση αυτή λέγοντας πως «ο πρόεδρος Τραμπ θέλει ειρήνη τώρα» και ότι «όσο περισσότεροι εμπλέκονται, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να προχωρήσει η διαδικασία».

Παρούσα στη σύσκεψη ήταν και η επιτετραμμένη των ΗΠΑ στο Κίεβο, Τζούλι Ντέιβις, η οποία ανέφερε ότι παρότι οι όροι είναι επώδυνοι για την Ουκρανία, η χώρα «δεν έχει πολλές επιλογές» και ότι «η συμφωνία από εδώ και πέρα μόνο χειρότερη μπορεί να γίνει». Σύμφωνα με την ίδια, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει την ολοκλήρωση της συμφωνίας μέχρι την Ημέρα των Ευχαριστιών, ακολουθώντας ένα «επιθετικό χρονοδιάγραμμα».

Γερουσιαστές, διπλωμάτες και στρατιωτικοί στην Ουκρανία έχουν παρακολουθήσει τις τελευταίες ημέρες μια έντονη διπλωματική κινητικότητα, με τη Ντέιβις να κάνει λόγο για «μία από τις πιο φιλόδοξες προσπάθειες» της διπλωματικής της καριέρας.

Σε ερώτηση γιατί το Κίεβο πρέπει να παραχωρήσει εδάφη στην ανατολή που οι ρωσικές δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να καταλάβουν εδώ και 11 χρόνια, Αμερικανός αξιωματούχος απάντησε ότι η συμφωνία «είναι προς όφελος της Ουκρανίας». Εκτίμησε μάλιστα ότι ο Τραμπ και ο Ζελένσκι θα μπορούσαν να συναντηθούν και να υπογράψουν από κοινού το κείμενο «της ειρήνης».

Το σχέδιο φέρεται να έχει συνταχθεί από τον σύμβουλο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον σύμβουλο του Κρεμλίνου, Κιρίλ Ντμίτριεφ — μια σχέση που λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας. Ο Ντρίσκολ αναμένεται να ταξιδέψει σύντομα στη Ρωσία για συζητήσεις.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή ότι η Μόσχα έχει λάβει αντίγραφο του σχεδίου, εκτιμώντας πως «μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια τελική ειρηνική διευθέτηση».

Ο Ζελένσκι ζητά εγγυημένη ασφάλεια και δικαιοσύνη

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε σήμερα πως η πραγματική ειρήνη βασίζεται πάντα στην εγγυημένη ασφάλεια και δικαιοσύνη.

«Οι εκπρόσωποί μας γνωρίζουν πώς να προστατεύσουν τα εθνικά συμφέροντα της Ουκρανίας και τι ακριβώς χρειάζεται προκειμένου να αποτραπεί η Ρωσία να διαπράξει μια τρίτη εισβολή, ένα ακόμη πλήγμα στην Ουκρανία», είπε ο Ζελένσκι σε ένα διάγγελμα προς τον ουκρανικό λαό, όπου ανακοίνωσε συνομιλίες με τους εταίρους της Ουκρανίας με επίκεντρο τα βήματα για τον τερματισμό του πολέμου.

Ανοδική πορεία κατέγραψαν το 2025 τα έσοδα του ΕΦΚΑ λόγω των επιπλέον ασφαλιστικών εισφορών που οφείλονται στην ανάπτυξη και τη μείωση της ανεργίας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κοινωνικό προϋπολογισμό τα έσοδα του ΕΦΚΑ, της ΔΥΠΑ, του ΕΟΠΥΥ, του ΟΠΕΚΑ και του ΝΑΤ για το 2025 εκτιμάται ότι θα ανέλθουν σε τα 54,148 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,982 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Η ανοδική πορεία οφείλεται κυρίως στα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές, τα οποία αυξήθηκαν κατά 997 εκατ. ευρώ. Οι αιτίες που οι ασφαλιστικές εισφορές εκτινάχθηκαν είναι οι εξής: Μείωση της ανεργίας και αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, αύξηση του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα αλλά και στο δημόσιο και εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας η οποία πολλαπλασίασε τις δηλωθείσες υπερωρίες που συνδέονται με αντίστοιχες εισφορές.

Ωστόσο αυξημένες κατά 985 εκατ. είναι και οι δαπάνες των φορέων που ανέρχονται συνολικά στα 52,152 δισ. ευρώ.

Η αύξηση των δαπανών οφείλεται κυρίως στον ΕΟΠΥΥ και την καταβολή 912 εκατ. ευρώ προς τα νοσοκομεία στο 250άρι προς τους συνταξιούχους, ανασφάλιστους υπερήλικες και δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων από τον e-ΕΦΚΑ και τον ΟΠΕΚΑ, αλλά και στην ταχύτερη έκδοση των συντάξεων.

Για το 2026, ο προϋπολογισμός των φορέων κοινωνικής ασφάλισης εκτιμάται ότι θα κλείσει με πλεόνασμα, χαμηλότερο όμως από το φετινό.

Συγκεκριμένα, το ισοζύγιο των ασφαλιστικών ταμείων για το 2026 προβλέπεται να παρουσιάσει πλεόνασμα ύψους 1,107 δισ. ευρώ, και μείωση κατά 159 εκατ. ευρώ σε σχέση με τις εκτιμήσεις για το οικονομικό έτος 2025.

Επιπρόσθετα, αύξηση κατά 464 εκατ. ευρώ προβλέπεται να παρουσιάσουν οι μεταβιβάσεις από τον τακτικό προϋπολογισμό, κυρίως για την κάλυψη των παροχών κύριας σύνταξης.

Αντίστοιχα, αυξημένο κατά 1,459 δισ. ευρώ εκτιμάται για το 2026 και το σύνολο των δαπανών του ΕΦΚΑ, σε σχέση με το 2025. Αναλυτικά, η δαπάνη των κύριων συντάξεων προβλέπεται να είναι αυξημένη κατά 1,153 δισ. ευρώ ως αποτέλεσμα της ετήσιας αύξησης των συντάξεων αλλά και της επιτάχυνσης του ρυθμού απονομής των συντάξεων, κυρίως των επικουρικών.

Ειδικότερα φέτος στο τέλος του χρόνου, υπενθυμίζουμε ότι η αύξηση θα δοθεί σε περισσότερους συνταξιούχους λόγω της κατάργησης του 50% της προσωπικής διαφοράς.

Επίσης κατά 303 εκατ. ευρώ θα επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός λόγω της καταβολής της κοινωνικής ενίσχυσης ύψους 250 ευρώ στις 28 Νοεμβρίου σε ευρώ σε συνταξιούχους και σε δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων.

Ένα σοβαρό περιστατικό τροφικής δηλητηρίασης από το παράσιτο «ανισάκις» εντοπίστηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου ένας 22χρονος ένιωσε έντονη αδιαθεσία αμέσως μετά την κατανάλωση σούσι και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, όπου και υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση.

Ο 22χρονος, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο ίδιος στους γιατρούς, κατανάλωνε συχνά σούσι. Λίγο μετά το γεύμα του, εμφάνισε οξεία συμπτώματα, με έντονη αδιαθεσία που τον οδήγησε εσπευσμένα στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου. Οι γιατροί προχώρησαν άμεσα σε εξετάσεις, ενώ η αρχική εκτίμηση έκανε λόγο για πιθανή νεοπλασία, με αποτέλεσμα ο νεαρός να οδηγηθεί στο χειρουργείο για περαιτέρω διερεύνηση.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, οι γιατροί διαπίστωσαν ότι ο 22χρονος είχε μολυνθεί από το εντερικό παράσιτο «ανισάκις», το οποίο εντοπίζεται σε ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα ψάρια. Η συγκεκριμένη μόλυνση, γνωστή ως ανισακίαση (ή ανισακίδωση), μπορεί να προκαλέσει έντονα γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως κοιλιακό άλγος, ναυτία, διάρροια και έμετο, οδηγώντας συχνά σε σοβαρή κλινική εικόνα.

Μετά τη διάγνωση, στον ασθενή χορηγήθηκε στοχευμένη αντιβιοτική αγωγή, ενώ σύμφωνα με το ιατρικό προσωπικό, η κατάσταση της υγείας του έχει σταθεροποιηθεί και νοσηλεύεται εκτός κινδύνου. Πρόκειται για το πρώτο επίσημα καταγεγραμμένο περιστατικό ανισακίασης στη χώρα, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της σωστής επεξεργασίας και προετοιμασίας των ωμών ψαριών που καταναλώνονται σε πιάτα όπως το σούσι.

Mια 16χρονη χάνει τη ζωή της στο Γκάζι από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Μόλις λίγες ηµέρες µετά, µια έφηβη στη Σαντορίνη καταρρέει µετά από κατάχρηση οινοπνευµατωδών, ενώ ένας ακόµη νεαρός διακοµίζεται σε νοσοκοµείο ύστερα από υπερβολική κατανάλωση ποτού στα Λεχαινά Ηλείας. Τα απανωτά περιστατικά στη χώρα µας εµπνέουν ιδιαίτερη ανησυχία και δείχνουν ότι το αλκοόλ αποτελεί τον υπ’ αριθµόν ένα κίνδυνο για τους νέους.

