Μια γραφική προσομοίωση επιχειρεί να αποτυπώσει τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα κατά τη διάρκεια μιας 36ωρης νηστείας, σε μια περίοδο όπου όλο και περισσότεροι στρέφονται σε ακραίες μεθόδους απώλειας βάρους ή «αποτοξίνωσης». Από φαρμακευτικές αγωγές όπως το Ozempic και το Mounjaro μέχρι δίαιτες που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα στο διαδίκτυο, η νηστεία παρουσιάζεται συχνά ως μια γρήγορη λύση, με τα κοινωνικά δίκτυα να ενισχύουν τη δημοφιλία της.
Αν και στο παρελθόν η αποχή από την τροφή συνδεόταν κυρίως με θρησκευτικούς λόγους – όπως στη διάρκεια του Ραμαζανιού – σήμερα προβάλλεται ως μέθοδος «επανεκκίνησης» του οργανισμού. Κάποιοι επιλέγουν να τρώνε ένα γεύμα την ημέρα, άλλοι να καταναλώνουν μόνο νερό, ενώ αρκετοί στοχεύουν σε ένα διάστημα περίπου 36 ωρών χωρίς φαγητό, πριν επανέλθουν στην κανονική διατροφή.
Οι επιστημονικές απόψεις για τα πιθανά οφέλη διαφέρουν. Παρότι ορισμένοι υποστηρίζουν ότι μπορεί να συμβάλει στην καύση λίπους και σε μεταβολικές αλλαγές, άλλοι προειδοποιούν για τους κινδύνους, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Τι λέει η επιστήμη
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται, βασικός μηχανισμός που ενεργοποιείται κατά τη διακοπή είναι η κέτωση, δηλαδή η κατάσταση κατά την οποία το σώμα αρχίζει να χρησιμοποιεί αποθηκευμένο λίπος αντί για υδατάνθρακες ως πηγή ενέργειας. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αυτοφαγία, μια φυσική διαδικασία ανανέωσης των κυττάρων.
Η αυτοφαγία λειτουργεί σαν «σύστημα καθαρισμού» του οργανισμού: τα κύτταρα απομακρύνουν παλιά ή κατεστραμμένα συστατικά τους, τα οποία, αν συσσωρευτούν, μπορούν να επηρεάσουν τη σωστή λειτουργία τους. Η διαδικασία αυτή ενισχύεται όταν ο οργανισμός στερείται θρεπτικών συστατικών, γεγονός που εξηγεί γιατί η νηστεία συνδέεται συχνά με την ενεργοποίησή της.
Τι δείχνει η προσομοίωση για τις 36 ώρες χωρίς τροφή
Σύμφωνα με βίντεο που δημοσίευσε το κανάλι «The Limitless Emperor» στο YouTube, το σώμα περνά από διαδοχικά στάδια όσο περνούν οι ώρες χωρίς φαγητό. Όπως επισημαίνεται, οποιαδήποτε ριζική αλλαγή στη διατροφή θα πρέπει να γίνεται μόνο μετά από συμβουλή ειδικού.
Η προσομοίωση αναφέρει ότι περίπου τέσσερις ώρες μετά το τελευταίο γεύμα ο οργανισμός αρχίζει να καταναλώνει τα αποθέματα γλυκόζης. Στις οκτώ ώρες, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μειώνονται αισθητά. Μετά τις 12 ώρες, όταν τα επίπεδα ινσουλίνης είναι χαμηλά, ξεκινά πιο έντονα η καύση λίπους.
Στις 16 ώρες, σύμφωνα με το ίδιο υλικό, ο οργανισμός μπαίνει σε μια φάση που περιγράφεται ως «αποτοξίνωση», με την αυτοφαγία να αρχίζει να ενεργοποιείται. Με τη συμπλήρωση 24 ωρών χωρίς τροφή, υποστηρίζεται ότι η κυτταρική ανανέωση επιταχύνεται, ενώ τα επίπεδα αυξητικής ορμόνης αυξάνονται, κάτι που συνδέεται με την αποκατάσταση των μυών.
Αν η νηστεία φτάσει τις 36 ώρες, η προσομοίωση υποστηρίζει ότι ο οργανισμός μπορεί να αγγίξει το αποκορύφωμα της αυτοφαγίας, ολοκληρώνοντας αυτό που περιγράφεται ως «ολική επανεκκίνηση» του σώματος.
Οι κίνδυνοι και οι επιφυλάξεις
Παρά τις αναφορές σε πιθανά οφέλη, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η νηστεία ενέχει σοβαρούς κινδύνους, ιδίως όταν εφαρμόζεται από άτομα χωρίς εμπειρία ή με περιορισμένα αποθέματα λίπους. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβάλει στη μείωση της φλεγμονής ή στη βελτίωση δεικτών καρδιακής υγείας, υπάρχουν ομάδες πληθυσμού για τις οποίες θεωρείται επικίνδυνη.
Άτομα με διαβήτη τύπου 1, χαμηλή αρτηριακή πίεση, έγκυες γυναίκες ή όσοι λαμβάνουν αντιφλεγμονώδη φάρμακα καλούνται να αποφεύγουν τη νηστεία. Παράλληλα, όσοι έχουν ιστορικό διαταραχών στη σχέση τους με το φαγητό διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιδείνωσης της κατάστασής τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι το NHS επιμένει στη σημασία του πρωινού και συνιστά να μην παραλείπεται. Όσοι, παρ’ όλα αυτά, σκέφτονται να δοκιμάσουν τη νηστεία, καλούνται να το κάνουν μόνο κατόπιν συνεννόησης με γιατρό ή διατροφολόγο, ενώ οι παρατεταμένες περίοδοι αποχής από την τροφή θα πρέπει να γίνονται αποκλειστικά υπό ιατρική παρακολούθηση.
Επιπλέον, μελέτη από την Κίνα το 2024 υποστήριξε ότι ο περιορισμός των χρονικών «παραθύρων» σίτισης ενδέχεται να διπλασιάζει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις, εγείροντας νέα ερωτήματα για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες τέτοιων πρακτικών.
Όπως επισημαίνεται, αν η πείνα συνοδεύεται από έντονη κόπωση ή δυσφορία, το πιθανότερο είναι ότι το σώμα στέλνει σαφές μήνυμα: η αποχή από το φαγητό ίσως να μην αξίζει το τίμημα.