Παρά την επίσηµη απαγόρευση να σερβίρεται αλκοόλ σε ανήλικους, τα παιδιά, ακόµη και των καλύτερων οικογενειών, πίνουν σαν να µην υπάρχει αύριο.

Στο µεταξύ η κυβέρνηση ανακοίνωσε τρία νέα µέτρα για την προστασία των ανηλίκων από την πώληση προϊόντων αλκοόλ, καπνού και άτµισης που τίθενται σε ισχύ µέσω gov.gr και gov.gr wallet. Στόχος είναι η προστασία των νέων για τα πάρτι που διοργανώνουν µαθητές σε club ώστε να µπει µπλόκο στην πώληση αλκοόλ και καπνού σε ανήλικους ενώ µε ειδική εφαρµογή θα επαληθεύεται και η ηλικία. Τα τρία ψηφιακά εργαλεία που παρουσίασαν οι υπουργοί Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης και και Ψηφιακής ∆ιακυβέρνησης ∆. Παπαστεργίου είναι η καταχώριση της εκδήλωσης (τόπος, διάρκεια, όνοµα διοργανωτή κλπ.), η καταχώριση των επιχειρηµατιών στο alto.gov.gr µέχρι 31 Ιανουαρίου 2026και η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας.

Πλέον οι επιχειρηµατίες θα µπαίνουν στο events.gov.gr και θα δηλώνουν την επιχείρησή τους µε κωδικούς Taxisnet, ποιο κατάστηµα έχει την ιδιωτική εκδήλωση, πότε ξεκινά και πότε τελειώνει και το όνοµα του διοργανωτή του µε το ΑΦΜ ώστε αυτός να το αποδεχθεί.

Το δεύτερο εργαλείο είναι «το µητρώο καταστηµάτων ψηφιακών και φυσικών για πώληση αλκοόλ, καπνικών προϊόντων ή άτµισης» µε τον κ. Παπαστεργίου να εξηγεί ότι όλες οι επιχειρηµατίες του κλάδου «πρέπει να µπουν στο alto.gov.gr µέχρι 31 Ιανουαρίου 2026 και να δηλώσουν τα καταστήµατα και τα προϊόντα που πωλούν».

Και τέλος τρίτο εργαλείο είναι η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας. «Όποιος θέλει να αγοράσει αλκοόλ ή καπνό θα πρέπει να δείχνει τη νέα ταυτότητα και θα υπάρχει ενηµέρωση στο Gov.gr wallet για να υπάρχει η επιλογή έλεγχος ηλικίας. Ο πωλητής δεν θα χρειάζεται να συνδεθεί. Βγαίνει ένα QR Code και αν κάποιος είναι ανήλικος θα βγαίνει ένα κόκκινο σήµα που θα δείχνει ότι ο υποψήφιος αγοραστής είναι κάτω των 18.

Στοιχεία που προκαλούν ανησυχία

Το 92% των 16χρονων στη χώρα µας δηλώνει ότι θεωρούν «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» να προµηθευτούν αλκοόλ αν το θελήσουν. Σχεδόν 9 στους 10 (86%) έχουν καταναλώσει κάποιο οινοπνευµατώδες τουλάχιστον µία φορά στη ζωή τους. Οι 3 στους 5 (59%) αναφέρουν κατανάλωση µέσα στις τελευταίες 30 ηµέρες. Τουλάχιστον 1 στους 3 (37%) δηλώνει ότι έχει πιει υπερβολικά µέσα στον τελευταίο µήνα, δηλαδή πέντε ή περισσότερα αλκοολούχα ποτά, το ένα µετά το άλλο. Κατά την ίδια περίοδο έχει µεθύσει ο 1 στους 8 (13%). Τα αγόρια τείνουν να εµφανίζουν ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό ως προς την υπερβολική διαδοχική κατανάλωση ποτών µε 39% έναντι 35% των κοριτσιών.

Αναφορικά µε τις µακροχρόνιες τάσεις, αναδεικνύεται το εξής παράδοξο:

Ενώ από το 2015 και µετά παρατηρείται συνεχής µείωση στα ποσοστά των εφήβων που δηλώνουν ότι έχουν καταναλώσει αλκοόλ (από 94% σε 86%), οι δείκτες υπερβολικής κατανάλωσης και µέθης παρουσίασαν αύξηση το 2024, από 32% το 2019 σε 37% το 2024.

Μάλιστα, ενώ η τρέχουσα κατανάλωση δείχνει πτωτική τάση, από 62% το 2019 έπεσε στο 59% το 2024, που είναι η χαµηλότερη τιµή της 25ετίας, η µέθη αυξήθηκε από 10% σε 13%. Πιο απλά, ενώ η γενική έκθεση στη χρήση αλκοόλ µειώνεται διαχρονικά, η επικίνδυνη, υπερβολική κατανάλωση σε µια περίσταση αυξάνεται. Πρόκειται για τα βασικά ευρήµατα της «Πανελλήνιας έρευνας για τη χρήση ουσιών, άλλες εξαρτητικές συµπεριφορές και την ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων-µαθητών (ESPAD 2024)», που υλοποιεί το Ερευνητικό Πανεπιστηµιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας (ΕΠΙΨΥ), σε συνεργασία µε το Ευρωπαϊκό Πρόγραµµα ESPAD, και η οποία δηµοσιεύτηκε πρόσφατα.

Σηµειώνεται ότι η διεθνής έρευνα ESPAD, η οποία στη χώρα µας διεξήχθη σε δείγµα 6.810 µαθητών, 15 και 16 ετών, από 488 σχολεία πανελλαδικά, ρίχνει φως στην κατάσταση της κατανάλωσης οινοπνευµατωδών µεταξύ των εφήβων. ∆ιεξάγεται ανά τετραετία και αποτελεί τη µεγαλύτερη διακρατική προσπάθεια καταγραφής της χρήσης ουσιών, της κατανάλωσης αλκοόλ, του καπνίσµατος και άλλων εξαρτητικών ή υψηλού ρίσκου συµπεριφορών µεταξύ των εφήβων (κυρίως ηλικίας 15-16 ετών) στην Ευρώπη.

Τι συμβαίνει στην Ευρώπη

Σε ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (ΠΟΥ) επισηµαίνει ότι το αλκοόλ παραµένει η πιο συνηθισµένη υποκατηγορία ουσίας µεταξύ των εφήβων και ότι πάνω από το 50% των 15χρονων έχει δοκιµάσει αλκοόλ.

Ο ΠΟΥ αναφέρει, επίσης, ότι σχεδόν το 40% των 15χρονων αναφέρει κατανάλωση τον τελευταίο µήνα σε ευρωπαϊκές περιοχές που παρακολουθεί και τονίζει τον µακροχρόνιο κίνδυνο για την υγεία – τόσο άµεσα (τραυµατισµοί, δηλητηριάσεις, συµπεριφορικά ατυχήµατα) όσο και µακροπρόθεσµα (εθισµός, νοσήµατα).

Η Μονάδα Εφηβικής Υγείας

Αυξητική τάση εµφανίζουν τα τελευταία χρόνια τα σχετιζόµενα µε το αλκοόλ περιστατικά που προσέρχονται στη Μονάδα Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής ΕΚΠΑ – Νοσοκοµείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού».

Στη Μονάδα, η οποία απευθύνεται σε εφήβους 10-18 ετών και παρέχει υπηρεσίες που καλύπτουν όλο το φάσµα των αναγκών της ηλικίας αυτής, «έχoυν προσέλθει παιδιά που έχουν νοσηλευτεί λόγω µέθης και έπειτα παραπέµφθηκαν σε εµάς, ωστόσο η χρήση του αλκοόλ και η µέθη τίθενται ως θέµα και από παιδιά που έχουν προσέλθει µε άλλο αίτηµα», αναφέρει η κυρία Αρτεµις Κ. Τσίτσικα, καθηγήτρια και εκπρόσωπος της UNESCO GHE, αναπληρώτρια καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, επιστηµονική υπεύθυνος της ΜΕΥ.

«Αισθάνοµαι πίεση και µοναξιά. Με βοηθά να χαλαρώσω, να είµαι πιο κοινωνική, να ξεχαστώ. Είναι λύση για µένα» ∆.Α., 15 ετών

«Μου προσφέρει παρηγοριά, ανακούφιση, αυτοπεποίθηση» Α.Σ., 14 ετών

«Εχω αυτοπεποίθηση µέρα παρά µέρα» Μ.Τ., 14 ετών

Πρόκειται για ορισµένες από τις µαρτυρίες εφήβων που στρέφονται στη ΜΕΥ ενώ µια ειδική κατηγορία είναι τα παιδιά που αντιµετωπίζουν κάποιο χρόνιο νόσηµα και εµφανίζουν υψηλό ποσοστό συµπεριφορών υψηλού κινδύνου.

«Προσπάθησε να κατανοήσεις τη θέση µου», «Ενθάρρυνέ µε, χρειάζοµαι θετική ενέργεια», «∆ώσε µου επιλογές», «Πείσε µε για το σχέδιο αντιµετώπισης των προβληµάτων µου, εξήγησέ µου», «Μη µε αντιµετωπίζεις µε οίκτο, σεβάσου µε», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Οι ειδικοί τοποθετούν την έναρξη της «κρίσης» σε ό,τι αφορά το αλκοόλ στη µετά την πανδηµία περίοδο. «Ολες οι εκφράσεις συµπεριφορών υψηλού κινδύνου εµφανίζουν αυξητική τάση µετά την πανδηµία. Ισως λόγω του ότι οι γενιές Ζ και Α βίωσαν την εφηβεία και προεφηβεία αντίστοιχα µε αυτό τον περιορισµό. Τα πρώτα σκιρτήµατα, οι σχέσεις, οι πειραµατισµοί δεν µπόρεσαν να εξυπηρετηθούν», εξηγεί η κυρία Τσίτσικα.

«Ετσι έχουν έντονη έκφραση και πολύ µεγάλη στόχευση να ζήσουν στα άκρα. Αλλωστε είναι δεδοµένο ότι αναπτυξιακά ο εγκέφαλός τους είναι ακόµα πολύ συναισθηµατικός. Η παρόρµηση κυριαρχεί σε αυτή την ηλικία, αφού το κέντρο κριτικής σκέψης και λογικής ακόµη αναπτύσσεται. Και νευροβιολογικά δηλαδή, εάν το εξετάσουµε, αντιλαµβανόµαστε ότι οι έφηβοι έχουν τάση προς την υπερβολή. Θέλουν να βιώσουν έντονες συγκινήσεις και συχνά φτάνουν σε υπερβολές. Σηµαντική θεωρείται και η επίδραση των συνοµηλίκων. Σύµφωνα µε έρευνα, όταν, για παράδειγµα, ένας έφηβος λαµβάνει µια απόφαση και βρίσκεται µε συνοµηλίκους του µπορεί να επιλέξει µια επικίνδυνη επιλογή, ενώ εάν στην ίδια συνθήκη είναι µόνος του ή µε τους γονείς του το πιθανότερο είναι ότι δεν θα κινδυνεύσει και θα επιλέξει σκεπτόµενος την ασφάλειά του, µεταξύ άλλων. Η πίεση να είναι αποδεκτοί και να ταιριάξουν στην παρέα είναι συχνά ισχυρή, ενώ σηµαντικό ρόλο φαίνεται ότι έχουν διαδραµατίσει και οι influencers αλλά και τα διάφορα challenges στο ∆ιαδίκτυο», εξηγεί η ίδια και ο Κ.Ζ., 16 ετών, το επιβεβαιώνει: «∆εν βλέπω το µέλλον, υπάρχει µόνο το σήµερα! Θέλω να ζήσω – η παρέα το κάνει και εγώ θέλω να είµαι µέρος της». Σε ό,τι αφορά τους νέους που έχουν φτάσει στη ΜΕΥ και έθεσαν το θέµα της χρήσης αλκοόλ, η πλειονότητά τους ανήκει στη µέση εφηβεία. «Είναι παιδιά που πειραµατίζονται πολύ, αρχίζουν να έχουν πολλές εξόδους ή να επισκέπτονται µεγαλύτερα κλαµπ. Μπορεί κάποια στιγµή να είχαν µια κακή εµπειρία στο κοµµάτι του µη ποιοτικού ποτού και να τους είχε ενοχλήσει σωµατικά ή να έχουν νιώσει συµπτώµατα από κατάχρηση αλκοόλ ή να έχουν προβεί σε συγκεκριµένες πράξεις λόγω µέθης τις οποίες στη συνέχεια µετάνιωσαν».

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Εφηβική Ιατρική µπορεί να δώσει λύσεις, µε τους ειδικούς ιατρούς να αφιερώνουν πρωτίστως χρόνο συζητώντας µε τους νέους για το αλκοόλ και τη χρήση του. «Κάθε παιδί µπορεί να φτάσει να κάνει κακό στον εαυτό του χωρίς να γνωρίζει ακριβώς τον λόγο. Μπορεί ωστόσο να το διορθώσει – φτάνει να υπάρχει η κατάλληλη στήριξη», δηλώνει η Α.Α., 18 ετών, που απευθύνθηκε στη ΜΕΥ.

«Στους εφήβους χρειάζεται να αναπτύξεις επιχειρηµατολογία για να πειστούν για όσα λες, για να τεθεί, για παράδειγµα, το θέµα του µέτρου, του να είναι πάντα σε επαφή µε το ποτό τους κατά τη διάρκεια µιας εξόδου ώστε να µην µπορεί κάποιος να ρίξει σε αυτό κάτι µέσα, να παίρνουν εµφιαλωµένα ποτά όταν βγαίνουν σε κλαµπ, να µην µπαίνουν στο αυτοκίνητο φίλου ή γνωστού που έχει πιει, να φροντίζουν τους φίλους τους όταν έχουν µεθύσει, να µπορούν εν ολίγοις να αυτονοµούνται και να ενδυναµώνονται µε δικές τους αποφάσεις», λέει η κυρία Τσίτσικα και επισηµαίνει ότι «οι κύριες αιτίες θανάτου κατά τη συγκεκριµένη ηλικία δεν σχετίζονται µε νοσήµατα, αλλά µε συµπεριφορές υψηλού κινδύνου και οφείλονται κατά κύριο λόγο σε ατυχήµατα!».

«Μια πραγµατικότητα που αφορά όλες τις οικογένειες»

Η κατανάλωση αλκοόλ από εφήβους είναι ένα φαινόµενο που, σύµφωνα µε την ψυχολόγο-παιδοψυχολόγο Αλεξάνδρα Καππάτου, δεν αφήνει καµία οικογένεια ανεπηρέαστη. «Με το που µπαίνουν τα παιδιά στην εφηβεία, ξεκινά µια περίοδος που είναι ακραίος εφιάλτης για τους γονείς», υποστηρίζει.

Σύµφωνα µε την ίδια, οι λόγοι που οι ανήλικοι καταφεύγουν στο ποτό είναι πολλοί: «Τα παιδιά στην εφηβεία έχουν ανάγκη να βρουν τα πατήµατά τους. Θέλουν να αυτονοµηθούν, να νιώσουν µεγάλοι, να αισθανθούν ότι είναι πιο µακριά από τον γονεϊκό έλεγχο. Ετσι, το ποτό, όπως και το τσιγάρο ή άλλες ουσίες, γίνεται ένδειξη ενηλικίωσης και πράξη επανάστασης έναντι των κανόνων των γονιών».

Ορισµένοι έφηβοι είναι πιο επιρρεπείς στη χρήση και κατάχρηση αλκοόλ. «Παιδιά µε χαµηλή αυτοεκτίµηση, µε άγχος ή καταθλιπτικά στοιχεία ανήκουν σε οµάδα υψηλού κινδύνου», σηµειώνει η κυρία Καππάτου. «Το αλκοόλ τα βοηθά να χαλαρώσουν προσωρινά, αλλά µπορεί να τα οδηγήσει σε συστηµατική χρήση». Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν και οι παρορµητικοί έφηβοι, εκείνοι που «έχουν ανάγκη για ανταµοιβή, δεν διαθέτουν αυτοέλεγχο και συµµετέχουν σε επικίνδυνες συµπεριφορές». Οπως προσθέτει, «οι έφηβοι αισθάνονται άτρωτοι, πιστεύουν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πάθουν κάτι». Η ειδικός συνδέει την κατάχρηση και µε προϋπάρχουσες διαταραχές, όπως η ∆ΕΠΥ, η συναισθηµατική αστάθεια και η αντικοινωνική συµπεριφορά.

Η ψυχολόγος υπογραµµίζει ότι η δηµόσια συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στα νοθευµένα ποτά. «∆εν είναι µόνο το νοθευµένο το πρόβληµα. Είναι η νοοτροπία που καλλιεργείται στους εφήβους – να πίνουν για να φτιάξουν κεφάλι».

Οπως επισηµαίνει, «το πρώτο στάδιο είναι η δοκιµή», όµως τα παιδιά συχνά δεν γνωρίζουν τα όριά τους. «Μπορεί να καταναλώσουν περισσότερα από ένα ποτό και αυτό να εξελιχθεί σε κατάχρηση, η οποία έχει να κάνει τόσο µε τον αριθµό των ποτών όσο και µε τη συχνότητα κατανάλωσης». Σηµειώνει ότι «πολλά παιδιά πίνουν γρήγορα µεγάλη ποσότητα για να “κάνουν κεφάλι” σε σύντοµο χρονικό διάστηµα. Μπορεί να κατεβάσουν τρία ή τέσσερα ποτά µέσα σε µία ώρα, κάτι που µπορεί να οδηγήσει σε βαριά µέθη, ακόµη και σε δηλητηρίαση».

«∆υνητικά, κάθε παιδί οποιασδήποτε οικογένειας θα µπορούσε να κάνει κατάχρηση αλκοόλ τουλάχιστον µία φορά, γιατί δεν µπορεί να καταλάβει τις επιπτώσεις», εξηγεί η κυρία Καππάτου και προσθέτει: «Μπορεί να έχει στο µυαλό του ότι για να µεθύσεις πρέπει να καταναλώσεις ένα ολόκληρο µπουκάλι βότκα ή τεκίλα – γιατί αυτά προτιµούν. ∆εν ξέρουν όµως ότι µπορούν να πάθουν το ίδιο και µε δύο ή τρία σφηνάκια. Αρα, δεν έχει να κάνει άµεσα µε την οικογένεια ή µε την οριοθέτηση, αν και η υπερπροστασία ή η έλλειψη σωστής ενηµέρωσης µπορεί να οδηγήσει σε λανθασµένες επιλογές».

Σύµφωνα µε την ίδια, όταν η κατανάλωση αλκοόλ από τους εφήβους γίνεται συστηµατικά, θα πρέπει να εξετάζονται και άλλες παράµετροι. Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται στο πρότυπο των γονέων. «Εχει κανονικοποιηθεί η χρήση αλκοόλ, ακόµη και από τις οικογένειες, ως µέσο χαλάρωσης ή αντιµετώπισης του άγχους. Οι γονείς είµαστε µοντέλα για τα παιδιά µας. Οταν πίνουν οι γονείς συστηµατικά, οι µελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά έχουν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να κάνουν κι εκείνα κατάχρηση».

Οι σχέσεις µε τους γονείς

Επίσης, θεωρεί καθοριστική την ποιότητα της σχέσης γονέων – παιδιών. «Η σωστή επικοινωνία και ένα περιβάλλον εµπιστοσύνης λειτουργούν προστατευτικά. Το παιδί πρέπει να αισθάνεται ότι µπορεί να µιλήσει χωρίς να φοβάται την κριτική». Τα όρια, όπως λέει, «είναι απαραίτητα, αλλά πρέπει να συνδυάζονται µε σεβασµό και ποιοτικό χρόνο».

Παράλληλα, επισηµαίνει τη σηµασία της πρόληψης και έγκαιρης εκπαίδευσης. «Πολλοί γονείς νοµίζουν ότι µια κουβέντα αρκεί, κάτι που δεν ισχύει. Πρέπει να καταλάβουµε ότι η συζήτηση πρέπει να ξεκινά από την προεφηβεία, γύρω στα 9 ή 10 χρόνια». Οι γονείς, σύµφωνα µε την ψυχολόγο, οφείλουν να ενηµερώνουν τα παιδιά τόσο για τις βραχυπρόθεσµες συνέπειες (τραυµατισµούς, ατυχήµατα, εκµετάλλευση, µπλακάουτ) όσο και για τις µακροπρόθεσµες, όπως οι διαταραχές στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. «Ο εγκέφαλος αναπτύσσεται µέχρι τα 25. Οταν κάθε εβδοµάδα ντοπάρεται από κατάχρηση αλκοόλ, η ζηµιά είναι αθροιστική. Οφείλουµε να διαλύσουµε τον µύθο ότι η κατάχρηση αλκοόλ είναι ακίνδυνη, επειδή υπάρχει και η αντίληψη ‘έλα µωρέ, δεν είναι και ναρκωτικό…».

Η ψυχολόγος τονίζει ότι οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν τις παρέες και τις συνήθειες του παιδιού τους, χωρίς όµως υπερβολικό έλεγχο. «Εκπαιδεύουµε το παιδί µας να πει “όχι” στο δεύτερο ποτό, να γνωρίζει τι πίνει και να νιώθει ότι ο γονιός του είναι πάντα εκεί για να το ακούσει και να το βοηθήσει δηµιουργώντας ένα πλαίσιο προστασίας».

Το κλειδί, σύµφωνα µε την κυρία Καππάτου, είναι η ευαισθητοποίηση και η ανοιχτή επικοινωνία. «Ο ευαισθητοποιηµένος γονιός ξέρει ότι ποτέ το παιδί του δεν είναι απολύτως ασφαλές. Ξέρει όµως ότι η εµπιστοσύνη και η καλή σχέση µαζί του µειώνουν τους κινδύνους».

Στο κυνήγι των ελέγχων για τις παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας θα μπουν 600 λεωφορεία της ΟΣΥ καταγράφοντας προβλήματα του οδικού δικτύου αλλά και «μοιράζοντας» κλήσεις.

Ψηφιακές κάμερες με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης θα τοποθετηθούν σε επιλεγμένα 600 λεωφορεία της ΟΣΥ, που θα εντοπίζουν παραβάσεις με στόχο όχι μόνο να διασφαλίζουν την απρόσκοπτη κίνηση των οχημάτων στις λεωφορειολωρίδες αλλά να καταγράφουν τα προβλήματα του οδικού δικτύου.

Στον «αέρα» βρίσκεται ήδη ο διαγωνισμός της ΟΣΥ για την προμήθεια λειτουργίας του «Συστήματος Καταγραφής και Ανάλυσης Συνθηκών Οδικού Δικτύου, Κυκλοφοριακής Κίνησης και Τροχαίων Παραβάσεων με Ειδικές Ηλεκτρονικές Συσκευές (Σταθερές Κάμερες) με πρόβλεψη και του άρθρου 107 ΚΟΚ». Πρόκειται για έργο αξίας άνω των 1,56 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. και χρόνο υλοποίησης 12 μηνών, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών την Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου 2025, και την αποσφράγιση των προσφορών για την Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου.

Το σύστημα με τις ψηφιακές κάμερες ήδη εφαρμόζεται πιλοτικά σε 10 λεωφορειακές γραμμές της Αττικής. Είναι τοποθετημένες σε σημείο όπου μπορούν να καταγράψουν κάθε όχημα που εισβάλλει παράνομα στη λεωφορειολωρίδα, ποιος έχει παρκάρει παράνομα αλλά και πολλές ακόμη παραβάσεις.

Πώς θα λειτουργεί

Το σύστημα θα συλλέγει, θα αποθηκεύει και θα αναλύει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο σχετικά με: τις συνθήκες κυκλοφορίας και τη ροή των οχημάτων, την κατάσταση των οδικών υποδομών (π.χ. φθορές, λακκούβες, ρωγμές), και τις τροχαίες παραβάσεις που διαπράττονται γύρω από τα λεωφορεία, όπως παράνομη στάση, παραβίαση ερυθρού σηματοδότη ή κίνηση οχημάτων στις λεωφορειολωρίδες.

Πιο συγκεκριμένα, σκοπός του έργου, όπως επισημαίνεται, στην προκήρυξη, είναι η βελτιστοποίηση της λειτουργίας του δικτύου της Ο.ΣΥ., η ενίσχυση της ασφάλειας επιβατών και οδηγών, η μείωση του λειτουργικού κόστους και η άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών για συμβάντα που απαιτούν παρέμβαση. Παράλληλα, το έργο στοχεύει στη συλλογή πολύτιμων δεδομένων που θα χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση των δρομολογίων, τον εντοπισμό σημείων συμφόρησης και τη χάραξη πολιτικών βιώσιμης κινητικότητας.

Η εγκατάσταση του συστήματος στηρίζεται σε τεχνολογίες αιχμής, όπως οι ψηφιακές κάμερες υψηλής ανάλυσης, ικανές να λειτουργούν μέρα και νύχτα, καταγράφοντας εικόνες και βίντεο με ακρίβεια, αισθητήρες IoT (Internet of Things) που θα συλλέγουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης (AI) και μηχανικής όρασης για την αυτόματη αναγνώριση αντικειμένων, οχημάτων και παραβάσεων, ενώ το σύστημα θα διαθέτει πλατφόρμα διαχείρισης στο cloud, μέσω της οποίας το προσωπικό της Ο.ΣΥ. θα μπορεί να παρακολουθεί, να αναλύει και να οπτικοποιεί τα δεδομένα.

Το λογισμικό του συστήματος θα μετατρέπει τις πολλαπλές ροές βίντεο σε αναλυτικά στοιχεία, ενώ θα προσφέρει δυνατότητες πρόβλεψης της κυκλοφορίας και έγκαιρης ειδοποίησης για τροχαία συμβάντα ή προβλήματα στο οδικό δίκτυο.

Η κεντρική πλατφόρμα θα αποτελεί τον πυρήνα του συστήματος και θα περιλαμβάνει τέσσερα βασικά υποσυστήματα:

Αξιολόγηση συμπεριφοράς οδηγών και εντοπισμού παραβάσεων ΚΟΚ: Θα εντοπίζει και θα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο παραβάσεις, όπως παράνομη στάση, παραβίαση σηματοδότη ή κυκλοφορία σε λεωφορειολωρίδα με τις κλήσεις να αποστέλλονται απευθείας στη θυρίδα του πολίτη.

Πολλαπλή παρακολούθηση οχημάτων και στόλου: Θα παρέχει ζωντανή εικόνα των λεωφορείων και της κυκλοφορίας μέσω διαδραστικών χαρτών.

Αξιολόγηση δομικής υγείας των οδικών αρτηριών: Θα αναγνωρίζει φθορές, ρωγμές και ανωμαλίες, ταξινομώντας τις ανάλογα με τη σοβαρότητα.

Οπτικοποίηση στατιστικών και δεδομένων: Θα παρουσιάζει όλα τα ευρήματα μέσα από γραφήματα, πίνακες και χάρτες θερμότητας.

Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης που θα χρησιμοποιηθούν έχουν εκπαιδευτεί με πραγματικά δεδομένα κυκλοφορίας, επιτρέποντας στο σύστημα να αναγνωρίζει και να ταξινομεί διαφορετικά είδη οχημάτων (αυτοκίνητα, φορτηγά, μοτοσικλέτες, λεωφορεία).

Με βάση τα δεδομένα που συλλέγονται, θα υπολογίζονται κρίσιμες μετρικές όπως: ο αριθμός και η ταχύτητα οχημάτων ανά κατηγορία, ο μέσος χρόνος καθυστέρησης, τα επίπεδα συμφόρησης, και οι εκπομπές CO2 ανά ροή κυκλοφορίας.

Τα δεδομένα αυτά θα απεικονίζονται με θερμικούς χάρτες, επιτρέποντας στον οργανισμό να εντοπίζει έγκαιρα προβληματικά σημεία του δικτύου. Η τεχνολογία αυτή θα βοηθήσει όχι μόνο στην καλύτερη διαχείριση του στόλου, αλλά και στη λήψη αποφάσεων πολιτικής για τη βελτίωση των αστικών μετακινήσεων.

Με το νέο σύστημα εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί η ασφάλεια οδηγών και επιβατών, θα βελτιωθεί η ποιότητα των δρομολογίων, ενώ ταυτόχρονα θα μειωθούν οι καθυστερήσεις και το λειτουργικό κόστος με παράλληλη βελτίωση των οδικών υποδομών, χάρη στην ανάλυση των φθορών και της δομικής υγείας των δρόμων.

Μέσω της πλατφόρμας, το προσωπικό της Ο.ΣΥ. θα μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη θέση και την κατάσταση κάθε λεωφορείου, τις παραβάσεις που έχουν καταγραφεί, αλλά και τις περιοχές με αυξημένη συμφόρηση ή κακή οδική κατάσταση. Όλα τα δεδομένα θα είναι διαθέσιμα με δυνατότητα εξαγωγής στατιστικών, φίλτρων αναζήτησης και ιστορικού.

Η εφαρμογή έρχεται ως αποτέλεσμα του άρθρου 107 του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το οποίο επιτρέπει τη διαπίστωση τροχαίων παραβάσεων μέσω ειδικών ηλεκτρονικών συσκευών και καμερών, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σαφής προειδοποίηση προς το κοινό.

Το σύστημα της Ο.ΣΥ. θα λειτουργεί αποκλειστικά ως καταγραφικό μέσο, αποστέλλοντας αυτοματοποιημένα τα δεδομένα στον αρμόδιο φορέα χωρίς οποιαδήποτε ανάλυση ή παρέμβαση από τον οργανισμό.

Παράλληλα, η Ο.ΣΥ. έχει ξεκινήσει διαδικασίες συμμόρφωσης με τη νομοθεσία περί προστασίας προσωπικών δεδομένων (GDPR), τόσο για το προσωπικό της όσο και για τους πολίτες, εξασφαλίζοντας ότι η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων θα πραγματοποιείται με πλήρη σεβασμό στην ιδιωτικότητα, όπως σημειώνεται στη διακήρυξη.

Το νέο σύστημα θα μπορεί να διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου Τομέα και συγκεκριμένα το Μητρώο Οχημάτων του Υπουργείου Μεταφορών, το φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών του Υπουργείου Εσωτερικών και το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (ΕΜΕπ.).

Προβλέπεται μάλιστα να είναι επεκτάσιμο, ώστε στο μέλλον να μπορεί να αναγνωρίζει και νέες κατηγορίες παραβάσεων, όπως υπέρβαση ταχύτητας, παράβαση διάβασης πεζών ή απρόσεκτη οδήγηση.

Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης αναλύεται σε 900.000 ευρώ (1.116.000 ευρώ με ΦΠΑ) για το βασικό έργο και 360.000 ευρώ (446.400 ευρώ με ΦΠΑ) ως δικαίωμα προαίρεσης, δηλαδή για πιθανή επέκταση του φυσικού αντικειμένου έως 40% του αρχικού προϋπολογισμού.

Η διάρκεια της σύμβασης ορίζεται σε 12 μήνες, με δυνατότητα παράτασης, σε περίπτωση που δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως η εγκατάσταση ή η προμήθεια του εξοπλισμού.

Η πιλοτική λειτουργία θα επιτρέψει την προσαρμογή των παραμέτρων του συστήματος στις πραγματικές ανάγκες, ενώ το προσωπικό της Ο.ΣΥ. θα εκπαιδευτεί στη χρήση της πλατφόρμας και των εργαλείων ανάλυσης από τον ανάδοχο του έργου.

Κυρανάκης: «Η τεχνολογία μας δίνει τη δυνατότητα να έχουμε συνεπή δρομολόγια, μικρότερες χρονοαποστάσεις και ένα επίπεδο ελέγχου που ενισχύει την οδική ασφάλεια για όλους»

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, οι 600 νέες κάμερες που θα προστεθούν στον στόλο των καμερών που λειτουργούν ήδη πιλοτικά στα λεωφορεία, έρχονται να ενισχύσουν ένα μέτρο που αποδίδει. «Όσο περισσότερο προστατεύουμε τις λεωφορειολωρίδες από παράνομη χρήση τους, τόσο πιο γρήγορα κινούνται τα λεωφορεία και αυτό είναι κάτι που νιώθει άμεσα ο πολίτης στη στάση» τόνισε.

«Η επιτήρηση δεν γίνεται για να «γράψουμε» όσο το δυνατόν περισσότερους οδηγούς. Γίνεται για να λειτουργεί σωστά ένα δίκτυο που εξυπηρετεί εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους κάθε μέρα. Οι πρώτες κάμερες έχουν εγκατασταθεί πιλοτικά σε 10 λεωφορεία και ο αλγόριθμος έχει εκπαιδευτεί. Ο διαγωνισμός για τις 600 κάμερες βρίσκεται στον «αέρα», η Περιφέρεια Αττικής προχωρά τη δική της εγκατάσταση σταθερών καμερών, και μαζί με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ολοκληρώνουμε το ενιαίο πληροφοριακό σύστημα που θα διαχειρίζεται όλες τις παραβάσεις με ακρίβεια και διαφάνεια. Η τεχνολογία μας δίνει τη δυνατότητα να έχουμε συνεπή δρομολόγια, μικρότερες χρονοαποστάσεις και ένα επίπεδο ελέγχου που ενισχύει την οδική ασφάλεια για όλους. Δεν τιμωρούμε, σεβόμαστε τον άνθρωπο που περιμένει καθημερινά το λεωφορείο για να φτάσει στη δουλειά του, στο σπίτι του, στις υποχρεώσεις του» επισήμανε ο αναπληρωτής υπουργός.

Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 4% την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου και διαμορφώθηκε σε 31,6 εκατ. ταξιδιώτες, έναντι 30,37 εκατ. ταξιδιωτών την αντίστοιχη περίοδο του 2024 σύμφωνα με αναλυτικά στοιχεία για τον τουρισμό που δημοσιοποίησε σήμερα η Τράπεζα της Ελλάδος.

Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση μέσω αεροδρομίων κατέγραψε άνοδο κατά 4,3% και η ταξιδιωτική κίνηση μέσω οδικών συνοριακών σταθμών αυξήθηκε επίσης κατά 4,3%. Κατά την περίοδο αυτή, η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 διαμορφώθηκε σε 18,89 εκατ. ταξιδιώτες, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 0,8% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις λοιπές χώρες αυξήθηκε κατά 9,3% και διαμορφώθηκε σε 12,71 εκατ. χιλ. ταξιδιώτες. Η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ζώνης του ευρώ αυξήθηκε κατά 5,6%, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ μειώθηκε κατά 8,1%.

Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γερμανία εμφάνισε άνοδο κατά 8,2% και διαμορφώθηκε σε 4,84 εκατ. ταξιδιώτες, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γαλλία μειώθηκε κατά 0,6% και διαμορφώθηκε σε 1,71 εκατ. ταξιδιώτες. Άνοδο κατά 7,1% σημείωσε η ταξιδιωτική κίνηση από την Ιταλία, η οποία διαμορφώθηκε σε 1,95 εκατ. ταξιδιώτες. Αναφορικά με τις λοιπές χώρες, η ταξιδιωτική κίνηση από το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε κατά 4,3% και διαμορφώθηκε σε 4,06 εκατ. ταξιδιώτες, ενώ αυτή από τις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 5,6% σε 1,27 εκατ. ταξιδιώτες.

Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση τον Σεπτέμβριο του 2025 διαμορφώθηκε σε 5,68 εκατ. ταξιδιώτες, αυξημένη κατά 3,6% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024. Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση μέσω αεροδρομίων αυξήθηκε κατά 5,1% έναντι του Σεπτεμβρίου του 2024, ενώ αυτή μέσω οδικών συνοριακών σταθμών αυξήθηκε κατά 1,9%. Η άνοδος της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης προήλθε από την αύξηση της ταξιδιωτικής κίνησης τόσο από τις χώρες της ΕΕ‑27, κατά 3,4%, όσο και από τις λοιπές χώρες, κατά 3,9%.

Αναλυτικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ζώνης του ευρώ αυξήθηκε κατά 14,1% και διαμορφώθηκε σε 2,38 εκατ. ταξιδιώτες, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ μειώθηκε κατά 12,6% σε 1,22 εκατ. ταξιδιώτες. Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γερμανία αυξήθηκε κατά 10,2% και διαμορφώθηκε σε 950,6 χιλ. ταξιδιώτες, ενώ αυτή από τη Γαλλία αυξήθηκε κατά 42,3% σε 285,9 χιλ. ταξιδιώτες. Άνοδο κατά 34,6% εμφάνισε και η ταξιδιωτική κίνηση από την Ιταλία, η οποία διαμορφώθηκε σε 371,5 χιλ. ταξιδιώτες. Αναφορικά με τις λοιπές χώρες, η ταξιδιωτική κίνηση από το Ηνωμένο Βασίλειο ενισχύθηκε κατά 3,7% και διαμορφώθηκε σε 778,9 χιλ. ταξιδιώτες, ενώ αυτή από τις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 3% σε 194,5 χιλ. ταξιδιώτες.

Ποιες αγορές ξόδεψαν περισσότερα χρήματα στην Ελλάδα

Την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κατέγραψαν άνοδο κατά 9% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024 και διαμορφώθηκαν στα 20,13 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται τόσο στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 κατά 5,6%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 10,95 δισ. ευρώ, όσο και στην άνοδο των εισπράξεων από κατοίκους των λοιπών χωρών κατά 12,7%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 8,16 δισ. ευρώ. Αναλυτικότερα, οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκαν στα 8,42 δισ. ευρώ, ενισχυμένες κατά 3,5%, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ αυξήθηκαν κατά 13,3% και διαμορφώθηκαν στα 2,56 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα, οι εισπράξεις από τη Γερμανία κατέγραψαν πτώση κατά 0,8% και διαμορφώθηκαν στα 3,16 δισ. ευρώ, οι εισπράξεις από τη Γαλλία αυξήθηκαν κατά 7,3% και διαμορφώθηκαν στα 1,19 δισ. ευρώ, ενώ άνοδο κατά 6,9% εμφάνισαν και οι εισπράξεις από την Ιταλία, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1,2 δισ. ευρώ. Από τις λοιπές χώρες, άνοδο κατά 11,9% σημείωσαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 3,1 δισ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ διαμορφώθηκαν στα 1,4 δισ. ευρώ, ενισχυμένες κατά 11,7%.

Το Σεπτέμβριο οι ταξιδιωτικές εισπράξεις μειώθηκαν κατά 3,6% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024 και διαμορφώθηκαν σε 3,42 δισ. ευρώ. Αναλυτικότερα, πτώση κατά 10,2% κατέγραψαν οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1,8 δισ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των λοιπών χωρών αυξήθηκαν κατά 3,6% (Σεπτέμβριος 2025: 1,46 δισ. ευρώ, Σεπτέμβριος 2024: 1,4 δισ. ευρώ). Η πτώση των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 ήταν αποτέλεσμα της μείωσης των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ κατά 13% (Σεπτέμβριος 2025: 1.32 δισ. ευρώ, Σεπτέμβριος 2024: 1,51 δισ. ευρώ), καθώς και της μείωσης των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ κατά 1,4%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 484,5 εκατ. ευρώ.

Ειδικότερα, όσον αφορά τις σημαντικότερες χώρες προέλευσης ταξιδιωτών από τη ζώνη του ευρώ, οι εισπράξεις από τη Γερμανία μειώθηκαν κατά 28,3% και διαμορφώθηκαν στα 477,5 εκατ. ευρώ. Οι εισπράξεις από τη Γαλλία αυξήθηκαν κατά 20% και διαμορφώθηκαν στα 168,7 εκατ. ευρώ, ενώ άνοδο κατά 42,5% παρουσίασαν και οι εισπράξεις από την Ιταλία, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 212,5 εκατ. ευρώ. Από τις λοιπές χώρες, άνοδο κατά 27,4% κατέγραψαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 612,7 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 19,5% και διαμορφώθηκαν στα 224,9 εκατ. ευρώ.

Oλοένα και περισσότεροι πολίτες αναφέρουν ότι δέχονται κλήσεις από αριθμούς που εμφανίζονται να προέρχονται από το εξωτερικό. Πρόκειται για μια τεχνική που αξιοποιείται από οργανωμένες σπείρες απατεώνων με στόχο να υποκλέψουν προσωπικά δεδομένα. Η μέθοδος αυτή, γνωστή διεθνώς ως wangiri, βασίζεται σε κλήσεις που γίνονται από αριθμούς του εξωτερικού, οι οποίοι συχνά φαίνονται αυθεντικοί και προκαλούν την περιέργεια των χρηστών.

Πώς λειτουργεί η απάτη

Οι δράστες καλούν από αριθμούς όπως «0048…» (Πολωνία) ή «003197…» (Ολλανδία) για να ελέγξουν αν κάποιος θα απαντήσει. Στη συνέχεια, στέλνουν κακόβουλα μηνύματα που περιέχουν συνδέσμους, οι οποίοι, αν ανοιχτούν, μπορούν να υποκλέψουν ευαίσθητα δεδομένα. Επιπλέον, αν κάποιος επιχειρήσει να καλέσει πίσω τον αριθμό, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος υπέρογκων χρεώσεων, καθώς οι απατεώνες χρησιμοποιούν αριθμούς με υψηλή χρέωση για να αποκομίσουν κέρδος.

Οι Αρχές συνιστούν να μην απαντάτε ποτέ σε κλήσεις από άγνωστους αριθμούς του εξωτερικού. Σε περίπτωση που απαντήσετε κατά λάθος, αποφύγετε να δώσετε οποιαδήποτε στοιχεία, όπως ταυτότητα και τραπεζικούς λογαριασμούς. Η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος επισημαίνει ότι είναι σημαντικό όσοι πέφτουν θύματα τέτοιων επιθέσεων να καταγγέλλουν άμεσα το περιστατικό, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις και να διευκολυνθεί η έρευνα για τους δράστες.

Η αύξηση των κλήσεων από διεθνείς αριθμούς απαιτεί υψηλή προσοχή από όλους τους χρήστες κινητών τηλεφώνων. Αποφύγετε να πατήσετε συνδέσμους σε ύποπτα μηνύματα, μην καλέσετε πίσω άγνωστους αριθμούς και ενημερώνετε συνεχώς τις εφαρμογές ασφαλείας της συσκευής σας.

Αποζημίωση έλαβαν τέσσερις ασθενείς στη Δανία, οι οποίοι έχασαν την όρασή τους αφότου χρησιμοποίησαν τα δημοφιλή φάρμακα για απώλεια βάρους και για τον διαβήτη Wegovy και Ozempic της Novo Nordisk, ανακοίνωσε σήμερα η Δανέζικη Ένωση Αποζημίωσης Ασθενών.

Τα δύο φάρμακα, τα οποία περιέχουν τη δραστική ουσία σεμαγλουτίδη, έχουν συνδεθεί, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, με μια σοβαρή οφθαλμολογική πάθηση γνωστή ως μη αρτηριακή πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια (NAION), επισήμανε τον Ιούνιο η επιτροπή ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Φαρμάκων (ΕΜΑ).

Η πάθηση αυτή μπορεί να προκαλέσει μόνιμη απώλεια όρασης.

Μετά τις διαπιστώσεις της ΕΜΑ, η Novo Nordisk ανανέωσε τις ετικέτες στις συσκευασίες των Wegovy και Ozempic ώστε να αναφέρεται ότι η σεμαγλουτίδη μπορεί να προκαλέσει NAION σε περίπου έναν στους 10.000 ασθενείς.

Η Δανέζικη Ένωση Αποζημίωσης Ασθενών, ένα ανεξάρτητο όργανο που εξετάζει τις καταγγελίες ασθενών για λογαριασμό του κράτους, ανακοίνωσε σήμερα ότι εξέδωσε αποφάσεις για πέντε από τις 43 καταγγελίες που δέχτηκε σε σχέση με απώλεια οράσεως που συνδέεται με τα φάρμακα.

Τέσσερις ασθενείς αποζημιώθηκαν συνολικά με 123.253 δολάρια, ενώ μια καταγγελία απορρίφθηκε, ανακοίνωσε η Ένωση.

Το κράτος χρηματοδοτεί την καταβολή αποζημιώσεων που εγκρίνει η Ένωση. Η Ένωση χαρακτήρισε «πολύπλοκες» τις αποφάσεις καθώς απαιτούσαν την παροχή πληροφοριών από ειδικό νευροοφθαλμολόγο. Εκπρόσωπος της Novo Nordisk δήλωσε: «Η ασφάλεια των ασθενών είναι η πρώτη προτεραιότητά μας».

Το δρόμο για τις φυλακές πήρε σήμερα μετά την απολογία του στα δικαστήρια της πρώην σχολής Ευελπίδων ο 29χρονος άνδρας αλβανικής καταγωγής, ο οποίος κατηγορείται ότι ξυλοκόπησε μέχρι θανάτου 58χρονο οδηγό στον Νέο Κόσμο.

Κατά την απολογία ο 29χρονος επέμενε πως το θύμα του επιτέθηκε.
και ακόμη φέρεται να ισχυρίστηκε πως ο 58χρονος δεν κατέληξε από τα δικά του χτυπήματα. Ως αιτία θανάτου του 58χρονου ο κατηγορούμενος φέρεται να ανέφερε «υπερτροφική μυοκαρδίτιδα».

Μεταξύ άλλων ο 29χρονος φέρεται να υποστήριξε στον ανακριτή: «Ζητώ συγγνώμη για την όποια εμπλοκή μου στο επεισόδιο, αλλά δεν σκότωσα κανέναν. Υπήρξε επιθετική ενέργεια εναντίον μου. Εκείνος προκάλεσε την κατάσταση. Δεν είχαμε προηγούμενα, δεν γνωριζόμασταν καν. Εκείνος πήγε να πέσει επάνω μου».

Παρά τους ισχυρισμούς του ανακριτής και εισαγγελέας τον έκριναν προσωρινά κρατούμενο.

Υπενθυμίζεται ότι σε βάρος του 29χρονου έχει ασκηθεί ποινική δίωξη για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση.

Μεγάλης κλίμακας κενό απορρήτου στην πλατφόρμα WhatsApp εντόπισαν ερευνητές θέτοντας σε ρίσκο 3,5 δισ. λογαριασμούς.

Συγκεκριμένα, ερευνητές του τομέα ασφάλειας στην πληροφορική από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και τo κέντρο ερευνών SBA Research,

Σε συνεργασία με τους ερευνητές, η ΜΕΤΑ έχει έκτοτε λάβει μέτρα περιορισμού του προβλήματος.

Σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, το πρόβλημα εντοπίστηκε στον μηχανισμό ανακάλυψης επαφών και η μελέτη «υπογραμμίζει τη σημασία της συνεχούς, ανεξάρτητης έρευνας ασφαλείας σε ευρέως χρησιμοποιούμενες πλατφόρμες επικοινωνίας και επισημαίνει τους κινδύνους που σχετίζονται με την συγκέντρωση των υπηρεσιών άμεσων μηνυμάτων».

Τα αποτελέσματα της έρευνας θα παρουσιαστούν επισήμως στο Συμπόσιο Ασφάλειας Δικτύου και Κατανεμημένων Συστημάτων (NDSS) το 2026.

Ο μηχανισμός ανακάλυψης επαφών του WhatsApp μπορεί να χρησιμοποιήσει το βιβλίο διευθύνσεων ενός χρήστη προκειμένου να βρει άλλους χρήστες του WhatsApp με βάση τον αριθμό τηλεφώνου τους. Χρησιμοποιώντας τον ίδιο υποκείμενο μηχανισμό, οι ερευνητές απέδειξαν ότι ήταν δυνατό να αναζητηθούν περισσότεροι από 100 εκατομμύρια αριθμοί τηλεφώνου ανά ώρα μέσω της υποδομής του WhatsApp, επιβεβαιώνοντας περισσότερους από 3,5 δισεκατομμύρια ενεργούς λογαριασμούς σε 245 χώρες.

«Κανονικά, ένα σύστημα δεν θα έπρεπε να ανταποκρίνεται σε τόσο μεγάλο αριθμό αιτημάτων σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα -ειδικά όταν προέρχονται από μία μόνο πηγή», εξηγεί ο επικεφαλής της έρευνας Γκάμπριελ Γκεγκενχούμπερ από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης.

«Αυτή η συμπεριφορά αποκάλυψε το υποκείμενο ελάττωμα, το οποίο μας επέτρεψε να εκδώσουμε ουσιαστικά απεριόριστα αιτήματα στον διακομιστή και με αυτόν τον τρόπο να αντιστοιχίσουμε δεδομένα χρηστών παγκοσμίως», προσθέτει. Τα προσβάσιμα στοιχεία δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη είναι αυτά που είναι δημόσια για όποιον γνωρίζει τον αριθμό τηλεφώνου ενός χρήστη και αποτελούνται από: αριθμό τηλεφώνου, δημόσια κλειδιά, χρονικές σημάνσεις και, εάν οριστούν ως δημόσια, κείμενο και εικόνα προφίλ. Από αυτά τα σημεία δεδομένων, οι ερευνητές μπόρεσαν να εξαγάγουν πρόσθετες πληροφορίες, οι οποίες τους επέτρεψαν να συμπεράνουν το λειτουργικό σύστημα ενός χρήστη, την ηλικία του λογαριασμού, καθώς και τον αριθμό των συνδεδεμένων συνοδευτικών συσκευών. Η μελέτη δείχνει ότι ακόμη και αυτή η περιορισμένη ποσότητα δεδομένων ανά χρήστη μπορεί να αποκαλύψει σημαντικές πληροφορίες, τόσο σε μακροσκοπικό όσο και σε ατομικό επίπεδο.

Τι άλλο αποκαλύφθηκε από την έρευνα

Στο πλαίσιο της έρευνας προέκυψαν πάντως και άλλα ευρήματα, όπως το γεγονός ότι εντοπίστηκαν εκατομμύρια ενεργοί λογαριασμοί WhatsApp σε χώρες όπου η συγκεκριμένη πλατφόρμα έχει απαγορευτεί, όπως στην Κίνα, στο Ιράν και στην Μιανμάρ. Επιπλέον, καταγράφηκαν στοιχεία σχετικά με την κατανομή συσκευών Android (81%) έναντι συσκευών iOS (19%).

Οι ερευνητές διευκρινίζουν πάντως ότι η μελέτη τους δεν περιελάμβανε πρόσβαση σε περιεχόμενο μηνυμάτων και ότι δεν δημοσιεύθηκαν προσωπικά δεδομένα, ενώ όλα τα ανακτημένα δεδομένα διαγράφηκαν από τους ίδιους. Διαβεβαιώνουν μάλιστα ότι το περιεχόμενο μηνυμάτων του WhatsApp είναι «κρυπτογραφημένο από άκρο σε άκρο» και δεν επηρεάστηκε σε καμία φάση της έρευνας. «Αυτή η κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο προστατεύει το περιεχόμενο των μηνυμάτων, αλλά όχι απαραίτητα τα σχετικά μεταδεδομένα», εξηγεί ο Αλιόσα Γιουντμάιερ, επίσης από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και τονίζει ότι «η εργασία μας δείχνει ότι, όταν τέτοια μεταδεδομένα συλλέγονται και αναλύονται σε μεγάλη κλίμακα, μπορούν να προκύψουν κίνδυνοι για την ιδιωτικότητα». Η έρευνα αναδεικνύει επίσης ότι «ακόμη και ώριμα, ευρέως αξιόπιστα συστήματα, μπορεί να έχουν αδύναμα σημεία σχεδιασμού ή υλοποίησης που έχουν συνέπειες στον πραγματικό κόσμο. Δείχνουν ότι η ασφάλεια και το απόρρητο δεν είναι εφάπαξ επιτεύγματα, αλλά πρέπει να επαναξιολογούνται συνεχώς καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται», υπογραμμίζει ο κ. Γκεγκενχούμπερ.

Από την πλευρά της ΜΕΤΑ, ο επικεφαλής των μηχανικών του WhatsApp Νίτιν Γκούπτα εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της εταιρίας στους ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βιέννης, επισημαίνοντας ότι η πλατφόρμα εργαζόταν ήδη κατά της συλλογής δεδομένων. Διαβεβαίωσε επίσης ότι οι ερευνητές έχουν διαγράψει με ασφάλεια τα δεδομένα που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας και ότι τα μηνύματα των χρηστών παρέμειναν ιδιωτικά και ασφαλή χάρη στην κρυπτογράφηση της πλατφόρμας. Επιπλέον, η έρευνα διεξήχθη με αυστηρές ηθικές οδηγίες και τα ευρήματά της κοινοποιήθηκαν άμεσα στο WhatsApp, το οποίο έχει έκτοτε εφαρμόσει αντίμετρα προκειμένου να κλείσει το κενό ασφαλείας που εντοπίστηκε.

Θετικές είναι εξελίξεις στο «στρατόπεδο» της ΚΑΕ ΠΑΟΚ.. Η Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού συνεδρίαζε προκειμένου να τελειώσει το θέμα της μεταβίβασης της ΚΑΕ στον Αριστοτέλη Μυστακίδη.

Η 21η του Νοέμβρη του 2025 είναι μια ιστορική μέρα για τον Δικέφαλο του Βορρά, αφού δόθηκε η άδεια μετόχου στην εταιρεία του Αριστοτέλη Μυστακίδη. Η ασπρόμαυρη ΚΑΕ αλλάζει χέρια με την επικύρωση από την ΕΕΑ που ολοκλήρωσε τον έλεγχο.

Η εποχή του Τέλη Μυστακίδη ξεκινά, λίγες ώρες μετά από άλλη μια σημαντική είδηση για την οικογένεια του ΠΑΟΚ.

Xαρμόσυνα μαντάτα είχαμε και στο μέτωπο του ποδοσφαίρου για την ομάδα της Θεσσαλονίκης, αφού ο ΑΣ ΠΑΟΚ ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο συνεργασίας, που του παραδόθηκε το απόγευμα της Πέμπτης (20/11) από την ΠΑΕ, για τη Νέα Τούμπα.

H στήλη πληροφορείται ότι ετοιμάζεται, ή ότι είναι έτοιμη λίγο πριν αποσταλεί στους πελάτες της Ambrosia Capital, έκθεση για την Ιντραλότ και μάλιστα με τιμή στόχο πολλά υποσχόμενη για την μετοχή.

Οι ίδιες πληροφορίες επιμένουν ότι οι αναλυτές του Τάσου Αστυφίδη εντοπίζουν την τιμή – στόχο για την μετοχή πάνω από το 1,60 ευρώ.

Μόλις προσφάτως, η Morningstar DBRS αναβάθμισε την αξιολόγηση της Intralot από B σε B (high) και διατήρησε τη θετική προοπτική.

Όπως σημειώνει ο οίκος, η αναβάθμιση γίνεται μετά την ολοκλήρωση της εξαγοράς του International Interactive business της Bally’s και της και αναχρηματοδότησης τον Οκτώβριο του 2025.

Στο τέλος Οκτωβρίου είχε προηγηθεί η Fitch που είχε αναβαθμίσει σε Β+ την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική αξιολόγηση της Ιντραλότ από CCC+ προηγουμένως.

Σιγά – σιγά θα αρχίσουν να παίρνουν σειρά και οι ξένοι οίκοι…

Μια βαθιά και διαρκώς εξελισσόμενη μετάβαση λαμβάνει χώρα ως προς τη διάρθρωση της αγοράς λιανικής, η οποία αποτυπώνεται μέσα από την ανάλυση της NielsenIQ, όπως την παρουσίασε ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας, Βάιος Δημοράγκας, στο ετήσιο συνέδριο του ΙΕΛΚΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα σούπερ μάρκετ ενισχύουν συστηματικά την κυριαρχία τους, αποσπώντας πωλήσεις από τα πολύ μικρά σημεία λιανικής, τα οποία βρίσκονται σε σταθερή καθοδική τροχιά την τελευταία δεκαπενταετία.

Ο λόγος είναι διότι εξαγοράζουν μικρότερες αλυσίδες, εισβάλλουν σε κομβικά σημεία σε γειτονιές της χώρας, ανακαινίζονται και προσφέρουν αναβαθμισμένες υπηρεσίες, αποσπώντας ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς από τα μικρά σημεία.

Συρρικνώνονται οι πωλήσεις στα πολύ μικρά σημεία λιανικής

Σύμφωνα με τον κύριο Δημοράγκα, ακόμα πιο έντονη είναι η εικόνα στα πολύ μικρά καταστήματα κάτω των 100 τ.μ. Οι κατηγορίες προϊόντων που παραδοσιακά διακινούνταν μέσα από αυτά τα σημεία εμφανίζουν πτώση 3%, τη στιγμή που οι ίδιες κατηγορίες «τρέχουν» με άνοδο 7% στα σούπερ μάρκετ. Οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στα περίπτερα και στα παραδοσιακά παντοπωλεία, δηλαδή στο κομμάτι της αγοράς που πιέζεται περισσότερο από τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των μεγάλων αλυσίδων στις γειτονιές.

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο ούτε πρόσκαιρο. Όπως υπογράμμισε ο κ. Δημοράγκας, «οι τελευταίες εξαγορές μικρότερων αλυσίδων από μεγαλύτερες, οι οποίες ανακαινίζουν τα καταστήματα που εξαγοράζουν, έχει ως αποτέλεσμα να “κλέβουν” κοινό από τα μικρά σημεία λιανικής». Πρόκειται κυρίως για μικρά σούπερ μάρκετ έως 400 τ.μ., τα οποία οι μεγάλες αλυσίδες ενσωματώνουν στο δίκτυό τους, τα αναβαθμίζουν και τα μετατρέπουν σε σύγχρονα σημεία αγορών, ικανά να ανταγωνιστούν ευθέως το περίπτερο και το μικρό παντοπωλείο στη γειτονιά. Με τον τρόπο αυτό, οι μεγάλες αλυσίδες δεν επεκτείνονται μόνο ποσοτικά, αλλά και ποιοτικά, προσφέροντας αναβαθμισμένη εμπειρία σε χώρους που άλλοτε λειτουργούσαν ως απλά παντοπωλεία.

Μείωση κατά σχεδόν 30% του αριθμού των μικρών σημείων σε διάστημα 15 ετών

Τα στοιχεία που παρουσίασε ο επικεφαλής της NielsenIQ για την εξέλιξη του αριθμού των σημείων λιανικής αποτυπώνουν ξεκάθαρα αυτή τη μετάβαση. Τα περίπτερα, από 4.758 το 2011, συρρικνώθηκαν σε 4.200 το 2024. Αντίστοιχα, το σύνολο των μικρών καταστημάτων ευκολίας από 29.551 σημεία το 2011 μειώθηκε σε 21.536 το 2024, μια πτώση του αριθμού τους κατά 27,13%. Παρά το γεγονός ότι τα καταστήματα σούπερ μάρκετ μειώθηκαν επίσης λόγω της συγκέντρωσης του κλάδου στα χέρια των μεγαλύτερων σούπερ μάρκετ, φτάνοντας το 2024 τα 5.151 σημεία, αριθμός που πλέον υπερβαίνει κατά πολύ τα περίπτερα, συνεχίζουν να αποσπούν σημαντικό μέρος των πωλήσεων και της δυναμικής που κάποτε είχαν περίπτερα και παντοπωλεία.

Να σημειωθεί επίσης ότι πολλά από τα μικρά καταστήματα σε γειτονιές που υπάγονται στην ομπρέλα μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, λειτουργούν με διευρυμένο ωράριο και τα Σαββατοκύριακα, ενώ διαθέτουν και προϊόντα – όπως τα καπνικά – τα οποία είναι προϊόντα που παλαιότερα συναντούσε κανείς αποκλειστικά σε περίπτερα ή παντοπωλεία.

Τα σούπερ μάρκετ κερδίζουν το «χαρτί» της κατανάλωσης

Σε ό,τι αφορά την εικόνα της κατανάλωσης στη χώρα μας, οι πολίτες, αν και οικονομικά πιεσμένοι, στρέφονται στα σούπερ μάρκετ για μεγαλύτερες συσκευασίες, καλύτερη σταθμισμένη τιμή και πιο ολοκληρωμένη εμπειρία αγορών. Τα ανακαινισμένα πρώην μικρά σούπερ μάρκετ έως 400 τ.μ. λειτουργούν ως ενδιάμεσο βήμα μεταξύ της παραδοσιακής μικρής λιανικής και των μεγάλων αλυσίδων, διατηρώντας την ευκολία πρόσβασης αλλά προσφέροντας τη σιγουριά και τη διαφάνεια του οργανωμένου λιανεμπορίου.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση της NielsenIQ, αυτή η μετατόπιση δεν είναι συγκυριακή, αλλά βαθιά δομική. Η αγορά αναδιαμορφώνεται με τρόπο που ενισχύει σταθερά τη θέση των σούπερ μάρκετ, ενώ τα μικρά σημεία λιανικής συρρικνώνονται τόσο σε αριθμό όσο και σε εμπορική σημασία.

Αυτή τη στιγμή υπολογίζεται ότι το 60% του τζίρου στην Ελλάδα κατευθύνεται στα σούπερ μάρκετ, τα οποία έχουν τζίρο 15,1 δισ. ευρώ, ενώ το υπόλοιπο 40% – περί τα 9,9 δισ. ευρώ – προέρχεται από περίπτερα και μικρά σημεία λιανικής, τα οποία ανήκουν στο λεγόμενο παραδοσιακό λιανεμπόριο. Η δυναμική αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι μεγάλες αλυσίδες έχουν ακόμη περιθώρια να ενσωματώσουν στο δίκτυό τους μικρότερα καταστήματα, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την παρουσία τους σε όλη τη χώρα.

Η μεταφορά της κατανάλωσης στην εστίαση προς το σπίτι

Τα σούπερ μάρκετ όμως κερδίζουν και από την πτώση της εκτός σπιτιού κατανάλωσης και τη μεταφορά της στο σπίτι, κάτι που παρατηρήθηκε έντονα τη φετινή χρονιά, όπου πολλοί καταναλωτές, αγόραζαν από τα σούπερ μάρκετ προκειμένου να μειώσουν το κόστος των καλοκαιρινών τους διακοπών και ετοίμαζαν γεύματα στο σπίτι. Χαρακτηριστικό αυτής της τάσης είναι το γεγονός ότι τα Cash & Carry – καταστήματα χονδρικής που τροφοδοτούν την εκτός σπιτιού κατανάλωση σε σημεία εστίασης και ξενοδοχεία – καταγράφουν σημαντική πτώση, καθώς η κατανάλωση μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στο σπίτι.

Η υποχώρηση των Cash & Carry είναι ενδεικτική καθώς το 2024 κατέγραψαν πτώση 2,3%, ενώ και φέτος κινούνται αρνητικά, με μείωση περίπου 1%. Πρόκειται για μια σαφή ένδειξη ότι ένα τμήμα της κατανάλωσης που άλλοτε κατευθυνόταν σε εστιατόρια, καφέ και ξενοδοχεία, επανέρχεται στο οικιακό περιβάλλον.